შავპირა ღორჯო
Neogobius melanostomus
flsandhills_ar · Onondaga Lake
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- ჩვეულებრივ, 15–25 სმ; 35 სმ-მდე, 381 გ-მდე
- კვება
- უხერხემლოები, ძირითადად მოლუსკები; პატარა თევზები
- სტატუსი საქართველოში
- მკვიდრი
- დაფიქსირებული ადგილები
- ანაკლია, მდინარე ენგური
- ჰაბიტატი
- სანაპირო, ლიმანები, ლაგუნები, დიდი მდინარეები; 0–30 მ
- ოჯახი
- Gobiidae
- დაცვა
- მსოფლიოში LC, 2024; საქართველოში LC, 2021
შავპირა ღორჯო (Neogobius melanostomus) პონტო-კასპიური ღორჯოა, რომელიც მარილიან, მლაშე და მტკნარ წყალს ერთნაირად იტანს. სახლში, შავი, აზოვის, მარმარილოს და კასპიის ზღვების აუზებში, ჩვეულებრივი თევზია. გემების ბალასტური წყლით და კორპუსზე მიკრული ქვირითით კი ბალტიის ზღვაში, ცენტრალურ ევროპაში, იტალიაში და ჩრდილოეთ ამერიკის დიდ ტბებში მოხვდა, სადაც ადგილობრივ თევზებს ავნებს. ჩვეულებრივ, 15–25 სმ-ია. საქართველოში მკვიდრი სახეობაა. გვხვდება ანაკლიასთან, მდინარე ენგურში. საქართველოშიც და მსოფლიოშიც ის საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC). თუ შავი ზღვის ნაპირზე ღორჯოს დაიჭერთ, ზურგის ფარფლზე შავ ლაქას დაუწყეთ ძებნა.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ შავპირა ღორჯო
ჩასხმული, მოკლე და მსხვილთავიანი ღორჯოა, მთლიანად ქერცლით დაფარული. ფერი ძალიან ცვალებადია, ღია ნაცრისფრიდან მურა ან შავამდე. მთავარი ნიშანი ზურგის პირველი ფარფლის უკანა ნაწილზე დიდი, მკაფიო შავი ლაქაა.

ზურგის პირველი ფარფლის უკანა ნაწილზე დიდი შავი ლაქაა, ზოგჯერ მოყვითალო არშიით. ეს ლაქა სახეობის ყველაზე სანდო ნიშანია, რადგან სხეულის ფერი ძალიან ცვალებადია. თუ ღორჯოს ამ ფარფლზე ასეთი ლაქა არ აქვს, ის, დიდი ალბათობით, სხვა სახეობაა.
სხეული ღია ნაცრისფერია ბუნდოვანი ლაქებით, მურაა მკაფიო ნახატით ან სულაც შავი. თავი, როგორც წესი, ტანზე მუქია, ფარფლები ნაცრისფერი. გვერდის შუა ხაზზე 45–54 ქერცლია, პირის კუთხეები თვალებს არ სცდება.
ქვირითობის დროს მამალი თითქმის მთლიანად შავდება და კვერცხების დაცვისას შავი რჩება. ზურგის პირველ ფარფლში 7–8 ეკალია, მეორეში 12–17 რბილი სხივი, ანალურში 1 ეკალი და 9–14 რბილი სხივი.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
სანაპიროს, ლიმანების, მლაშე და მტკნარი ლაგუნების, ტბების, დიდი მდინარეების, არხებისა და ნავსადგურების ბინადარია. ქვიშიან ან ქვიან ფსკერზე ცხოვრობს, უფრო ხშირად მცენარეებით დაფარულ ან კლდოვან ადგილებში. ჩვეულებრივ, 30 მ-მდე სიღრმეზე გვხვდება, ზამთარში შავ ზღვაში 50–60 მ-მდე ჩადის. 0-დან 30 °C-მდე წყალს იტანს და ჟანგბადით ღარიბ წყალში რამდენიმე დღე ძლებს. ბუნებრივი არეალი შავი, აზოვის, მარმარილოს და კასპიის ზღვების აუზებია. მდინარეებში მაღლა ადის. საქართველოში გვხვდება ანაკლიასთან, მდინარე ენგურში.
შავპირა ღორჯოს რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჩანაწერები ჯერ ძალიან ცოტაა იმისთვის, რომ რომელიმე რეგიონი გავრცელების ნაწილად მოინიშნოს.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
მრავალფეროვან უხერხემლოებსა და პატარა თევზებს ჭამს, ყველაზე მეტად კი მოლუსკებს. ფსკერზე, ქვებსა და ნიჟარებს შორის ნადირობს.
ქვირითობს აპრილიდან სექტემბრამდე. მდედრს სეზონში რამდენჯერმე, ყოველ 18–20 დღეში შეუძლია ქვირითობა. ის 320-დან 1000-მდე მსხვილ, ოვალურ, წებოვან კვერცხს დებს ქვებზე, ნიჟარებზე და წყლის მცენარეებზე. კვერცხებს მამალი 2–3 კვირა, გამოჩეკამდე იცავს. ქვირითობის სეზონის შემდეგ მამრების უმეტესობა იღუპება. მდედრი 2–3 წლის ასაკში მწიფდება, მამალი 3–4 წლისა. ჩვეულებრივ, 4 წლამდე ცოცხლობს, ყველაზე ხანდაზმული ცნობილი თევზი 6 წლის იყო. გემების კორპუსზე მიკრული ქვირითი ზოგჯერ შორს გადაიტანება, ასე ვრცელდება ახალ წყლებში.
მსოფლიოში შავპირა ღორჯო საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2024). შავი ზღვის თევზების 2014 წლის ჩამონათვალში ის შავი ზღვის ენდემად არის მიჩნეული და ასევე საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC). 2021 წლის ეროვნული შეფასებით საქართველოშიც ის საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC), რიცხოვნობა სტაბილურია. სპეციალური დაცვის სტატუსი არ აქვს.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები შავპირა ღორჯოსთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, ის საქართველოს მკვიდრი სახეობაა. გვხვდება ანაკლიასთან, მდინარე ენგურში. შავი ზღვის აუზი მისი ბუნებრივი არეალის ნაწილია.
ჩასხმული, მსხვილთავიანი ღორჯოა, ზურგის პირველი ფარფლის უკანა ნაწილზე დიდი შავი ლაქით. სხეულის ფერი ღია ნაცრისფრიდან შავამდე იცვლება, ამიტომ ფერს ნუ ენდობით, ლაქას დაუწყეთ ძებნა. ქვირითობისას მამალი თითქმის მთლიანად შავდება.
ჩვეულებრივ, 15–25 სმ-ია და 250 გ-მდე იწონის. ყველაზე დიდი ცნობილი თევზი 35 სმ იყო და 381 გ იწონიდა.
უხერხემლოებს და პატარა თევზებს, ყველაზე მეტად მოლუსკებს. საკვებს ფსკერზე, ქვებსა და ნიჟარებს შორის ეძებს.
ბალასტური წყლით და გემების კორპუსზე მიკრული ქვირითით ის ბალტიის ზღვაში, ცენტრალურ ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში მოხვდა. იქ ადგილობრივ თევზებს ავნებს. საქართველოში კი ის მკვიდრი თევზია, არა შემოჭრილი.
ადამიანისთვის უვნებელია, ზოგან სარეწაო თევზიცაა. მსოფლიოშიც და საქართველოშიც ის საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC). სპეციალური დაცვის სტატუსი არ აქვს.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.






















