საწოლის ბაღლინჯო
Cimex lectularius
CDC / WHO
მთავარი მონაცემები
- ჯგუფი
- მწერი · Cimicidae
- სტატუსი საქართველოში
- 2022 წლის ნიმუშები გრემსა და ფიჩხოვანთან
- ზრდასრულის ზომა
- დაახლოებით 5–7 მმ
- სად ვეძებოთ
- ძილის ადგილის ახლო ნაპრალებში
- ძირითადი ნიშანი
- ბრტყელი, ოვალური, უფრთო სხეული
- ნაკბენის შედეგი
- ქავილი
საწოლის ბაღლინჯო (Cimex lectularius) სისხლით მკვებავი პატარა უფრთო მწერია და მისი არსებობა საქართველოში დადასტურებულია. ზრდასრული დაახლოებით 5–7 მმ სიგრძისაა, კვებამდე კი ბრტყელი და ოვალური სხეული აქვს. მისმა ნაკბენმა შეიძლება ქავილი გამოიწვიოს, მაგრამ დღევანდელი მონაცემებით, არ ითვლება, რომ ადამიანს დაავადებებს ეფექტურად გადასცემს. ლოგინის ბაღლინჯოსაც უწოდებენ და Cimicidae-ს ოჯახს მიეკუთვნება. 2022 წლის 30 მაისს ნიმუშები ორ ძველ ეკლესიაში შეაგროვეს, 2023 წელს კი სამეცნიერო ნაშრომში აღწერეს. ერთი ყვარლის მუნიციპალიტეტში მდებარე გრემის ეკლესიაა, მეორე კი სოფელ ფიჩხოვანთან დგას. ორივე ადგილას ბაღლინჯოები ღამურების კოლონიებთან იპოვეს. ეს ორი ადგილი ვერ გვიჩვენებს, რამდენად გავრცელებულია ბაღლინჯო საცხოვრებელ სახლებში მთელ ქვეყანაში. ძველი ცნობებით კი საქართველოში ადამიანის საცხოვრებელშიც გვხვდება.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ საწოლის ბაღლინჯო
კვებამდე ზრდასრული ბაღლინჯო ბრტყელია, სისხლის წოვის შემდეგ კი იბერება და მუქდება. ექვსი ფეხი და ორი ულვაში აქვს, მოყავისფრო მუცელი კი მკაფიოდ იყოფა ნაწილებად. მხოლოდ ნაკბენით ვერ გაარკვევთ, რომელმა მწერმა გიკბინათ.
ზრდასრული ბაღლინჯოს ჩვეული სიგრძე 5–7 მმ-ია, ფრენა კი არ შეუძლია. პატარა, ჯერ არ გაზრდილი მწერები მოყვითალო-მოთეთროა და მათი შემჩნევა ყოველთვის ადვილი არ არის. ღია ფერის კვერცხები დაახლოებით 1 მმ-ია.
ლეიბის ნაკერებში, საწოლის ჩარჩოს შეერთებებსა და ახლომახლო ნაპრალებში მოძებნეთ თავად მწერი ან მისი კვალი. მუქი წერტილები, მწერის გამოცვლილი კანი და კვერცხები ეჭვს აძლიერებს. მხოლოდ კანზე დარჩენილი კვალი კი სანდო ნიშანი არ არის.
ტკიპისგან ფეხებით გაარჩევთ: საწოლის ბაღლინჯოს ექვსი ფეხი აქვს, ზრდასრულ ტკიპას კი რვა. აზიური ფაროსანა სხვა მწერია. ის უფრო დიდია, ფარის ფორმის სხეული აქვს, მცენარეებით იკვებება და ადამიანს სისხლს არ წოვს. Cimicidae-ს ოჯახის ახლო მონათესავე სახეობები კი ერთმანეთს ძალიან ჰგავს. ამიტომ ზუსტი სახეობის დასადგენად ზოგჯერ სპეციალისტის დახმარება დაგჭირდებათ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ადამიანის გვერდით მცხოვრები ბაღლინჯოები, ჩვეულებრივ, იმ ადგილებთან ახლოს იმალებიან, სადაც ადამიანები იძინებენ ან ისვენებენ. მათი სამალავებია ლეიბის ნაკერები, საწოლის ჩარჩო და თავი, ავეჯის შეერთებები და კედლის ნაპრალები. 2022 წელს გამოქვეყნებულ კვლევაში აღწერილი მწერები კი საქართველოს ძველ ეკლესიებში, ღამურების კოლონიებთან იპოვეს. ერთი ადგილი ყვარლის მუნიციპალიტეტში გრემის ეკლესიაა, მეორე კი სოფელ ფიჩხოვანთან მდებარე ეკლესია. მკვლევრებმა გამოქვაბულებიც დაათვალიერეს, მაგრამ იქ ბაღლინჯო ვერ იპოვეს.
საწოლის ბაღლინჯო თბილსისხლიანი ცხოველების სისხლით იკვებება. სისხლს წოვს ზრდასრული მწერიც და ზრდის ყველა საფეხურზე მყოფი პატარა მწერიც. ადამიანთან ახლოს მცხოვრები ბაღლინჯოები ხშირად მძინარე ადამიანის სისხლს წოვენ, თუმცა სხვა ძუძუმწოვრებისა და ფრინველების სისხლითაც შეუძლიათ კვება. საქართველოში გამოქვეყნებულ ცნობებში კი ბაღლინჯოები ერთად მცხოვრები ღამურების ჯგუფებთან არის აღწერილი.
სამალავიდან ჩვეულებრივ ღამით გამოდის, თუმცა დღისითაც შეიძლება აქტიური იყოს. დაახლოებით 1 მმ-ის კვერცხიდან ღია ფერის მწერი იჩეკება, რომელიც ზრდასრულობამდე ხუთ საფეხურს გადის. ყოველ შემდეგ საფეხურზე გადასასვლელად სისხლი უნდა წოვოს.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები საწოლის ბაღლინჯოსთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. 2022 წელს საწოლის ბაღლინჯოს ნიმუშები გრემში და სოფელ ფიჩხოვანთან შეაგროვეს, 2023 წელს კი სამეცნიერო ნაშრომში აღწერეს. ორივე ადგილას ბაღლინჯოები ღამურების კოლონიებთან ახლოს იპოვეს.
დაახლოებით 5–7 მმ სიგრძისაა. კვებამდე ბრტყელი და ოვალურია.
შეამოწმეთ საწოლისა და ლეიბის ნაპრალები. იქ მოძებნეთ თავად მწერები, მათი კვერცხები, გამოცვლილი კანი და მუქი ლაქები. მხოლოდ ნაკბენით ვერ დარწმუნდებით, რომ ბაღლინჯო გყავთ.
ძირითადად ღამით იკვებება. თუმცა დღისითაც შეიძლება გამოჩნდეს.
არ ითვლება, რომ საწოლის ბაღლინჯო ადამიანს დაავადებებს ადვილად გადასცემს. თუმცა მისმა ნაკბენმა შეიძლება ქავილი გამოიწვიოს და ძილი დაგირღვიოთ, იშვიათად კი ალერგიული რეაქციაც.
ზრდასრული ბაღლინჯო ვერ დაფრინავს, რადგან ფრენისთვის გამოსადეგი ფრთები არ აქვს. რწყილივით არც ხტუნავს, ფეხით დადის.
არა. ბაღლინჯო მოვლილ სახლშიც შეიძლება მოხვდეს. ამიტომ სისუფთავე იმის გარანტია არ არის, რომ სახლში ბაღლინჯო არ გყავთ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
