მეკირია
Tachymarptis melba
Pascal Dubois · 42220 Saint-Julien-Molin-Molette
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- 20–22 სმ, ფრთები 54–60 სმ; დაახლ. 100 გ
- კვება
- მფრინავი მწერები, ობობები
- სტატუსი საქართველოში
- მობუდარი, გადამფრენი
- დაფიქსირებული რეგიონები
- მცხეთა-მთიანეთი; თბილისი; კახეთი
- ჰაბიტატი
- მთის კლდეები, შენობები, ღია ცა
- ოჯახი
- Apodidae
- დაცვა
- მსოფლიოში LC (2024); საქართველოში LC (2024)
მეკირიას 200 დღეზე მეტხანს შეუძლია ფრენა ისე, რომ არსად დაჯდეს: ჰაერში იკვებება, სვამს და იძინებს. დიდი ნამგალაა, 20–22 სმ სიგრძის, გაშლილი ფრთებით 54–60 სმ, და თავის არეალში სხვა ნამგალების უმეტესობაზე დაახლოებით ორჯერ დიდია. ზემოდან მოყავისფრო-მურაა, ქვემოდან კი თეთრი მუცელი და ყელი აქვს, რომლებსაც მკერდზე მუქი ზოლი ჰყოფს. ადამიანისთვის საშიში არ არის. თუ ცაში მერცხალზე ბევრად დიდ, თეთრმუცელა ფრინველს ხედავთ, დიდი ალბათობით მეკირიაა. 2024 წლის ქართულ ჩამონათვალში ის მობუდარ და გადამფრენ ფრინველად არის აღნიშნული. საქართველოში მარტიდან სექტემბრამდე ჩანს, ყველაზე ხშირად მაისში. ყველაზე მეტი ჩანაწერი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტიდან, თბილისიდან და დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტიდანაა. მსოფლიოშიც და საქართველოშიც ის საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC).
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ მეკირია
თითქმის ყოველთვის ფრენაში ჩანს: გრძელი, ნამგალივით მოხრილი ფრთები და მოკლე, ოდნავ ჩანგალიანი კუდი აქვს. ზემოდან მოყავისფრო-მურაა, ქვემოდან კი თეთრი მუცელი მაშინვე თვალში მოგხვდებათ. ნამგალას ჰგავს, მაგრამ ბევრად დიდია და თეთრი მუცელი აქვს.
მუცელზე დიდი, ოვალური თეთრი ლაქა აქვს, ყელიც თეთრია, თუმცა შორიდან ყოველთვის არ ჩანს. მათ შორის მკერდზე მუქი მურა ზოლი გადის, გვერდები და კუდქვეშა კი მურაა. ნამგალა თითქმის მთლიანად მუქია, ამიტომ თეთრი მუცელი მთავარი განმასხვავებელი ნიშანია.
სიგრძე 20–22 სმ-ია, გაშლილი ფრთები 54–60 სმ, წონა დაახლოებით 100 გ. ფრთები გრძელი და უკან გადახრილია, ნამგალს ან ბუმერანგს ჰგავს. შორიდან დიდ მერცხალს წააგავს, მაგრამ მისი ნათესავი არ არის და გაცილებით დიდია.
პატარა ნამგალებზე ნელა და ძლიერად დაფრინავს: ფრთებს ღრმად და დინჯად იქნევს. ხმა გაწელილი ჭიკჭიკია. სქესები ერთნაირია, მამალს კუდის ჩანგალი საშუალოდ 7%-ით გრძელი აქვს, ახალგაზრდებს კი ბუმბულს ღია არშია აქვს.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
მთების ფრინველია: ბუდობს კლდის ნაპრალებსა და შვერილებზე, ზოგან მაღალ შენობებზეც. საკვებს ღია ცაში ეძებს და ამისთვის დიდ მანძილზე დაფრინავს, ტყეების, ველებისა და ქალაქების თავზე. ევროპასა და ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნებში ჩვეულებრივ 1500 მ-მდე ბუდობს, ზოგჯერ 2300 მ-მდე. მთელ არეალში 4600 მ-მდე გვხვდება. საქართველოში ყველაზე მეტი ჩანაწერი მცხეთა-მთიანეთიდანაა, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტიდან: სტეფანწმინდიდან და გერგეტიდან, აპრილიდან სექტემბრამდე. თბილისში ბევრჯერ ნახეს, განსაკუთრებით გლდანში, ასევე ვაკეში, საბურთალოსა და ლისთან. კახეთში ჩანაწერები ძირითადად დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტიდანაა, აპრილ–მაისში. ცალკეული ჩანაწერებია ნადარბაზევის ტბასთან, თბილისის ზღვასთან, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, ქობულეთთან, ხელვაჩაურთან და ტყიბულთან.
მეკირიას რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. საკმარისი ჩანაწერები სამ რეგიონშია: მცხეთა-მთიანეთი, კახეთი და თბილისი.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
მხოლოდ ჰაერში ნადირობს: მფრინავ მწერებს ფრენისას ნისკარტით იჭერს, ზოგჯერ ობობებსაც. აფრიკასა და ევროპაში შესწავლილ საკვებში 10 რიგისა და 79 ოჯახის მწერი აღმოჩნდა. ყველაზე ხშირად თანაბარფრთიანებს, ორფრთიანებსა და აპკისფრთიანებს ჭამს. ცივ და წვიმიან ამინდში ჰაერში მწერი ნაკლებია, ამიტომ ამინდი პირდაპირ აისახება მის ბარტყებზე.
მკაცრად გადამფრენია. დასავლეთ პალეარქტიკის ფრინველები, სავარაუდოდ, ტროპიკულ აფრიკაში იზამთრებენ, საქართველოში კი მარტიდან სექტემბრამდე ჩანს. თითქმის მთელი ცხოვრება ჰაერში გაჰყავს: ექვსი ფრინველი, რომლებსაც 2011 წელს სენსორები დაუმაგრეს, 200 დღეზე მეტხანს დაფრინავდა დაუჯდომლად. ფრენაში სვამს და იძინებს, ღამეს კი კლდეებსა და კედლებზე ჩაჭიდებული ატარებს. ფეხები ძალიან მოკლე აქვს და მხოლოდ ვერტიკალურ ზედაპირზე ჩასაჭიდებლად იყენებს. მიწაზე ნებით არ ჯდება. საღამოობით და დილით ხშირად მაღლა ადის და შორს დაფრინავს, რაც, შესაძლოა, ფრინველებს შორის ურთიერთობის ნაწილია. კოლონიებად ბუდობს, ზოგჯერ ასობით წყვილი ერთად, კლდეებზე ან შენობებზე. წყვილები ერთად რჩებიან და ყოველ წელს იმავე ადგილას ბრუნდებიან. ბუდობს მარტიდან ივნისამდე. ბუდე ბრტყელი ჯამია ბუმბულისგან, რომელსაც მშრალი მცენარეები და ნერწყვი კრავს. დედალი 1–4, ჩვეულებრივ 3 კვერცხს დებს, კრუხობს და ბარტყებს კვებავს ორივე მშობელი. ბარტყები 50–70 დღეში ფრთიანდებიან. თუ ცუდი ამინდის გამო მშობლები მწერს ვერ იჭერენ, ბარტყებს სხეულის ტემპერატურის დაწევა და გაშეშებულ მდგომარეობაში გადასვლა შეუძლიათ.
მსოფლიოში მეკირია საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2024). ზრდასრული ფრინველების რიცხვი წინასწარი შეფასებით 2 160 000–4 870 000-ია, ტენდენცია კი უცნობია. ევროპაში 323 000–726 000 წყვილი ბუდობს. საფრთხეებია საკვების მოსაპოვებელი ადგილების ათვისება და პესტიციდები, რომლებიც მწერების რიცხვსა და მრავალფეროვნებას ამცირებს. სახეობა ბერნის კონვენციის II დანართშია. 2024 წლის ქართულ ჩამონათვალში საქართველოშიც ის საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC).
Pascal Dubois · Karim Haddad · vojtobalaz · Roberto Ghiglia · ნიკიტა ტიუნოვი · juan manuel pérez rayego · Miroslav Marić
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები მეკირიასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. 2024 წლის ქართულ ჩამონათვალში ის მობუდარ და გადამფრენ ფრინველად არის აღნიშნული. მარტიდან სექტემბრამდე ჩანს, ყველაზე ხშირად მაისში. ზამთარს, სავარაუდოდ, ტროპიკულ აფრიკაში ატარებს.
ყველაზე მეტი ჩანაწერი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტიდანაა, სტეფანწმინდიდან და გერგეტიდან. თბილისში ბევრჯერ ნახეს, განსაკუთრებით გლდანში, კახეთში კი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. ცალკეული ჩანაწერებია შიდა ქართლიდან, ქვემო ქართლიდან, აჭარიდან და იმერეთიდან. ცაში, კლდეებთან ახლოს ეძებეთ.
ზომითა და თეთრი მუცლით. მეკირიას გაშლილი ფრთები 54–60 სმ-ია, ნამგალას დაახლოებით 42 სმ. მეკირიას თეთრი მუცელი და ყელი აქვს, მკერდზე მუქი ზოლით, ნამგალა კი თითქმის მთლიანად მუქია. ფრთებსაც უფრო ნელა და ძლიერად იქნევს.
სიგრძე 20–22 სმ-ია, გაშლილი ფრთები 54–60 სმ, წონა დაახლოებით 100 გ. თავის არეალში სხვა ნამგალების უმეტესობაზე დაახლოებით ორჯერ დიდია. შორიდან მერცხალს წააგავს, მაგრამ გაცილებით დიდია.
დიახ. ექვსი ფრინველი, რომლებსაც 2011 წელს სენსორები დაუმაგრეს, 200 დღეზე მეტხანს დაფრინავდა დაუჯდომლად. ჰაერში იკვებება, სვამს და იძინებს. მიწაზე ნებით არ ჯდება, ღამეს კი კლდეებსა და კედლებზე ჩაჭიდებული ატარებს.
მხოლოდ ჰაერში დაჭერილ წვრილ ცხოველებს: ძირითადად მწერებს, ზოგჯერ ობობებს. ყველაზე ხშირად თანაბარფრთიანებს, ორფრთიანებსა და აპკისფრთიანებს იჭერს. მსხვერპლს ფრენისას ნისკარტით იჭერს.
ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოშიც და საქართველოშიც ის საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC), თუმცა მისი რიცხვის ტენდენცია უცნობია. საფრთხეს უქმნის პესტიციდები, რომლებიც მწერებს ამცირებს. მიწაზე ნაპოვნ, დაშავებულ ფრინველზე დაურეკეთ 112-ს ან გარემოს დაცვის სამსახურს.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
