წყლის მღამიობი
Myotis daubentonii
Jakob Fahr · 38102 Braunschweig
მთავარი მონაცემები
- კვება
- მწერიჭამია: ქინქლები, ერთდღიურები
- სტატუსი საქართველოში
- ადგილობრივი
- ზომა
- სხეული 4,5–5,5 სმ, ფრთები 24–27,5 სმ
- ჰაბიტატი
- ტყიანი ადგილები წყალთან
- ოჯახი
- Vespertilionidae
- კონსერვაცია
- LC / LC
წყლის მღამიობი (Myotis daubentonii) წყლის ღამურაა: შებინდებისას მდინარეებისა და გუბეების წყნარ ზედაპირზე, 2–25 სმ სიმაღლეზე დაფრინავს და კოღოსმაგვარ მწერებს იჭერს. პატარა ღამურაა, სხეული 4,5–5,5 სმ-ია, წონა 7–15 გ. ერთსაათიანი ნადირობის შემდეგ 7-გრამიანი ღამურა შეიძლება 11 გ-ს იწონიდეს. საქართველოდან 41 ჩანაწერია ცნობილი, მათ შორის კორუღიდან და გულგულიდან. თუ ღამურა სახლში შემოფრინდა, შიშველი ხელით ნუ დაიჭერთ: გაუღეთ ფანჯარა და გასასვლელად დრო მიეცით.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ წყლის მღამიობი
პატარა ან საშუალო ზომის ღამურაა, მოყავისფრო-ნაცრისფერი ზურგით, ვერცხლისფერ-ნაცრისფერი მუცლით და მოწითალო-ვარდისფერი სახით. ყურები შედარებით მოკლე აქვს. ყველაზე კარგად ქცევით ამოიცნობთ: წყნარი წყლის თავზე, ზედაპირთან ძალიან ახლოს წრეებს ურტყამს.
ზომა: სხეული 4,5–5,5 სმ-ია, გაშლილი ფრთები 24–27,5 სმ, წონა 7–15 გ.
ზურგის ფაფუკი ბეწვი მოყავისფრო-ნაცრისფერია, მუცელი ვერცხლისფერ-ნაცრისფერი. სახე და ცხვირი მოწითალო-ვარდისფერია, თვალების ირგვლივ კანი შიშველია. ფრთები და კუდის აპკი მუქი ყავისფერია.
ყურები შედარებით მოკლეა. შეშფოთებული ღამურა ყურებს თავის მიმართ თითქმის მართი კუთხით სწევს. ყურის შიგნით მდგარი ნაკეცი, ტრაგუსი, სიგანეზე გრძელია და უკანა კიდე ამოზნექილი აქვს.
წყლის თავზე, ზედაპირიდან რამდენიმე სანტიმეტრზე მონადირე პატარა ღამურა სავარაუდოდ წყლის მღამიობია, მაგრამ სახეობას ფრენაში ზუსტად მხოლოდ სპეციალისტები ადგენენ, ექოლოკაციის ჩანაწერით ან ხელში დაჭერილ ღამურაზე. ღამურას ნუ დაიჭერთ.
ფერი
ზურგი ერთფეროვნად მოყავისფრო-ნაცრისფერია, საშუალოდან მუქ ყავისფრამდე, მუცელი ვერცხლისფერ-ნაცრისფერი ან მოყავისფრო-ნაცრისფერი. სახე მოწითალო-ვარდისფერია. ფრთები და კუდის აპკი მუქი ყავისფერია. ახალგაზრდები ზრდასრულებზე მუქი არიან.
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
წყლის მღამიობი ტყიან ადგილებში, წყნარ წყალთან ცხოვრობს. თავშესაფარს თითქმის ყოველთვის მდინარეებთან, არხებთან ან ტბებთან ირჩევს. ზაფხულის კოლონიები მღვიმეებში, გვირაბებში, სარდაფებში, შახტებში, ხიდების ქვეშ, ფუღუროიან ხეებსა და შენობებში სახლდება. ზამთარს იმავე ტიპის ადგილებში ატარებს, მღვიმეების ნაპრალებში. არეალი ევრაზიას მოიცავს, ირლანდიიდან კორეამდე და იაპონიამდე, და ბევრგან რიცხოვნობა იზრდება. საქართველოდან 41 ჩანაწერია ცნობილი, მათ შორის კორუღიდან და გულგულიდან. მღვიმეებში ნაწილობრივ ცხოვრობს: იქ ზოგჯერ ჩნდება, მაგრამ მხოლოდ მიწისქვეშ არ ბინადრობს.
წყლის მღამიობი წყლის მწერებით იკვებება. ძირითადად არაკბენია ქინქლებს (ქირონომიდებს) და სხვა პატარა ორფრთიანებს იჭერს, ხშირად ერთდღიურებსა და ღამის პეპლებსაც. მსხვერპლს წყლის ზედაპირიდანაც იღებს და ხშირად ფრენაშივე ჭამს. წყნარ წყალს ირჩევს და ტალღიან ზედაპირს გაურბის, რადგან ტალღები ექოს ურევს. ჭრყაშით დაფარულ გუბეებზეც ნაკლებად ნადირობს. ერთსაათიანი ნადირობის შემდეგ 7-გრამიანი ღამურა შეიძლება 11 გ-ს იწონიდეს.
წყლის მღამიობი შებინდებისას გამოდის, ჩვეულებრივ მზის ჩასვლიდან საათნახევარში. სწრაფად და მოხერხებულად დაფრინავს, წყლის ზედაპირთან ძალიან ახლოს. ზამთრის ძილი სექტემბრიდან მარტის ბოლომდე ან აპრილამდე გრძელდება, და ზამთარს ხშირად მარტო ატარებს. შეჯვარება შემოდგომაზეა, განაყოფიერება კი გაზაფხულზე ხდება. ივნის–ივლისში მდედრები ათეულობით ღამურის სამშობიარო კოლონიებს ქმნიან და თითოს ერთი პატარა უჩნდება. პატარა 3 კვირისა იწყებს ფრენას და 6–8 კვირისა დამოუკიდებელი ხდება. საშუალოდ 4–4,5 წელს ცოცხლობს, მაგრამ 22 წლამდე შეუძლია.
მსოფლიო მასშტაბით წყლის მღამიობი ნაკლებად საფრთხეშია (LC, 2020). ფართოდ გავრცელებული სახეობაა და არეალის ბევრ ნაწილში რიცხოვნობა იზრდება. ევროპის ქვეყნებში ყველა ღამურის მსგავსად კანონით არის დაცული. საქართველოში 2021 წლის ეროვნული შეფასებით ის ნაკლებად საფრთხეშია (LC), რიცხოვნობა კი სტაბილურია. მისთვის მთავარია სუფთა, წყნარი წყალი და მდინარისპირა ხეები და ნაგებობები, სადაც ისვენებს.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები წყლის მღამიობთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. საქართველოდან 41 ჩანაწერია ცნობილი, მათ შორის კორუღიდან და გულგულიდან. მღვიმეებში ზოგჯერ ჩნდება, მაგრამ ძირითადად წყალთან ახლოს, ტყიან ადგილებში ცხოვრობს. ზაფხულის საღამოს წყნარი წყლის თავზე უნდა ეძებოთ.
ქცევით. შებინდებისას წყნარი წყლის თავზე, ზედაპირიდან 2–25 სმ სიმაღლეზე დაფრინავს და ხშირად წყლიდან იღებს მწერებს. ზურგი მოყავისფრო-ნაცრისფერი აქვს, მუცელი ვერცხლისფერი, სახე ვარდისფერი. ფრენაში სახეობას ზუსტად მხოლოდ ექოლოკაციის ჩანაწერით ადგენენ.
თავს არ გესხმით, მაგრამ შიშველი ხელით ნუ შეეხებით. ღამურის ნაკბენი შეიძლება პატარა იყოს და ადვილად გამოგრჩეთ. ცოფს გარეგნობით ვერ გამორიცხავთ, თუმცა ნანახი ღამურების უმეტესობა ცოფიანი არ არის. ნაკბენის ან ნაკაწრის შემდეგ ადგილი საპნითა და წყლით მინიმუმ 15 წუთი იბანეთ და ექიმს მიმართეთ, გადაუდებელ შემთხვევაში დარეკეთ 112-ზე.
წყლიდან ამოფრენილ პატარა მწერებს. ძირითადად არაკბენია ქინქლებს და სხვა ორფრთიანებს, ასევე ერთდღიურებსა და ღამის პეპლებს. მსხვერპლს ხშირად ფრენაშივე ჭამს. ერთ საათში შეიძლება საკუთარი წონის ნახევარზე მეტი შეჭამოს.
საფრთხის ქვეშ არ არის. მსოფლიოში და საქართველოს 2021 წლის ეროვნული შეფასებით ნაკლებად საფრთხეშია (LC), საქართველოში რიცხოვნობა სტაბილურია. ბევრგან მისი რიცხოვნობა იზრდებაც. მას სუფთა, წყნარი წყალი და წყალთან ახლოს თავშესაფრები სჭირდება.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
