სამფერი მღამიობი
Myotis emarginatus
alin244 · Provincia di Pisa
მთავარი მონაცემები
- კვება
- მწერიჭამია: ობობები, ბუზები
- სტატუსი საქართველოში
- ადგილობრივი, მღვიმის ღამურა
- ზომა
- სხეული 4,4–5,5 სმ, წონა 5–10 გ
- ჰაბიტატი
- მღვიმეები, სხვენები; ფოთლოვანი ტყეები
- ოჯახი
- Vespertilionidae
- კონსერვაცია
- LC / LC
სამფერი მღამიობი (Myotis emarginatus) სახელს ბეწვს უნდა: თითოეული ბეწვის ძირი მუქია, შუა ნაწილი მოთეთრო, წვერი კი აგურისფერ-წითური. ყურის გარე კიდეზე თითქმის სწორკუთხა ჩაჭრილობა აქვს. ბევრი სხვა ღამურისგან განსხვავებით, განსაკუთრებით უყვარს ობობები, რომლებსაც ფოთლებიდან და ქსელებიდან კრეფს. საქართველოში მღვიმეებთან ყველაზე მეტად დაკავშირებულ ღამურებს შორისაა და ზოგ წელს გლიანას მღვიმის დიდ შერეულ კოლონიასაც უერთდება. თუ ღამურა სახლში შემოფრინდა, შიშველი ხელით ნუ დაიჭერთ: გაუღეთ ფანჯარა და გასასვლელად დრო მიეცით.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ სამფერი მღამიობი
საშუალო ზომის მღამიობია, გრძელი, ხშირი და ხვეული, მოწითალო-ყავისფერი ბეწვით. მუცელი მკრთალი მოყვითალო-ყავისფერია და ზურგის ფერისგან მკვეთრად არ გამოიყოფა. დრუნჩი ღია ყავისფერია, ყურები ყავისფერი, ყურის კიდეზე კი თვალსაჩინო ჩაჭრილობა აქვს.
ზომით საშუალოა: 5–10 გ იწონის, სხეული 4,4–5,5 სმ-ია, წინამხარი 38–44 მმ, გაშლილი ფრთები კი დაახლოებით 22–25 სმ. ფრთები ყავისფერი და განიერია.
მთავარი ნიშანი ყურია. გარე კიდეზე თითქმის სწორკუთხა ჩაჭრილობა აქვს, ყურის ზედაპირზე კი მეჭეჭისებრი ბორცვები. ყურის შიგნითა ნაკეცის, ტრაგუსის, წვერი ჩაჭრილობამდე არ აღწევს.
ბეწვი სამფერია: ძირი მუქია, შუა მოთეთრო, წვერი აგურისფერ-წითური ან მოწითალო-ყავისფერი. ნატერერის მღამიობსაც საშუალო ზომა და გრძელი ყურები აქვს, მაგრამ მისი ზურგი ნაცრისფერ-ყავისფერია, მუცელი კი თეთრი. ღამურას გასარჩევად ნუ დაიჭერთ: ამას სპეციალისტები აკეთებენ.
ფერი
ზურგი ჟანგისფერ-ყავისფრიდან მელიისფერ-წითურამდეა, მუცელი მკრთალი მოყვითალო-ყავისფერი. ბეწვი გრძელია, ხშირი და აბურძგნული. ახალგაზრდები თითქმის მთლიანად ნაცრისფერია.
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
სამფერი მღამიობი ფოთლოვან ტყეებს, ტყიან ხეობებსა და მშრალ ღია ადგილებსაც ეტანება. დღეს მღვიმეებში, გამოქვაბულებსა და დიდი შენობების სხვენებში ატარებს, ხშირად ცხვირნალებთან ერთად. საქართველოში მღვიმის ღამურად ითვლება და მიწისქვეშა ადგილებში ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად ნანახი სახეობაა. ნანახია ნოქალაქევთან, ჩაქვისთავთან, ფსხუ-გუმისთის ნაკრძალში, ბორჯომის ხეობაში, ცხინვალთან, მცხეთასა და საგურამოს ნაკრძალში. აღმოსავლეთით ნათლისმცემლისა და დავით გარეჯის გამოქვაბულებშიც ცხოვრობს. ეს ცალკეული ჩანაწერებია და არა იმის ნიშანი, რომ ამ ადგილებში ყველგან მრავლადაა.
სამფერი მღამიობის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჩანაწერები ჯერ ძალიან ცოტაა: საკმარისი ჩანაწერები არცერთ რეგიონში არ არის.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
სამფერი მღამიობის მთავარი საკვები ობობები და ბუზებია. ფრენის ნაცვლად ხშირად მსხვერპლს ფოთლებიდან და სხვა ზედაპირებიდან კრეფს, ობობებს კი პირდაპირ ქსელიდან იღებს. ბელგიაში ძირითადად სისხლისმწოველ ბუზებს ჭამს, რომლებიც საქონლის ფარეხებში ბევრია. ესპანეთის ბასკეთში აგვისტოში საკვების 80% ჯვაროსანი ობობა იყო. ნადირობს დაბლა, ხშირ მცენარეულობაში, და ღია სივრცეს ერიდება.
სამფერი მღამიობი ბინადარია: ზამთრისა და ზაფხულის თავშესაფრები ჩვეულებრივ ერთმანეთისგან 40 კმ-ზე ნაკლებითაა დაშორებული, თუმცა 105 კმ-იანი გადაადგილებაც დაფიქსირდა. ზამთარს მიწისქვეშა თავშესაფრებში ძილში ატარებს, მამრები კი ხშირად მარტო იზამთრებენ. სანადიროდ ღრმა ბინდზე გამოდის. შეჯვარება ზამთრის თავშესაფრებში ხდება. ზაფხულის დასაწყისში მდედრები სამშობიარო კოლონიებში იკრიბებიან, საშუალოდ 200 ცხოველამდე, მამრები კი ცალკე ცხოვრობენ. თითო მდედრს ერთი პატარა უჩნდება, რომელსაც დაახლოებით ერთი თვე აწოვებს. 15 წლამდე ცოცხლობს. საქართველოში ზოგ წელს გლიანას მღვიმის შერეულ სამშობიარო კოლონიას უერთდება, სადაც 4000–8000 ღამურა იკრიბება.
მსოფლიო მასშტაბით სამფერი მღამიობი ნაკლებად საფრთხეშია (LC, 2016), რიცხოვნობა კი სტაბილურია. საქართველოშიც 2021 წლის ეროვნული შეფასებით ნაკლებად საფრთხეშია (LC), სტაბილური რიცხოვნობით. ევროპაში მას ჰაბიტატების დაქუცმაცება, ინტენსიური სოფლის მეურნეობა და მღვიმეების შეწუხება ემუქრება. ბუზების განადგურება ფარეხებში მის საკვებსაც ამცირებს. საქართველოში გლიანას მღვიმე, სადაც ის ზოგ წელს მრავლდება, მიწისქვეშა თავშესაფრებს შორის ყველაზე მეტად დაზარალებულადაა შეფასებული: მას შეწუხება, დაზიანება და სინათლით დაბინძურება ემუქრება.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები სამფერი მღამიობთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დასავლეთითაც და აღმოსავლეთითაც. ნანახია ნოქალაქევთან, ჩაქვისთავთან, ფსხუ-გუმისთის ნაკრძალში, ბორჯომის ხეობაში, მცხეთასა და საგურამოში, ასევე ნათლისმცემლისა და დავით გარეჯის გამოქვაბულებში. ის მღვიმის ღამურაა და საქართველოს მიწისქვეშა ადგილებში ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად ნანახი სახეობაა.
ზურგის თითოეულ ბეწვს სამი ფერი აქვს. ძირი მუქია, შუა ნაწილი მოთეთრო, წვერი კი აგურისფერ-წითური ან მოწითალო-ყავისფერი. ამიტომ შორიდან ზურგი ჟანგისფერი ან მელიისფერი ჩანს. ინგლისური სახელი კი ყურის კიდის ჩაჭრილობას აღნიშნავს.
თავს არ გესხმით, მაგრამ შიშველი ხელით ნუ შეეხებით. ღამურის ნაკბენი შეიძლება პატარა იყოს და ადვილად გამოგრჩეთ. ცოფს გარეგნობით ვერ გამორიცხავთ, თუმცა ნანახი ღამურების უმეტესობა ცოფიანი არ არის. ნაკბენის ან ნაკაწრის შემდეგ ადგილი საპნითა და წყლით მინიმუმ 15 წუთი იბანეთ და ექიმს მიმართეთ, გადაუდებელ შემთხვევაში დარეკეთ 112-ზე.
დაიცავით სიმშვიდე და ოთახიდან ბავშვები და შინაური ცხოველები გაიყვანეთ. სხვა ოთახების კარი დახურეთ, გარე ფანჯარა ან კარი ფართოდ გააღეთ და ზედმეტი შუქი ჩააქრეთ. მერე უკან დაიხიეთ და დრო მიეცით: ღამურა ჩვეულებრივ თვითონ პოულობს გასასვლელს. მფრინავი ღამურის დაჭერას ნუ ცდილობთ.
უპირველესად ობობებსა და ბუზებს. მსხვერპლს ხშირად ფოთლებიდან და ქსელებიდან კრეფს, და არა ჰაერში იჭერს. ზოგან სისხლისმწოველ ბუზებს ჭამს, რომლებიც საქონლის ფარეხებში ბევრია. ნადირობს დაბლა, ხშირ მცენარეულობაში.
საფრთხის ქვეშ არ არის. მსოფლიოშიც და საქართველოს 2021 წლის ეროვნული შეფასებითაც ის ნაკლებად საფრთხეშია (LC), რიცხოვნობა კი სტაბილურია. მაინც დამოკიდებულია მღვიმეებზე, სადაც იზამთრებს და მრავლდება. ამიტომ მღვიმეში მძინარე ღამურებს ნუ შეაწუხებთ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
