შინაარსზე გადასვლა
ReptilesReptiles
ველის პრანწია (Vanellus gregarius) — HaDarom — Shlomi Leviველის პრანწია (Vanellus gregarius) — Hungary — gaborzველის პრანწია (Vanellus gregarius) — Ulytauskiy — Alyona Kaptyonkinaველის პრანწია (Vanellus gregarius) — Ahmadabad — Avinash Bhagatველის პრანწია (Vanellus gregarius) — Ahmadabad — Avinash Bhagatველის პრანწია (Vanellus gregarius) — India — Uday Agasheველის პრანწია (Vanellus gregarius) — Ulytauskiy — Alyona Kaptyonkinaველის პრანწია (Vanellus gregarius) — Nový Jičín — lioneska
1/8

ველის პრანწია

Vanellus gregarius

Shlomi Levi · HaDarom

მთავარი მონაცემები

ზომა
27–30 სმ
კვება
მწერები და სხვა პატარა უხერხემლოები
სტატუსი საქართველოში
იშვიათი შემოდგომის გადამფრენი
დაფიქსირებული რეგიონები
აჭარა; სამცხე-ჯავახეთი; სამეგრელო-ზემო სვანეთი; შიდა ქართლი
ჰაბიტატი
სტეპები, მშრალი მდელოები, ხნული მინდვრები
ოჯახი
Charadriidae
დაცვა
მსოფლიოში CR (2018); საქართველოში CR (2021)

მიმოხილვა

ველის პრანწია საქართველოში

ველის პრანწია (Vanellus gregarius) მსოფლიოში კრიტიკულ საფრთხეშია: 2018 წლის შეფასებით, დედამიწაზე მხოლოდ დაახლოებით 11 200 ზრდასრული ფრინველი დარჩა. ბუდობს ყაზახეთისა და რუსეთის სტეპებში, ზამთარს კი ახლო აღმოსავლეთში, ინდოეთის ნახევარკუნძულსა და სუდანში ატარებს. საქართველოს გადაფრენისას ჩაუვლის, იშვიათად და მცირე რიცხვით. ჩანაწერები სექტემბერ–ოქტომბრისაა, ძირითადად აჭარიდან, ჭოროხის დელტიდან, და სამცხე-ჯავახეთიდან, ნინოწმინდასთან. თავზე შავი ქუდი და თეთრი წარბი აქვს, ფრენისას კი ფრთაზე სამფეროვანი ნახატი უჩანს. თუ მენაპირე ფრინველების გუნდში ასეთ ფრინველს შეამჩნევთ, ფოტო გადაიღეთ და დაკვირვება ცნობილ ბაზაში გააზიარეთ.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ ველის პრანწია

საშუალო ზომის პრანწიაა, 27–30 სმ სიგრძის, მოგრძო შავი ფეხებითა და მოკლე შავი ნისკარტით. პირველი, რასაც შეამჩნევთ, თავის ნახატია: შავი ქუდი, შავი ზოლი თვალზე და მის ზემოთ განიერი თეთრი წარბი. ფრენისას შავი, თეთრი და მურა ფრთები და შავბოლოიანი თეთრი კუდი თითქმის შეუცდომლად ამოსაცნობს ხდის.

ველის პრანწია (Vanellus gregarius) — Hungary — gaborzgaborz · Hungary · 2019
  1. ბუდობის ბუმბულში ზურგი და მკერდი რუხი-მურაა, ლოყები ოხროსფერი, ქუდი და თვალის ზოლი მკვეთრად შავი. მუცელი შავია და კუდისკენ წაბლისფერში გადადის. ასეთი ფერადი ფრინველი შეცდომით ძნელად ერევა სხვა პრანწიას.

  2. ზამთრისა და გადაფრენის ბუმბულში, როცა ის საქართველოში ჩანს, უფრო მქრქალია: ზურგი ღია მურაა, მუცელი თეთრი, თავის ნახატი კი სუსტია, თუმცა თეთრი წარბი მაინც კარგად ჩანს. ახალგაზრდებს ზურგის ბუმბულს ღია არშია აქვს, ამიტომ ზურგი ქერცლიანი ჩანს, თავზე კი ნახატის მხოლოდ კვალი აქვთ.

  3. თეთრკუდა პრანწიას ჰგავს, მაგრამ მას ყვითელი ფეხები და უნახატო თავი აქვს, ველის პრანწიას კი მუქი ფეხები და ზოლიანი თავი. ჩვეულებრივ პრანწიას (Vanellus vanellus) კეფაზე ბიბილო და მწვანედ მბზინავი ზურგი აქვს. ველის პრანწია ხშირად ჩვეულებრივი პრანწიების გუნდს ერევა, ამიტომ ასეთ გუნდს ყურადღებით დააკვირდით.

ფერი

ყავისფერინაცრისფერითეთრიშავიქვიშისფერი

ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.

გავრცელება

სად გვხვდება ველის პრანწია საქართველოში

სხვა პრანწიებისგან განსხვავებით, ტენიან ადგილებს მშრალი სტეპი, ნახევრად უდაბნოს მდელოები და ხნული მინდვრები ურჩევნია. ბუდობს ყაზახეთის სტეპებში, დაბალბალახიან და ძოვებულ ადგილებში, ხშირად სოფლებთან ახლოს, ოდნავ მლაშე ნიადაგზე და წყალთან ახლოს. ზამთარს მშრალ ვაკეებსა და მდელოებზე ატარებს, ისიც ძირითადად წყლის მახლობლად. ადრე უკრაინიდან ჩინეთამდე ბუდობდა, ახლა კი მისი არეალი ძლიერ შემცირებულია. საქართველოში გადამფრენია. ჩანაწერები სექტემბრის შუა რიცხვებიდან ოქტომბრის დასაწყისამდეა. ყველაზე მეტი აჭარიდანაა, ჭოროხის დელტიდან, სადაც 2009 წლის სექტემბერში ერთად 20 ფრინველი ნახეს, 2017 წლის ოქტომბერში კი 7. ჯავახეთის ზეგანზე, ნინოწმინდასთან, 2009, 2014 და 2020 წლებში ჩანდა. ცალკეული ჩანაწერებია მესტიიდან, 2018 წლიდან, და შიდა ქართლიდან, სადაც 2024 წლის სექტემბრის ბოლოს ორი ფრინველი დააფიქსირეს.

ჩანაწერები ჯერ არ გვაქვს

ამ სახეობის დადასტურებული დაკვირვება ატლასში ჯერ არ არის, ამიტომ არ ვიცით, საქართველოს რომელ რეგიონებში გვხვდება.

გაგვიზიარე დაკვირვება

ნახე ეს სახეობა? ფოტო და ადგილი საკმარისია.

ბიოლოგია

კვება, ქცევა და კონსერვაცია

კვება

მწერებითა და სხვა პატარა უხერხემლოებით იკვებება. საკვებს მდელოებსა და ხნულ მინდვრებზე, მიწის ზედაპირიდან კრეფს, ისევე როგორც ჩვეულებრივი პრანწია. გადაფრენისას ხშირად სწორედ ჩვეულებრივ პრანწიებთან ერთად საძოვრებსა და მინდვრებზე ეძებს საკვებს.

ქცევა

კონსერვაცია

გალერეა

Shlomi Levi · HaDarom
gaborz · Hungary
Alyona Kaptyonkina · Ulytauskiy
Avinash Bhagat · Ahmadabad

დაკავშირებული გიდები

გააგრძელეთ თემატური გვერდებით

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები ველის პრანწიასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

დიახ, მაგრამ იშვიათად, გადაფრენისას. ჩანაწერები სექტემბერ–ოქტომბრისაა, ძირითადად ჭოროხის დელტიდან, აჭარაში, და ნინოწმინდიდან, ჯავახეთში. ჩვეულებრივ ერთი ან რამდენიმე ფრინველი ჩანს, 2009 წლის სექტემბერში კი ჭოროხის დელტაში 20 ნახეს.

იმიტომ, რომ ბოლო ათწლეულებში მისი რიცხვი მკვეთრად შემცირდა და ახლაც მცირდება. 2018 წლის შეფასებით, დაახლოებით 11 200 ზრდასრული ფრინველია დარჩენილი. მიზეზები ბოლომდე ცნობილი არ არის, მაგრამ გადაფრენის გზებზე ნადირობა ერთ-ერთ მთავარ საფრთხედ ითვლება.

მოგრძო შავი ფეხებით, მოკლე შავი ნისკარტითა და თავის ნახატით: შავი ქუდი, შავი ზოლი თვალზე და განიერი თეთრი წარბი. ფრენისას ფრთაზე შავი, თეთრი და მურა ველები ჩანს, კუდი კი თეთრია შავი ბოლოთი. თეთრკუდა პრანწიას ყვითელი ფეხები და უნახატო თავი აქვს.

ბუდობს ყაზახეთისა და რუსეთის სტეპებში, თავისუფალ კოლონიებად. ზამთარს ახლო აღმოსავლეთში, ინდოეთის ნახევარკუნძულსა და სუდანში ატარებს, ცოტა ფრინველი კი პირენეის ნახევარკუნძულზე. საქართველოს გადაფრენისას ჩაუვლის.

მწერებსა და სხვა პატარა უხერხემლოებს. საკვებს მდელოებსა და ხნულ მინდვრებზე, მიწის ზედაპირიდან კრეფს. ამით ჩვეულებრივ პრანწიას ჰგავს, რომლის გუნდებსაც გადაფრენისას ხშირად უერთდება.

წყაროები

რას ეყრდნობა პროფილი

7 წყარო

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.