სანაპიროს მეუდაბნოე
Sphingonotus rubescens
Vanya Mitin · თბილისი საქართველოს ველში
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- მამალი 15,5–23 მმ, დედალი 20–33 მმ
- ჯგუფი
- მწერი, კალია
- ოჯახი
- Acrididae
- ჰაბიტატი
- ქვიანი, კენჭიანი და ქვიშიანი ადგილები, მდინარის ნაპირები
- სტატუსი საქართველოში
- გადაღებულია კახეთში
- IUCN
- შეფასებული არ არის (NE)
სანაპიროს მეუდაბნოე (Sphingonotus rubescens) ფართოდ გავრცელებული მეუდაბნოეა: კანარის კუნძულებიდან და მადეირადან ჩრდილოეთ აფრიკასა და ხმელთაშუა ზღვისპირეთზე გავლით შუა აზიასა და ინდოეთამდე გვხვდება. ამიერკავკასიაშიც ცხოვრობს, საქართველოში კი კახეთშია გადაღებული. ქვიან, კენჭიან და ქვიშიან ადგილებს ირჩევს და ხშირად მდინარის ნაპირის კენჭებზე ზის. დედალი 20–33 მმ-ია, მამალი 15,5–23 მმ. მუქი ზოლი არც წინა ფრთებზე აქვს და არც უკანაზე, ამიტომ მონათესავე სახეობებისგან გარჩევა ძნელია.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ სანაპიროს მეუდაბნოე
საშუალო ზომის, ღია ადგილების კალიაა, ზოლების გარეშე. წინა ფრთები წვრილი, გაფანტული წინწკლებით აქვს, უკანა ფრთაზე კი მუქი ზოლი არ აქვს. უკანა ბარძაყი შიგნიდან მოშავოა ღია ზოლებით, უკანა წვივი ცისფერი ან მოყვითალო.
წინა ფრთებზე მუქი ზოლები არ აქვს, მხოლოდ წვრილი, გაფანტული წინწკლები. ფრთა სიგანეზე 5,8–6-ჯერ გრძელია. უკანა ფრთაზეც მუქი ზოლი არ აქვს, რაც მას მუქზოლიანი მეუდაბნოეებისგან გამოარჩევს.
უკანა ბარძაყი შიგნიდან მოშავოა ორი ღია ზოლით, რომელთაგან ერთი ხშირად არასრულია. უკანა წვივი ცისფერი ან მოყვითალოა. სხეული და ფეხები იშვიათი ბეწვით აქვს დაფარული.
მამალი 15,5–23 მმ-ია, დედალი 20–33 მმ; წინა ფრთა მამალს 17,5–28 მმ აქვს, დედალს 24–35 მმ. სამხრეთის ცხოველები ჩრდილოეთისაზე დიდია. ზომა ბევრ მონათესავე სახეობას ემთხვევა.
ყველაზე ძნელად მონათესავე Sphingonotus caerulans-ისგან გაირჩევა, რომელსაც მას ძველ ნაშრომებში ურევდნენ კიდეც. მეუდაბნოეებიდან სწორედ უზოლო ფრთიანების განსაზღვრაა ყველაზე რთული. ზუსტი პასუხისთვის ზუსტად განსაზღვრულ ნიმუშებთან შედარებაა საჭირო.
ფერი
წინა ფრთები ზოლების გარეშეა, წვრილი, გაფანტული წინწკლებით, უკანა ფრთაზეც მუქი ზოლი არ ჩანს. უკანა ბარძაყის შიდა მხარე მოშავოა ღია ზოლებით, უკანა წვივები ცისფერი ან მოყვითალო.
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
ქვიან, კენჭიან და ქვიშიან ადგილებს ირჩევს: კლდოვან ფერდობებს, დიუნებსა და ხევებს, უდაბნოსა და ნახევარუდაბნოს, მთის ძირს. ხშირად მდინარის ნაპირის კენჭებზე ზის. სამხრეთ ყაზახეთში ბრინჯის მინდვრების კიდეებზეც იპოვეს. არეალი კანარის კუნძულებიდან და მადეირადან ჩრდილოეთ აფრიკაზე, საბერძნეთზე, არაბეთზე და წინა აზიაზე გადის ქვემო ვოლგისპირეთამდე, დაღესტნამდე, ამიერკავკასიამდე, ყაზახეთამდე, შუა აზიამდე, ინდოეთამდე და ქაშმირამდე. საქართველოში კახეთშია გადაღებული: 2024 წლის აგვისტოსა და 2026 წლის სექტემბერში.
სანაპიროს მეუდაბნოის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჩანაწერები ჯერ ძალიან ცოტაა: საკმარისი ჩანაწერები არცერთ რეგიონში არ არის.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
მეუდაბნოეების უმეტესობასავით ღია მიწის ზედაპირზე ცხოვრობს, იქ, სადაც მკვრივი მცენარეული საფარი არ არის. კვერცხს მიწაში დებს. საქართველოში აგვისტოსა და სექტემბერშია გადაღებული.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები სანაპიროს მეუდაბნოესთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. ამიერკავკასიაში ცხოვრობს, საქართველოში კი კახეთშია გადაღებული, 2024 წლის აგვისტოსა და 2026 წლის სექტემბერში. მისი რიცხოვნობა საქართველოში დაზუსტებული არ არის.
მუქი ზოლი არც წინა ფრთებზე აქვს და არც უკანაზე, წინა ფრთებზე მხოლოდ წვრილი წინწკლებია. უკანა ბარძაყი შიგნიდან მოშავოა ღია ზოლებით, უკანა წვივი ცისფერი ან მოყვითალო. მონათესავე Sphingonotus caerulans ძალიან ჰგავს. უზოლო მეუდაბნოეებს ხშირად მხოლოდ სპეციალისტი არჩევს.
ქვიან, კენჭიან და ქვიშიან ადგილებში, მეჩხერი მცენარეულობით: კლდოვან ფერდობებზე, დიუნებზე, ხევებში, უდაბნოსა და ნახევარუდაბნოში. ხშირად მდინარის ნაპირის კენჭებზე ზის. სამხრეთ ყაზახეთში ბრინჯის მინდვრების კიდეებზეც იპოვეს.
არა. IUCN-ის გლობალურ წითელ ნუსხაში შეფასებული არ არის (NE), საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში კი არ შედის. შეფასების არქონა იმას არ ნიშნავს, რომ სახეობას საფრთხე არ ემუქრება.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
