გრძელყურა მღამიობი
Myotis bechsteinii
Matthieu Gauvain · Yonne
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- სხეული 4,2–5,1 სმ, ფრთები 25–30 სმ
- კვება
- მწერიჭამია: ღამის პეპლები, ყურმოჭრილები
- სტატუსი საქართველოში
- ადგილობრივი, იშვიათი, მოწყვლადი
- ჰაბიტატი
- ძველი ფოთლოვანი და შერეული ტყეები
- ოჯახი
- Vespertilionidae
- კონსერვაცია
- NT / VU
გრძელყურა მღამიობი (Myotis bechsteinii) ტყის ღამურაა და ტყის გარეთ იშვიათად გვხვდება. ევროპაში ძველი წიწიბურისა და მუხის ტყეები ურჩევნია, დღეს კი კოდალის ძველ ფუღუროებში ატარებს. სახელი გრძელი, ფართო ყურების გამო დაერქვა, თუმცა ყურები რუხი ყურას ყურებზე გაცილებით მოკლე აქვს. საქართველოს წითელ ნუსხაში მოწყვლადია (VU), და ქვეყნიდან სულ 25 ჩანაწერია ცნობილი. თუ ღამურა სახლში შემოფრინდა, შიშველი ხელით ნუ დაიჭერთ: გაუღეთ ფანჯარა და გასასვლელად დრო მიეცით.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ გრძელყურა მღამიობი
საშუალო ზომის, მოწითალო-ყავისფერი ღამურაა, მოთეთრო მუცლით, ვარდისფერი სახითა და გრძელი, ფართო ყურებით. ყური მღამიობებს შორის გამორჩეულად გრძელია, მაგრამ ყურებისას არ უტოლდება. ფრთები ფართოა, და ფრენა ნელი, მოფარფატე, მაგრამ მოხერხებული.
ზომა: სხეული 4,2–5,1 სმ-ია, კუდი 4–4,6 სმ, წინამხარი 39–45 მმ, გაშლილი ფრთები 25–30 სმ-მდე, წონა 6–13 გ.
ყური გრძელი და ფართოა, მომრგვალებული წვერით: წინამხრის ნახევარზე გრძელი და 18 მმ-ზე მეტი. ეს მთავარი ნიშანია, რომლითაც სხვა მღამიობებისგან გამოირჩევა.
რუხ ყურას და მის ნათესავებს ყური 28 მმ-ზე გრძელი აქვთ. გრძელყურა მღამიობის ყური მათზე მოკლეა, ამიტომ ზომით ადვილად გაარჩევთ.
ბეწვი გრძელი და ფაფუკია: ზურგი მოწითალო-ყავისფერია, მუცელი მონაცრისფრო-თეთრი. სახე ვარდისფერია, ფრთები მუქი ყავისფერი და ფართო. ახალგაზრდები ღია ნაცრისფერი არიან.
ფერი
ზურგი მოწითალო-ყავისფერია ან ღია ყავისფერი, მუცელი მონაცრისფრო-თეთრი. ბეწვი გრძელი, ფაფუკი და ოდნავ აჩეჩილია. სახე ვარდისფერია, ფრთები მუქი ყავისფერი. ახალგაზრდები ღია ნაცრისფერი არიან.
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
გრძელყურა მღამიობი ტყის სპეციალისტია და ტყის გარეთ იშვიათად გვხვდება. ევროპაში ფოთლოვანი ტყეები ურჩევნია, სადაც ბევრი ძველი ხეა, განსაკუთრებით წიწიბურისა და მუხის ტყეები; სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში შერეულ ტყეებშიც ცხოვრობს. ზოგჯერ ბაღებში და ხეხილის ბაღებშიც ჩნდება. ზაფხულში ხის ფუღუროებში ისვენებს, ყველაზე ხშირად კოდალის ძველ ბუდეებში, ზოგჯერ ხელოვნურ ყუთებში, შენობებში კი იშვიათად. არეალი ესპანეთიდან და ინგლისიდან კავკასიამდე და ირანამდე გრძელდება. საქართველოდან 25 ჩანაწერია ცნობილი, მათ შორის ზუგდიდისა და ბორჯომის მიდამოებიდან. მიწისქვეშა ადგილებშიც უნახავთ, თუმცა ტყის სახეობად ითვლება.
გრძელყურა მღამიობი მწერიჭამიაა. იჭერს ღამის პეპლებს, ორფრთიანებს, ბადეფრთიანებს და სხვა პატარა ღამის მწერებს; ერთ კვლევაში საკვების 20% ყურმოჭრილები იყო, 18% პეპლები. მსხვერპლს ფრენაში იჭერს ან მიწიდან და ხის ღეროებიდან კრეფს. ტყიდან მოწყვეტილი ღამურები მიწაზე მცხოვრებ მწერებსა და ობობებზე გადადიან. ჩვეულებრივ თავშესაფრიდან 1–2 კმ-ის რადიუსში, ტყის ვარჯში ნადირობს.
გრძელყურა მღამიობი მზის ჩასვლიდან დაახლოებით ნახევარ საათში გამოდის. ნელა და მოფარფატედ დაფრინავს, მაგრამ ძალიან მოხერხებულად, ჩვეულებრივ დაბლა. ზამთარს ძილში ატარებს მიწისქვეშა ადგილებში და ხის ფუღუროებში. შეჯვარება შემოდგომასა და გაზაფხულზეა, განაყოფიერება კი გადავადებულია. გაზაფხულის ბოლოს მდედრები 10–30 ღამურის სამშობიარო კოლონიებს ქმნიან, მამლები ზაფხულში მარტო ცხოვრობენ. თითო მდედრს ერთი პატარა უჩნდება, ივნისის ბოლოს ან ივლისის დასაწყისში. ყველაზე ხანდაზმული ცნობილი ღამურა 21 წლის იყო.
გრძელყურა მღამიობი საქართველოს წითელ ნუსხაში მოწყვლადია (VU). 2021 წლის ეროვნული შეფასებითაც მოწყვლადია (VU), რიცხოვნობა კი მცირდება. მსოფლიო მასშტაბით საფრთხესთან ახლოსაა (NT, 2016). მისი ბედი ძველ ტყეებზეა დამოკიდებული: ფუღუროიანი ხეების გარეშე თავშესაფარი არ აქვს. ბრიტანეთში ერთ-ერთი ყველაზე იშვიათი ძუძუმწოვარია, და იქ მისი შემცირება ტყეების შემცირებას უკავშირდება. ევროპაში ჰაბიტატების დირექტივით არის დაცული.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები გრძელყურა მღამიობთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, მაგრამ იშვიათად. ქვეყნიდან სულ 25 ჩანაწერია ცნობილი, მათ შორის ზუგდიდისა და ბორჯომის მიდამოებიდან. ტყის ღამურაა, თუმცა მიწისქვეშა ადგილებშიც უნახავთ. რიცხოვნობა მცირდება.
ყურის სიგრძით. გრძელყურა მღამიობის ყური 18 მმ-ზე გრძელია, მაგრამ რუხი ყურასა და მისი ნათესავების ყური 28 მმ-ს აჭარბებს. გრძელყურა მღამიობს მოწითალო-ყავისფერი ზურგი და ვარდისფერი სახე აქვს. ღამურის გასარჩევად ნუ დაიჭერთ.
თავს არ გესხმით, მაგრამ შიშველი ხელით ნუ შეეხებით. ღამურის ნაკბენი შეიძლება პატარა იყოს და ადვილად გამოგრჩეთ. ცოფს გარეგნობით ვერ გამორიცხავთ, თუმცა ნანახი ღამურების უმეტესობა ცოფიანი არ არის. ნაკბენის ან ნაკაწრის შემდეგ ადგილი საპნითა და წყლით მინიმუმ 15 წუთი იბანეთ და ექიმს მიმართეთ, გადაუდებელ შემთხვევაში დარეკეთ 112-ზე.
ღამის მწერებს. ძირითადად ღამის პეპლებს, ორფრთიანებს და ყურმოჭრილებს იჭერს. მსხვერპლს ფრენაშიც იჭერს და მიწიდან ან ხის ღეროდანაც კრეფს. ნადირობს ტყის ვარჯში, თავშესაფრიდან 1–2 კმ-ზე.
დიახ. საქართველოს წითელ ნუსხაში მოწყვლადია (VU), 2021 წლის ეროვნული შეფასებით კი რიცხოვნობა მცირდება. მსოფლიოში საფრთხესთან ახლოსაა (NT, 2016). მისი შენარჩუნების მთავარი პირობა ძველი, ფუღუროიანი ხეების დატოვებაა.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
