შელტა ღორჯო
Mesogobius batrachocephalus
Aleksandr_Levon · Chernomorsk
მთავარი მონაცემები
- კვება
- ძირითადად თევზი
- სტატუსი საქართველოში
- მკვიდრი, ზღვის სანაპირო და მტკნარი წყლები
- ზომა
- 35 სმ-მდე (სტანდარტული სიგრძე), 600 გ-მდე
- ჰაბიტატი
- სანაპირო, ესტუარიები, ლაგუნები; ზაფხულში 20–60 მ, 100 მ-მდე
- ოჯახი
- Gobiidae
- დაცვა
- მსოფლიოში LC, 2024; საქართველოში VU, 2021
შელტა ღორჯო (Mesogobius batrachocephalus) მსხვილი, მტაცებელი ღორჯოა, სტანდარტული სიგრძით 35 სმ-მდე და წონით 600 გ-მდე. 8 წლამდე ცოცხლობს. ზაფხულში ზღვაში ღრმად, 20–60 მ-ზე, ზოგჯერ 100 მ-მდე ჩადის, გაზაფხულზე კი ქვირითის დასაყრელად ნაპირს უახლოვდება. ძირითადად თევზს ჭამს. ადამიანისთვის უვნებელია. გავრცელებულია შავი, მარმარილოსა და აზოვის ზღვების აუზებში. ცხოვრობს სანაპიროსთან, ესტუარიებსა და მოლაშო ლაგუნებში, საქართველოში მტკნარ წყლებშიც. მსოფლიოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2024), საქართველოს 2021 წლის ეროვნული შეფასებით კი მოწყვლადია (VU), რიცხოვნობა მცირდება.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ შელტა ღორჯო
მსხვილი, 35 სმ-მდე ღორჯოა, დიდი, ბაყაყისებრი თავით. ახლო ღორჯოებისგან (შავპირა ღორჯო და სხვა) წვრილი ქერცლით და თვალქვეშა მგრძნობიარე დვრილების მრავალი რიგით განსხვავდება.

თვალქვეშ მგრძნობიარე დვრილების 8–10 ვერტიკალური რიგი აქვს. გვერდის შუა ხაზზე 72–85 ქერცლია, ანუ ქერცლი გაცილებით წვრილია, ვიდრე მსგავს ღორჯოებს. კეფა ქერცლის გარეშეა.
პირველ ზურგის ფარფლში 7 ეკალია, მეორეში 16–18 რბილი სხივი, ანალურში 1 ეკალი და 12–16 რბილი სხივი. წინა ნესტოები ტუჩს წინ არ სცდება.
მამალს პირველი ზურგის ფარფლის აპკზე მოლურჯო, მბზინავი წვრილი ლაქები არ აქვს. მსგავს ღორჯოებს ზუსტად მხოლოდ სპეციალისტი გაარჩევს.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ცხოვრობს სანაპიროსთან, ესტუარიებში, მოლაშო და მტკნარწყლიან ლაგუნებში, ქვიშიან, ნიჟარიან ან კლდოვან ფსკერზე, ხშირად კლდეებთან. სუფთა მტკნარ წყალში იშვიათად გვხვდება. ზაფხულში ზღვაში 20–60 მ სიღრმეზე ჩადის, ზოგჯერ 100 მ-მდე. გავრცელებულია შავი, მარმარილოსა და აზოვის ზღვების აუზებში, ბოსფორიდან და ბულგარეთიდან უკრაინის ლიმანებამდე და დუნაის, დნეპრისა და დონის ქვემო წელამდე. საქართველოში მტკნარ წყლებშიცაა ცნობილი. შავი ზღვის თევზების 2014 წლის ჩამონათვალი მას საქართველოს სანაპიროს სახეობებს შორის ასახელებს, 2021 წლის ფოტო კი აფხაზეთის სანაპიროდანაა.
შელტა ღორჯოს რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჩანაწერები ჯერ ძალიან ცოტაა იმისთვის, რომ რომელიმე რეგიონი გავრცელების ნაწილად მოინიშნოს.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
მტაცებელია და ძირითადად თევზით იკვებება, უმეტესად წვრილი თევზით. ნადირობს ქვიშიან და ქვიან ფსკერზე.
ღორჯოებისთვის დიდხანს, 8 წლამდე ცოცხლობს. პირველად მესამე წელს მრავლდება, თებერვლიდან მაისამდე, წელიწადში ერთხელ. ქვირითის დასაყრელად გაზაფხულზე ნაპირს უახლოვდება. მსხვილ ქვირითს, 5,2 × 2,6 მმ-ს, ქვების ქვეშ ან მათ შორის დებს. დედალი 1800-დან 10 100-მდე ქვირითს იძლევა, მამალი კი ბუდეს იცავს.
მსოფლიოში შელტა ღორჯო საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2024). შავი ზღვის თევზების 2014 წლის ჩამონათვალიც მას ნაკლებ ზრუნვას საჭიროებად (LC) აფასებს. საქართველოს 2021 წლის ეროვნული შეფასებით მოწყვლადია (VU), რიცხოვნობა მცირდება, თუმცა კლების მიზეზი დადგენილი არ არის. საქართველოს წითელ ნუსხაში არ არის.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები შელტა ღორჯოსთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
შავი ზღვის სანაპიროზე და სანაპირო მტკნარ წყლებში. 2021 წელს აფხაზეთის სანაპიროზეც გადაიღეს.
დიდი, ბაყაყისებრი თავის მქონე მსხვილი ღორჯოა, 35 სმ-მდე. ქერცლი წვრილია, გვერდის შუა ხაზზე 72–85, თვალქვეშ კი დვრილების 8–10 რიგი აქვს. მსგავს ღორჯოებს ზუსტად სპეციალისტი გაარჩევს.
სტანდარტული სიგრძით 35 სმ-მდე და 600 გ-მდე. შედარებისთვის, ჯუჯა ღორჯოები 5 სმ-საც ძლივს აღწევს.
ძირითადად თევზს. მტაცებელია და ქვიშიან და ქვიან ფსკერზე ნადირობს.
თებერვლიდან მაისამდე, წელიწადში ერთხელ, პირველად მესამე წელს. ქვირითს ქვების ქვეშ დებს, მამალი კი ბუდეს იცავს.
არა, ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2024), საქართველოს 2021 წლის ეროვნული შეფასებით კი მოწყვლადია (VU), რიცხოვნობა მცირდება.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.






















