Ádám Simon · ახალქალაქი საქართველოს ველში
ადამიანისთვის რისკი
უვნებელისამედიცინო შხამის რისკი არაა
სამედიცინოდ მნიშვნელოვანი შხამი არ აქვს. მაინც ნუ აიყვანთ — დააკვირდით და დატოვეთ იქ, სადაცაა.
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- თავ-ტანი ~7–9 სმ
- ჰაბიტატი
- მდელო, ბუჩქნარი, ტყის პირი
- აქტიურობა
- დღის
- შხამი
- არა — უვნებელი
- კონსერვაცია
- ნაკლ. საფრთხე
- ოჯახი
- Lacertidae
მარდი ხვლიკი (Lacerta agilis) უშხამოა და ადამიანისთვის საშიში არ არის. საქართველოს დასავლეთში ფართოდ გვხვდება, აღმოსავლეთში კი დაახლოებით 600–800 მ-ზე მაღლა. მკვრივი ტანი და შედარებით მოკლე თავი აქვს. გამრავლების პერიოდში მამრს გვერდები ხშირად უმწვანდება, მაგრამ მხოლოდ ფერით მისი ამოცნობა რთულია.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ მარდი ხვლიკი
მკვრივი ტანი და შედარებით მოკლე თავი აქვს. გამრავლების პერიოდში მამრს გვერდები ხშირად უმწვანდება, მდედრი კი უმეტესად მოყავისფრო ან რუხია. მხოლოდ ფერით მას ზოლიანი და საშუალო ხვლიკისგან ვერ გაარჩევთ.

მდედრსა და ახალგაზრდა ხვლიკებს გვერდებზე ხშირად მუქი ლაქები აქვთ, ლაქის შუაგული კი ღია ფერისაა. მამრის მწვანე ფერი სეზონის მიხედვით იცვლება, ზოგ მამრს კი მწვანე სხეულის უფრო დიდ ნაწილზე აქვს. ამოსაცნობად დააკვირდით ტანის აგებულებას, ნახატსა და იმ ადგილს, სადაც ხვლიკი ნახეთ. ამისთვის ხელში ნუ აიყვანთ.
აღმოსავლეთში მარდი ხვლიკი უფრო მაღალ ადგილებში ცხოვრობს, ზოლიანი ხვლიკი (Lacerta strigata) კი ნახევრადმშრალ ადგილებშიც გვხვდება. მაგრამ 2018 წელს თიანეთთან ორივე ერთსა და იმავე ადგილზე ნახეს. ამიტომ ხვლიკის სახეობას მხოლოდ იმის მიხედვით, სად ნახეთ და რა ფერისაა, ნუ განსაზღვრავთ.
საშუალო ხვლიკი (Lacerta media) უფრო დიდი მწვანე ხვლიკია. ძირითადად აღმოსავლეთის ნახევრადმშრალ ადგილებში გვხვდება. 2026 წლის ჩამონათვალში კანდიდატ სახეობადაა მითითებული. სადაც სხვა მწვანე ხვლიკთან ერთად ცხოვრობს, მათ გასარჩევად ფერის გარდა ზომასა და ტანის აგებულებას დააკვირდით.
რომელ სახეობებს ჰგავს
მარდი ხვლიკი სხვადასხვა ადგილას ცხოვრობს, მათ შორის მდელოებზე, ბუჩქნარსა და ტყის პირას, და მხოლოდ ქვიშიანი ადგილებით არ შემოიფარგლება. დასავლეთში შავი ზღვის სანაპიროსა და კოლხეთის დაბლობზეც გვხვდება. მზიან ადგილებში შეიძლება ბალახის ან ბუჩქის ახლოს იყოს, სადაც დამალვა შეუძლია. 2018 წლის კვლევისას იორის ხეობის ქვესახეობა თიანეთის ჩრდილოეთ გარეუბანში, 1119–1185 მ სიმაღლეზე ნახეს, თიანეთიდან 2 კმ-ზე შორს კი ვერ იპოვეს.
მარდი ხვლიკის რუკა საქართველოს iNaturalist-ის საჯარო ფოტოდაკვირვებებს ეყრდნობა. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან: რუკაზე მხოლოდ საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებია გამოკვეთილი; ცოტა ჩანაწერის მქონე რეგიონი არ გამოიკვეთება. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და არა პოპულაციის სიმჭიდროვეს.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
ზამთრის სამალავიდან გამოსვლის დრო ადგილის მიხედვით იცვლება. სამხრეთსა და მთაში მარტ–აპრილში გამოსვლა შეუნიშნავთ. დღისით აქტიურია: მზეზე თბება და ნადირობს. მდედრმა წელიწადში ერთხელ ან ორჯერ შეიძლება დადოს კვერცხი, თითო ჯერზე 4–14. ზოგადად, ამ სახეობის კვერცხები დაახლოებით 50–55 დღეში იჩეკება.
2009 წლის მსოფლიო შეფასებით, მარდ ხვლიკს მცირე საფრთხე ემუქრებოდა, თუმცა მისი რიცხვი მცირდებოდა. საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში არ შედის, ბერნის კონვენციის II დანართში კი შეტანილია. საფრთხეებად ასახელებენ საცხოვრებელი ადგილების დაკარგვას, ინტენსიურ სოფლის მეურნეობას და გზებზე დაღუპვას. იორის ხეობის ქვესახეობა კი მცირე ტერიტორიაზე ცხოვრობს. 2018 წელს ვარაუდობდნენ, რომ თიანეთთან ამ ქვესახეობის მხოლოდ ერთი ჯგუფი იყო, 1000-ზე ნაკლები ხვლიკით. ეს ვარაუდი მხოლოდ თიანეთის მიდამოებს ეხებოდა და არა მთელ სახეობას.
oskar_schwi · Ádám Simon · leekelai · clo_09 · Barnabás Bancsik · Lennart Hudel · Kamilya Medeubaeva · zaharozaur · Dan Brown · Titouan Roguet · Kseniia Marianna Prondzynska · Elien Hoekstra · სანდრო ხახვა
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
ქვიზი
შემდეგ: რომელი ხვლიკია?
მარდი ხვლიკი საქართველოს ხვლიკების ქვიზში შედის. ათი ფოტო, ოთხი სახელი — თვალის ვარჯიში, არა საველე ამოცნობა.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები მარდი ხვლიკთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, საქართველოში გვხვდება. დასავლეთში ფართოდაა გავრცელებული, აღმოსავლეთში კი დაახლოებით 600–800 მ-ზე მაღლა უნახავთ.
მკვრივი ტანი და შედარებით მოკლე თავი აქვს. გამრავლების პერიოდში მამრს გვერდები ხშირად უმწვანდება, მდედრი კი უმეტესად მოყავისფროა. მხოლოდ ფერით მას ზოლიანი ან საშუალო ხვლიკისგან ვერ გაარჩევთ.
არა. მარდ ხვლიკს შხამი არ აქვს და ადამიანისთვის საშიში არ არის. თუ ხელში აიყვანთ, შეიძლება გიკბინოთ ან კუდი მოსძვრეს. ამიტომ ხელში ნუ აიყვანთ და ადგილზე დატოვეთ.
კუდთან ერთად მარდი ხვლიკი დაახლოებით 18–25 სმ სიგრძისაა. თავისა და ტანის სიგრძე, კუდის გარეშე, ჩვეულებრივ დაახლოებით 7–9 სმ-ია.
მხოლოდ იმის მიხედვით, სად ნახეთ ან რა ფერისაა, მარდ ხვლიკს ზოლიანი ხვლიკისგან საიმედოდ ვერ გაარჩევთ. აღმოსავლეთში მარდი ხვლიკი უფრო მაღალ ადგილებში გვხვდება, ზოლიანი კი ნახევრადმშრალ ადგილებშიც. მაგრამ თიანეთთან ორივე ერთად ნახეს, ამიტომ სიმაღლე და გარემო მხოლოდ მინიშნებაა.
სამი ქვესახეობა, 2026 წლის ჩამონათვალის მიხედვით. დასავლეთში grusinica გვხვდება, სამხრეთსა და ცენტრში brevicaudata, აღმოსავლეთში კი ioriensis. დნმ-ის მხოლოდ ერთი ნიშანი ამ ქვესახეობების სრულად გასარჩევად საკმარისი არ არის.
დღისით. ზამთრის სამალავიდან კი ყველგან ერთ დროს არ გამოდის. სამხრეთსა და მთაში მარტ–აპრილში გამოსვლა შეუნიშნავთ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.























