შავი ღორჯო
Gobius niger
Donald Davesne · Puerto Calero
მთავარი მონაცემები
- კვება
- ფსკერის კიბოსნაირები, მოლუსკები, ჭიები; ზოგჯერ წვრილი თევზი
- სტატუსი საქართველოში
- მკვიდრი, შავი ზღვის სანაპირო წყლები; ზუსტი ადგილი უცნობია
- ზომა
- 25 სმ-მდე (სრული სიგრძე)
- ჰაბიტატი
- შესართავები, ლაგუნები, ქვიშიანი ან ლამიანი ფსკერი, ზღვის ბალახი
- ოჯახი
- Gobiidae
- დაცვა
- მსოფლიოში LC, 2015; საქართველოში NE, 2021
შავი ღორჯოს მამალი გამრავლების სეზონში თითქმის შავი ხდება, ფარფლები კი უფრო მკვეთრი ფერის აქვს. 25 სმ-მდე იზრდება და ორივე ზურგის ფარფლის წინა ბოლოში შავი ლაქა აქვს. ცხოვრობს შესართავებში, ლაგუნებსა და ნაპირთან, ქვიშიან ან ლამიან ფსკერზე, ზღვის ბალახსა და წყალმცენარეებს შორის. არეალი ნორვეგიიდან და ბალტიის ზღვიდან მავრიტანიამდე, ხმელთაშუა, მარმარილოს და შავ ზღვებს მოიცავს. საქართველოს სანაპირო წყლებში მკვიდრია, თუმცა ზუსტი ადგილები ცნობილი არ არის. მსოფლიოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2015), საქართველოს 2021 წლის ეროვნულ შეფასებაში კი შეფასებული არ არის (NE).
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ შავი ღორჯო
მოყვანილი, ოდნავ დაბრტყელებული ღორჯოა, 25 სმ-მდე. მუქი მოყავისფროა, ბუნდოვანი შავი ლაქებით. საიმედო ნიშანი ორივე ზურგის ფარფლის წინა ბოლოში მდებარე შავი ლაქაა.

ორივე ზურგის ფარფლის წინა ბოლოში შავი ლაქა აქვს. კეფა ქერცლით აქვს დაფარული.
ზურგის ორი ფარფლი თითქმის ერთმანეთზეა მიბჯენილი. პირველს ექვსი ეკალი აქვს, რომლებიც ფარფლის აპკს შეიძლება გასცდეს, მეორე კი კუდის ღეროსთან ახლოს მთავრდება. მუცლის ფარფლები დისკოდ აქვს შეზრდილი, თვალები თავის ზედა მხარესთან ახლოს უზის.
მუქი მოყავისფროა, ბუნდოვანი შავი ლაქებით, გამრავლების სეზონში კი მამალი თითქმის შავდება და ფარფლები უფრო მკვეთრი ფერის ხდება. სხვა ღორჯოებთან შედარებით უფრო მაღალი სხეული და მომრგვალო დრუნჩი აქვს. გველანა ღორჯოსა და შავი ზღვის სხვა მსხვილ ღორჯოებს ჰგავს, ამიტომ სახელს მხოლოდ ფარფლების ლაქების დანახვის შემდეგ ენდეთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ზღვის და მომლაშო წყლის ფსკერის თევზია. ცხოვრობს შესართავებში, ლაგუნებსა და სანაპირო წყლებში, ქვიშიან ან ლამიან ფსკერზე, ზღვის ბალახსა და წყალმცენარეებს შორის. ჩვეულებრივ, 50 მ-მდე სიღრმეზე გვხვდება, ყველაზე ღრმად კი 96 მ-ზეა აღრიცხული. მტკნარ წყალში ზოგჯერ შედის, მაგრამ ევროპის მტკნარ წყლებში მისი ცხოვრება დადასტურებული არ არის. არეალი ატლანტის ოკეანის აღმოსავლეთ ნაწილს, ნორვეგიიდან და ბალტიის ზღვიდან მავრიტანიამდე, მადეირასა და კანარის კუნძულებს, ასევე ხმელთაშუა, მარმარილოს და შავ ზღვებს მოიცავს. საქართველოს სანაპირო წყლებში მკვიდრია, კონკრეტული ადგილები კი ცნობილი არ არის.
ჩანაწერები ჯერ არ გვაქვს
ამ სახეობის დადასტურებული დაკვირვება ატლასში ჯერ არ არის, ამიტომ არ ვიცით, საქართველოს რომელ რეგიონებში გვხვდება.
გაგვიზიარე დაკვირვებანახე ეს სახეობა? ფოტო და ადგილი საკმარისია.
ფსკერის უხერხემლოებით იკვებება. ჭამს კიბოსნაირებს: მსხვილ ამფიპოდებს, იზოპოდებს, კრევეტებს, მიზიდებსა და პატარა კიბორჩხალებს. მენიუში ასევე ორსაგდულიანი და მუცელფეხიანი მოლუსკები, მრავალჯაგრიანი ჭიები და ქირონომიდების ლარვებია. ზოგჯერ წვრილ თევზსაც იჭერს.
ზაფხულში მრავლდება, შავ ზღვაში მაის–ივნისში. მამალი ზედაპირულ, წყალმცენარეებიან ადგილას ტერიტორიას იკავებს და ფსკერის სუფთა ნაწილზე ბუდეს ამზადებს. შემდეგ დედალს იწვევს: თუ ბუდე მოეწონა, ქვირითს იქ დებს, მამალი კი მას გამოჩეკამდე იცავს. დედალი 25 000-მდე ქვირითს დებს და სეზონში რამდენჯერმე მრავლდება. ლარვები ჯერ წყლის სისქეში ცურავენ, შემდეგ ფსკერზე ეშვებიან. დაახლოებით 11 სმ-ზე მწიფდება და 5 წლამდე ცოცხლობს.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები შავი ღორჯოსთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
საქართველოს შავი ზღვის სანაპირო წყლებში, სადაც მკვიდრი სახეობაა. კონკრეტული ადგილები ცნობილი არ არის. ზოგადად შესართავებს, ლაგუნებსა და ზედაპირულ სანაპირო წყლებს ირჩევს, ქვიშიან ან ლამიან ფსკერზე.
გამრავლების სეზონში მამალი თითქმის შავი ხდება, ფარფლები კი უფრო მკვეთრი ფერის აქვს. დანარჩენ დროს მუქი მოყავისფროა, ბუნდოვანი შავი ლაქებით. ორივე ზურგის ფარფლის წინა ბოლოში შავი ლაქა მთელი წლის განმავლობაში აქვს.
25 სმ-მდე, მუქი მოყავისფრო ღორჯოა. მთავარი ნიშანი ორივე ზურგის ფარფლის წინა ბოლოში შავი ლაქაა, ზურგის ფარფლები კი თითქმის ერთმანეთზეა მიბჯენილი. სხვა მსხვილ ღორჯოებს ჰგავს, ამიტომ ამ ლაქების დანახვამდე სახელს ნუ ენდობით.
ზაფხულში, შავ ზღვაში მაის–ივნისში. მამალი ზედაპირულ, წყალმცენარეებიან ადგილას ბუდეს ამზადებს, დედალი იქ 25 000-მდე ქვირითს დებს, მამალი კი მას გამოჩეკამდე იცავს. ლარვები ჯერ წყლის სისქეში ცურავენ, შემდეგ ფსკერზე ეშვებიან.
ფსკერის უხერხემლოებს: ამფიპოდებს, იზოპოდებს, კრევეტებს, პატარა კიბორჩხალებს, მოლუსკებს, ჭიებსა და ქირონომიდების ლარვებს. ზოგჯერ წვრილ თევზსაც იჭერს. საკვებს ქვიშიან და ლამიან ფსკერზე, წყალმცენარეებს შორის პოულობს.
არა, ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2015), საქართველოს 2021 წლის ეროვნულ შეფასებაში კი შეფასებული არ არის (NE). სპეციალური დაცვის სტატუსი საქართველოში არ აქვს.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.






















