ბრანდტის მღამიობი
Myotis brandtii
Sultangareyeva Liliya · Rep. of Bashkortostan
მთავარი მონაცემები
- კვება
- მწერიჭამია: კოღოები, ბუზები, წვრილი პეპლები
- სტატუსი საქართველოში
- ადგილობრივი
- ზომა
- სხეული 3,8–5 სმ, ფრთები 21–24 სმ
- ჰაბიტატი
- ფოთლოვანი და შერეული ტყეები, წყალთან
- ოჯახი
- Vespertilionidae
- კონსერვაცია
- LC / LC
ბრანდტის მღამიობი (Myotis brandtii) პატარა ღამურაა: სხეული 3,8–5 სმ-ია, გაშლილი ფრთები 21–24 სმ, წონა 4,5–9,5 გ. ულვაშა მღამიობს ისე ჰგავს, რომ 1970-იან წლებამდე მის ქვესახეობად თვლიდნენ, დღესაც კი მათ კბილებით არჩევენ. ცხოვრობს ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, ხშირად წყალთან ახლოს. საქართველოდან 28 ჩანაწერია ცნობილი, მათ შორის ბაკურიანიდან და ახალდაბიდან. თუ ღამურა სახლში შემოფრინდა, შიშველი ხელით ნუ დაიჭერთ: გაუღეთ ფანჯარა და გასასვლელად დრო მიეცით.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ბრანდტის მღამიობი
პატარა, მონაცრისფრო-ყავისფერი ღამურაა, სქელი, გრძელი და ოდნავ აჩეჩილი ბეწვით. ულვაშა მღამიობების ჯგუფს ეკუთვნის, რომლის წევრებიც ერთმანეთს ძალიან ჰგვანან. გარეგნობით, მით უმეტეს ფრენისას, სახეობას საიმედოდ ვერ გაარჩევთ.
ზომა: სხეული 3,8–5 სმ-ია, წინამხარი 33–39 მმ, გაშლილი ფრთები 21–24 სმ, წონა 4,5–9,5 გ.
ზურგი მონაცრისფრო-ყავისფერია, თმის წვერები მოწითალო-ყავისფერი ან ოქროსფერი. მუცელი ღიაა, მოთეთროდან მოყვითალო-ნაცრისფრამდე. ბეწვი სქელი, გრძელი და აჩეჩილია. ერთ წლამდე ახალგაზრდები მუქი ნაცრისფერი არიან და ულვაშა მღამიობს ძალიან ჰგვანან.
ყური საშუალო სიგრძისაა, წვერისკენ ვიწროვდება და უკანა კიდეზე ჭდე აქვს. ყურის შიგნით მდგარი ნაკეცი, ტრაგუსი, უფრო გრძელია, ვიდრე ალკათოეს მღამიობს.
ულვაშა მღამიობისგან კბილებით და მამლის სასქესო ორგანოს ფორმით განსხვავდება: ქვედა ყბის მესამე წინაძირითადი კბილი მეორის ნახევარზე დიდია. ველის მღამიობიც ძალიან ჰგავს. ამას მხოლოდ ხელში დაჭერილ ღამურაზე სპეციალისტები ამოწმებენ, ამიტომ ღამურას ნუ დაიჭერთ.
ფერი
ზურგი მონაცრისფრო-ყავისფერია ან მუქი ყავისფერი, თმის წვერები მოწითალო-ყავისფერი ან ოქროსფერი. თმის ძირი მუქია. მუცელი მონაცრისფრო-თეთრი ან მოყვითალო-ნაცრისფერია. ახალგაზრდები მუქი ნაცრისფერი არიან.
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
ბრანდტის მღამიობი ფოთლოვანი და შერეული ტყეების ღამურაა და ხშირად წყალთან ახლოს ცხოვრობს. ზღვის დონიდან 1800 მ-მდე გვხვდება. ზაფხულში ხის ფუღუროებში, კლდის ნაპრალებში, ხელოვნურ ყუთებში და შენობებში ისვენებს. ზამთარს მღვიმეებში, ძველ შახტებში, სარდაფებსა და კირქვის ნაპრალებში ატარებს, ხშირად მღვიმის შესასვლელთან, ცივ ნაწილში. არეალი ევროპასა და დასავლეთ აზიას მოიცავს. საქართველოდან 28 ჩანაწერია ცნობილი, მათ შორის ბაკურიანიდან და ახალდაბიდან. მღვიმეებში ნაწილობრივ ცხოვრობს: იქ ზოგჯერ ჩნდება, მაგრამ მხოლოდ მიწისქვეშ არ ბინადრობს.
ბრანდტის მღამიობი პატარა მფრინავ მწერებს ჭამს: კოღოებს, ქინქლებს და წვრილ პეპლებს. საკვების დიდი ნაწილი ორფრთიანებია, მათ შორის დღისით აქტიური ბუზები, რომლებსაც, სავარაუდოდ, ფოთლებიდან ან სხვა ზედაპირიდან კრეფს. ობობებსაც იღებს. ნადირობს ტყეში, მინდვრებზე, ვარჯის დონეზე ან ხეებს შორის, ასევე დაბლა წყლის ზედაპირთან.
ბრანდტის მღამიობი შებინდებისას გამოდის. ფრენა სწრაფი და მოხერხებულია, ღია ადგილას მკვეთრად შემობრუნება შეუძლია. ზამთარს ძილში ატარებს, მარტო ან პატარა ჯგუფებად, ზოგჯერ სხვა სახეობებთან ერთად. შეჯვარება შემოდგომაზეა, ზამთრის ძილის დროსაც. მდედრი თესლს გაზაფხულამდე ინახავს და განაყოფიერება მხოლოდ მაშინ ხდება. ზაფხულში მდედრები 20–60 ღამურის სამშობიარო კოლონიებს ქმნიან, მამლები ცალკე ცხოვრობენ. თითო მდედრს ერთი პატარა უჩნდება ზაფხულის დასაწყისში, რომელიც დაახლოებით ერთი თვისა იწყებს ფრენას. ევროპაში ყველაზე ხანდაზმული ცნობილი ღამურა 19 წლისა და 8 თვის იყო.
მსოფლიო მასშტაბით ბრანდტის მღამიობი ნაკლებად საფრთხეშია (LC, 2020): ფართოდ გავრცელებული და მრავალრიცხოვანი სახეობაა, შემცირების ნიშნების გარეშე. მისთვის საფრთხეა ძველი ტყეების გაჩეხვა, ზამთრის თავშესაფრების ნაკლებობა და კოლონიების შეწუხება. ნელა მრავლდება, ამიტომ დანაკარგს ძნელად ანაზღაურებს. საქართველოში 2021 წლის ეროვნული შეფასებით ნაკლებად საფრთხეშია (LC), რიცხოვნობა სტაბილურია. ევროპაში, ყველა ღამურის მსგავსად, დაცული სახეობაა.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ბრანდტის მღამიობთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. საქართველოდან 28 ჩანაწერია ცნობილი, მათ შორის ბაკურიანიდან და ახალდაბიდან. მღვიმეებში ზოგჯერ ჩნდება, მაგრამ ძირითადად ტყის ღამურაა. თავშესაფარს ხშირად ულვაშა მღამიობს უნაწილებს, რაც მათ გარჩევას კიდევ უფრო ართულებს.
გარეგნობით თითქმის შეუძლებელია. მათ კბილებით და მამლის სასქესო ორგანოს ფორმით არჩევენ: ქვედა ყბის მესამე წინაძირითადი კბილი ბრანდტის მღამიობს მეორის ნახევარზე დიდი აქვს. ახალგაზრდები განსაკუთრებით ჰგვანან ერთმანეთს. ამას სპეციალისტები ამოწმებენ, ამიტომ ღამურას ნუ დაიჭერთ.
თავს არ გესხმით, მაგრამ შიშველი ხელით ნუ შეეხებით. ღამურის ნაკბენი შეიძლება პატარა იყოს და ადვილად გამოგრჩეთ. ცოფს გარეგნობით ვერ გამორიცხავთ, თუმცა ნანახი ღამურების უმეტესობა ცოფიანი არ არის. ნაკბენის ან ნაკაწრის შემდეგ ადგილი საპნითა და წყლით მინიმუმ 15 წუთი იბანეთ და ექიმს მიმართეთ, გადაუდებელ შემთხვევაში დარეკეთ 112-ზე.
პატარა მწერებს, ძირითადად ორფრთიანებს: კოღოებს, ქინქლებს და ბუზებს, ასევე წვრილ პეპლებს და ობობებს. ნადირობს ტყეში ვარჯის დონეზე ან ხეებს შორის. წყლის თავზეც დაბლა დაფრინავს. ნაწილ მსხვერპლს ფოთლებიდან კრეფს.
ევროპაში ყველაზე ხანდაზმული ცნობილი ღამურა 19 წლისა და 8 თვის იყო. ადრე მას 40 წლამდე სიცოცხლეს მიაწერდნენ, მაგრამ ის ჩანაწერები ციმბირულ მღამიობს ეკუთვნის, რომელიც ახლა ცალკე სახეობაა. ჩვეულებრივ ნაკლებს ცოცხლობს: სანქტ-პეტერბურგთან დაახლოებით 8,5 წელს, ბალტიისპირეთში კი არაუმეტეს 18,5 წლისა.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
