ზღვის ენა
Pegusa nasuta
cccrll · San Pietro in Volta
მთავარი მონაცემები
- კვება
- ფსკერის უხერხემლოები: ჭიები, მოლუსკები, კიბოსნაირები
- სტატუსი საქართველოში
- მკვიდრი; ეროვნულ შეფასებაში VU
- ზომა
- 30 სმ-მდე
- სიღრმე
- 2–60 მ
- ჰაბიტატი
- ქვიშიანი და შლამიან-ქვიშიანი ფსკერი; ზღვის და მლაშე წყალი
- ოჯახი
- Soleidae
- დაცვა
- IUCN: ცალკე არ არის შეფასებული; საქართველოში VU, 2021
ზღვის ენა (Pegusa nasuta) ბრტყელი თევზია, რომელსაც თვალები მარჯვენა მხარეს აქვს, თვალიანი მხრის გულმკერდის ფარფლზე კი დიდი შავი ლაქა. ოვალური, წაგრძელებული სხეული აქვს და 30 სმ-მდე იზრდება. ქვიშიან და შლამიან ფსკერზე ცხოვრობს, დღისით ქვიშაში ნახევრად ჩაფლული წევს და ფსკერის ფერს იღებს. საქართველოში მკვიდრი სახეობაა. 2021 წლის ეროვნული შეფასებით მოწყვლადია (VU): რიცხოვნობა მცირდება, მიზეზი კი ახსნილი არ არის. თუ ბრტყელ თევზს თვალები მარჯვნივ და ფარფლზე შავი ლაქა აქვს, ის, დიდი ალბათობით, ზღვის ენაა.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ზღვის ენა
პატარა, ოვალური და წაგრძელებული ბრტყელი თევზია პატარა, რკალისებრი პირით. თვალები მარჯვენა მხარეს აქვს. თვალიანი მხარე ღია ქვიშისფრიდან მუქ ყავისფრამდეა, წვრილი მუქი ლაქებითა და წერტილებით.

თვალიანი მხრის გულმკერდის ფარფლზე დიდი შავი ლაქა აქვს. ეს მისი ყველაზე ადვილად შესამჩნევი ნიშანია. გულმკერდის ორივე ფარფლი კარგად აქვს განვითარებული, თითოში 7–10 სხივია.
ზურგის ფარფლი ძალიან გრძელია: თვალების წინ იწყება და კუდის ფარფლს დაბალი აპკით უერთდება, მასში 67–76 სხივია. ანალური ფარფლი, 53–61 სხივით, კუდის ფარფლს ასევე უერთდება. ზედა ყბა წაგრძელებული ნიჩბის მსგავსად ქვედა ყბაზეა ჩამოკიდებული, ლაყუჩის სარქველი კი კანითა და ქერცლით არის დაფარული.
მდინარის კამბალასაც თვალები მარჯვნივ აქვს, მაგრამ მას გვერდითი ხაზის გასწვრივ და ფარფლების ძირთან ძვლოვანი ბორცვები აქვს და კანი ხორკლიანია. ის ბევრად დიდიცაა და 60 სმ-მდე იზრდება. თუ პატარა ბრტყელ თევზს ბორცვები არ ეტყობა და გულმკერდის ფარფლზე შავი ლაქა აქვს, ის ზღვის ენაა.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ქვიშიანი და შლამიან-ქვიშიანი ფსკერის თევზია. 2-დან 60 მ-მდე სიღრმეზე ცხოვრობს, ზღვის წყალში და მლაშე წყალშიც. არეალი ხმელთაშუა ზღვის ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ნაწილს, ეგეოსის, მარმარილოსა და შავ ზღვებს მოიცავს. აზოვის ზღვაში იშვიათად შედის, ატლანტის ოკეანეში კი პორტუგალიის სანაპიროსთანაც არის ცნობილი. საქართველოში მკვიდრია და შავი ზღვის საქართველოს წყლებში ცხოვრობს. ზუსტი ადგილები, სადაც ის საქართველოში იჭირება, დაზუსტებული არ არის.
ზღვის ენის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჩანაწერები ჯერ იმდენად ცოტაა, რომ არც ერთი რეგიონი არ არის მონიშნული.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
ძირითადად ნელა მოძრავი ფსკერის უხერხემლოებით იკვებება: მრავალჯაგრიანი ჭიებით და მოლუსკებით, ნაკლებად კიბოსნაირებით. ზოგჯერ თევზის ლიფსიტებსაც იჭერს.
დღისით, როგორც წესი, ფსკერზე წევს, ქვიშაში ნახევრად ჩაფლული. ამ დროს ფერს იცვლის და ფსკერის ფერს იღებს, ამიტომ მისი შემჩნევა ძნელია. ივნისიდან სექტემბრის ბოლომდე ქვირითობს. ქვირითი წყლის სისქეში ტივტივებს და მდედრი მას რამდენიმე ულუფად ყრის. ერთი მდედრი 7000-დან 180 000-მდე ქვირითს ყრის.
IUCN-ის წითელ ნუსხაში ზღვის ენა ცალკე შეფასებული არ არის: ის ქვიშის ენის (Pegusa lascaris) შეფასებაშია გაერთიანებული, რომელიც საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2015). შავი ზღვის თევზების 2014 წლის ჩამონათვალში ხმელთაშუა ზღვის ენდემად არის მიჩნეული, საქართველოს წყლებისთვისაც არის მითითებული და შეფასებული არ არის (NE). 2021 წლის ეროვნული შეფასებით საქართველოში მოწყვლადია (VU): რიცხოვნობა მცირდება, მიზეზი კი ახსნილი არ არის. სპეციალური დაცვის სტატუსი არ აქვს და საქართველოს წითელ ნუსხაში არ შედის.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ზღვის ენასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, საქართველოს მკვიდრი სახეობაა და შავი ზღვის საქართველოს წყლებში ცხოვრობს. შავი ზღვის თევზების სიებშიც საქართველოსთვის არის მითითებული. 2021 წლის ეროვნული შეფასებით მოწყვლადია (VU), რადგან რიცხოვნობა მცირდება. ზუსტი ადგილები, სადაც იჭირება, დაზუსტებული არ არის.
ბრტყელი თევზია თვალებით მარჯვენა მხარეს და დიდი შავი ლაქით თვალიანი მხრის გულმკერდის ფარფლზე. ზურგის ფარფლი თვალების წინ იწყება და კუდამდე მიდის. მდინარის კამბალას, რომელსაც თვალები ასევე მარჯვნივ აქვს, გვერდითი ხაზის გასწვრივ ძვლოვანი ბორცვები აქვს. შავი ლაქა ფარფლზე პირველი, რასაც უნდა მიხედოთ.
ძირითადად ფსკერის ნელა მოძრავ უხერხემლოებს: მრავალჯაგრიან ჭიებს და მოლუსკებს. კიბოსნაირებს ნაკლებად ჭამს. ზოგჯერ თევზის ლიფსიტებსაც იჭერს.
ივნისიდან სექტემბრის ბოლომდე. მდედრი ქვირითს რამდენიმე ულუფად ყრის, ჯამში 7000-დან 180 000-მდე. ქვირითი ფსკერზე კი არა, წყლის სისქეში ტივტივებს.
ადამიანისთვის უვნებელია. IUCN-ის წითელ ნუსხაში ცალკე შეფასებული არ არის, საქართველოში კი 2021 წლის შეფასებით მოწყვლადია (VU). სპეციალური დაცვის სტატუსი არ აქვს და საქართველოს წითელ ნუსხაში არ შედის.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.






















