ხმელთაშუაზღვის ღამორი
Pipistrellus kuhlii
angel_trres · Barcelona
მთავარი მონაცემები
- კვება
- მწერიჭამია: დღიურები, კოღოები, ღამის პეპლები
- სტატუსი საქართველოში
- ადგილობრივი, ძირითადად აღმოსავლეთში
- ზომა
- სხეული 4–4,8 სმ, წონა 5–10 გ
- ჰაბიტატი
- დასახლებები, ღია ადგილები, წყალსატევები
- ოჯახი
- Vespertilionidae
- კონსერვაცია
- LC / LC
ხმელთაშუაზღვის ღამორს (Pipistrellus kuhlii) ფრთისა და კუდის აპკის გარე კიდეზე თეთრი ზოლი გასდევს, რაც სხვა ღამორებისგან განასხვავებს. პაწია ღამურაა, 5–10 გ-ს იწონის, ზურგზე ღია ქვიშისფერიდან მოყავისფრომდე ბეწვი აქვს. ადამიანის დასახლებებს არის მიჩვეული და შენობების ღრიჭოებში, სარდაფებსა და ფანჯრის ჩარჩოებს შორის ცხოვრობს. საქართველოში 83 ჩანაწერი აქვს, უმეტესად აღმოსავლეთიდან: თბილისის ტბებთან და წყალსაცავებთან, რუსთავთან, ჯანდარის ტბასთან, ჭაჭუნასა და გარეჯში. ჯუჯა ღამორს ჰგავს, მაგრამ თეთრ კიდეს თუ შეამჩნევთ, ის სახეობის დასადგენად კარგი მინიშნებაა. ხელით მაინც ნუ შეეხებით.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ხმელთაშუაზღვის ღამორი
პატარა, ღია ფერის ღამორია, ზურგით ღია ქვიშისფერიდან ოქროსფერ-მოყავისფრომდე და უფრო ღია, მოთეთრო მუცლით. მთავარი ნიშანი ფრთისა და კუდის აპკის კიდეზე თეთრი ზოლია. ზოლის სიგანე ცხოველიდან ცხოველამდე იცვლება, ზოგს კი თითქმის არ ეტყობა.
ფრთისა და კუდის აპკის თავისუფალ კიდეს, კუდიდან ფრთის ბოლომდე, თეთრი ზოლი გასდევს. ეს ზოლი ჩვეულებრივ კარგად ჩანს, მაგრამ სიგანე ცვალებადია. სხვა ღამორებს ზოლი არ აქვთ ან ძალიან ვიწრო აქვთ, ამიტომ მხოლოდ ზოლით სახეობას სანდოდ ვერ დაადგენთ.
ზომა: სხეული 4–4,8 სმ, კუდი 3–3,4 სმ, წინამხარი 31–37 მმ, გაშლილი ფრთები 21–24 სმ, წონა ჩვეულებრივ 5–10 გ. ჯუჯა ღამორი ოდნავ პატარაა, 3–8 გ-ს იწონის და უფრო მუქი ყავისფერია. ზომები ერთმანეთს ნაწილობრივ ფარავს.
ექოლოკაციის ძახილი ყველაზე ძლიერია დაახლოებით 40 კჰც-ზე. ტყის ღამორისა მსგავსია, დაახლოებით 38 კჰც, ამიტომ ამ ორს ხმითაც ძნელად არჩევენ. ზუსტად სახეობას კბილებით ადგენენ, რაც მხოლოდ სპეციალისტს შეუძლია.
ფერი
ზურგი ღია ქვიშისფერია, ოქროსფერი ან ნაცრისფერ-ქვიშისფერი, ზოგჯერ მოყავისფრო. მუცელი მოთეთრო-ქვიშისფერია, ზურგზე ღია. ყურები მოწითალო-ყავისფერია. ფრთისა და კუდის აპკი მუქია, კიდეზე თეთრი ზოლით.
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
ხმელთაშუაზღვის ღამორი ღია ადგილების და ადამიანის დასახლებების ღამურაა: ცხოვრობს მინდვრებთან, ბაღებთან, სოფლებსა და ქალაქებში. დღეს ატარებს შენობების ღრიჭოებში, ფანჯრის ჩარჩოს უკან, ქვის წყობაში, სარდაფებში, ასევე ხეებისა და კლდეების ნაპრალებში. შენობებში ხშირად 3–20 ღამურის ჯგუფად სხედან. ზამთარს შენობებსა და სარდაფებში ატარებს. საქართველოში 83 ჩანაწერი აქვს, 1940–2022 წლებიდან, ძირითადად აღმოსავლეთიდან. ბევრი მათგანი წყალთანაა: თბილისში ლისის ტბასთან, თბილისის ზღვასთან და კუსტბასთან, ჯანდარის ტბასთან, დალის წყალსაცავთან, გარდაბნის აღკვეთილის თევზსაშენ ტბორებთან და რუსთავის ჭალის ტყეში. ნანახია ჭაჭუნას აღკვეთილში, სამრეკლოსთან, დავითგარეჯთან და მდინარე იორზე. შიდა ქართლში ცნობილია უფლისციხესთან, ურბნისთან და ატენის ხეობაში. დასავლეთში ჩანაწერები ზესტაფონიდან, სამტრედიიდან, წყალტუბოდან, ანაკლიიდან, აჭარიდან და სოხუმიდანაა.
ხმელთაშუაზღვის ღამორის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჩანაწერები ჯერ ძალიან ცოტაა: საკმარისი ჩანაწერები არცერთ რეგიონში არ არის.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
ხმელთაშუაზღვის ღამორი წვრილი მფრინავი მწერებით იკვებება: დღიურებით, კოღოებით, ღამის პეპლებით და სხვა მფრენი მწერებით. ძალიან მოხერხებულად დაფრინავს. ნადირობს ღამით, დაბლა, წყალსატევებზე, უდაბურ ადგილებზე, ეზოებსა და ქუჩებზე. მწერს ჰაერშივე იჭერს, ფრთით ან კუდის აპკით.
ხმელთაშუაზღვის ღამორი, სავარაუდოდ, ბინადარია: თავშესაფრებს შორის 5 კმ-მდე გადაადგილდება. ზამთარს შენობებში, სარდაფებსა და ფანჯრის ჩარჩოებს შორის ატარებს. საქართველოში ჩანაწერები თითქმის მთელი წლისაა, მეტი ივლისში. შეჯვარება პატარების გამოკვების შემდეგ ან ზამთრის თავშესაფრებშია. მამრები შეჯვარების ძახილს გამოსცემენ, ხშირად ჯგუფურად, და ასე იზიდავენ მდედრებს. სამშობიარო კოლონიებში ჩვეულებრივ 30–100 მდედრია, იშვიათად ასობით, მამრები კი ცალკე ცხოვრობენ. მაისის ბოლოს ან ივნისის დასაწყისში მდედრს ორი პატარა უჩნდება.
მსოფლიო მასშტაბით ხმელთაშუაზღვის ღამორი ნაკლებად საფრთხეშია (LC, 2016): ფართოდაა გავრცელებული, ჩვეულებრივია და არეალი ფართოვდება. საქართველოში 2021 წლის ეროვნული შეფასებითაც ნაკლებად საფრთხეშია (LC), რიცხოვნობა კი სტაბილურია. მისთვის მთავარი საფრთხე შენობების რეკონსტრუქციაა, სადაც კოლონიები ცხოვრობს. ხმელთაშუა ზღვის დასახლებებში ერთ-ერთი ყველაზე ჩვეულებრივი ღამურაა.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ხმელთაშუაზღვის ღამორთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. ქვეყნის ღამურების მონაცემებში 83 ჩანაწერი აქვს, უმეტესად აღმოსავლეთიდან. ნანახია თბილისში ლისის ტბასთან და თბილისის ზღვასთან, რუსთავთან, ჯანდარის ტბასთან, ჭაჭუნასა და დავითგარეჯთან. დასავლეთში ცნობილია ზესტაფონიდან, სამტრედიიდან, წყალტუბოდან და სოხუმიდან.
პირველ რიგში ფრთისა და კუდის აპკის კიდეზე თეთრი ზოლით. ზურგი ღია ქვიშისფერი ან მოყავისფროა, ჯუჯა ღამორზე ღია, ყურები კი მოწითალო. ზოლის სიგანე იცვლება და ზოგჯერ ძნელად ჩანს, ამიტომ ზუსტად სახეობას სპეციალისტი ადგენს კბილებით. ამისთვის ღამურას ნუ დაიჭერთ.
თავს არ გესხმით, მაგრამ შიშველი ხელით ნუ შეეხებით. ღამურის ნაკბენი შეიძლება ისეთი პატარა იყოს, რომ ვერც შეამჩნიოთ, ღამურასთან პირდაპირი შეხება კი ცოფის მხრივ სერიოზულ რისკად ითვლება. ნაკბენის ან ნაკაწრის შემდეგ ადგილი საპნითა და წყლით მინიმუმ 15 წუთი იბანეთ და ექიმს მიმართეთ. გადაუდებელ შემთხვევაში დარეკეთ 112-ზე.
დაიცავით სიმშვიდე და ოთახიდან ბავშვები და შინაური ცხოველები გაიყვანეთ. სხვა ოთახების კარი დახურეთ, ფანჯრები ფართოდ გააღეთ, ფარდები გადასწიეთ და შუქი ჩააქრეთ. მერე გადით და დრო მიეცით: ღამურა ჩვეულებრივ თვითონ პოულობს გასასვლელს. მფრინავი ღამურის დაჭერას ნუ ცდილობთ.
წვრილ მფრინავ მწერებს: დღიურებს, კოღოებს, ღამის პეპლებს. ნადირობს ღამით, დაბლა, წყალსატევებზე, ეზოებსა და ქუჩებზე. მწერს ჰაერშივე იჭერს, ფრთით ან კუდის აპკით.
საფრთხის ქვეშ არ არის. მსოფლიოში ნაკლებად საფრთხეშია (LC, 2016), საქართველოს 2021 წლის ეროვნული შეფასებითაც ნაკლებად საფრთხეშია (LC), რიცხოვნობა სტაბილურია. მისთვის მთავარი საფრთხე შენობების რეკონსტრუქციაა, სადაც კოლონიები ცხოვრობს. თუ სახლში ღამურები ბინადრობენ, მათ მოწამვლას ან ჩაკეტვას ნუ შეეცდებით.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
