შინაარსზე გადასვლა
ReptilesReptiles
ფართოცხვირა იხვი (Spatula clypeata) — West Clearbrook — clearbrookmlbფართოცხვირა იხვი (Spatula clypeata) — Oasi di Crava Morozzo — Davide Dianaფართოცხვირა იხვი (Spatula clypeata) — Fife — Andrew Thomasფართოცხვირა იხვი (Spatula clypeata) — Mytishchi — Tatyana Kosykhფართოცხვირა იხვი (Spatula clypeata) — Chesterfield County — silvertop41ფართოცხვირა იხვი (Spatula clypeata) — 148 00 Praha-Kunratice — Daniel Benákფართოცხვირა იხვი (Spatula clypeata) — გაგრა, აფხაზეთი — Elena Grebennikovaფართოცხვირა იხვი (Spatula clypeata) — ბორჯომი, სამცხე-ჯავახეთი — Axel Gosseriesფართოცხვირა იხვი (Spatula clypeata) — ვაკე-საბურთალო, თბილისი — ნიკოლოზ დონაძე
1/9

ფართოცხვირა იხვი

Spatula clypeata

clearbrookmlb · West Clearbrook

მთავარი მონაცემები

5 ნახვა
ზომა
44–52 სმ; ფრთები 70–84 სმ; 500–800 გ
კვება
წვრილი კიბოსნაირები, მოლუსკები, მწერები; თესლებიც
სტატუსი საქართველოში
ბინადარი და გადამფრენი
დაფიქსირებული რეგიონები
ქვემო ქართლი; შიდა ქართლი; აფხაზეთი; თბილისი; კახეთი; სამცხე-ჯავახეთი
ჰაბიტატი
ჭაობები, ნოტიო მდელოები, ტბები
ოჯახი
Anatidae
დაცვა
მსოფლიოში LC (2019); საქართველოში LC

მიმოხილვა

ფართოცხვირა იხვი საქართველოში

ფართოცხვირა იხვს (Spatula clypeata) ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში სხვა იხვში ვერ აგერევათ: მისი გრძელი, ბოლოში ნიჩაბივით გაფართოებული ნისკარტი სხეულთან შედარებით უზომოდ დიდია. ამ ნისკარტით წყალს ცრის და მისგან წვრილ კიბოსნაირებს, მოლუსკებსა და მწერებს იჭერს. საქართველოში ბინადარიც არის და გადამფრენიც, ჩანაწერები წლის ყველა თვეშია, ყველაზე მეტი კი მარტსა და აპრილში. ყველაზე ხშირად ქვემო და შიდა ქართლში ჩანს. ადამიანისთვის საშიში არ არის, მსოფლიოშიც და საქართველოშიც საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC).

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ ფართოცხვირა იხვი

საშუალო ზომის იხვია, 44–52 სმ სიგრძის, გარეულ იხვზე პატარა. ორივე სქესს დიდი, ნიჩბისებრი ნისკარტი და ნარინჯისფერ-წითელი ფეხები აქვს. მამალს მწვანე თავი, თეთრი მკერდი და წაბლისფერი გვერდები აქვს, დედალი კი ჭრელი მურაა.

ფართოცხვირა იხვი (Spatula clypeata) — Fife — Andrew ThomasAndrew Thomas · Fife · 2023
  1. გამრავლების დროს მამალს მუქი მწვანე, მბზინავი თავი აქვს, რომელიც შორიდან ან ცუდ შუქზე შავი ჩანს. მკერდი თეთრია, მუცელი და გვერდები წაბლისფერი, ნისკარტი შავი, თვალი ყვითელი ან მოწითალო-ნარინჯისფერი. ფრენისას ფრთის წინა ნაწილზე ღია ცისფერი ლაქა უჩანს, რომელსაც მწვანე სარკისგან თეთრი ზოლი გამოყოფს.

  2. დედალი ჭრელი მურაა, გარეული იხვის (Anas platyrhynchos) დედალს ჰგავს, მაგრამ მას გრძელი, ფართო ნისკარტი გამოარჩევს: რუხია, კიდეებსა და ქვედა ნაწილზე ნარინჯისფერი დაჰკრავს. ზაფხულში მამალი დედალს ემსგავსება, მაგრამ ფრთის ცისფერი ლაქა რჩება.

  3. ცისფერი ლაქა ფრთაზე იხვინჯას (Spatula querquedula) მამალსაც აქვს, მაგრამ ის გაცილებით პატარაა, თვალზე ფართო თეთრი წარბი და ვიწრო ნისკარტი აქვს. თუ მურა იხვს ნიჩბისებრი ნისკარტი აქვს, ფართოცხვირა იხვს უყურებთ.

ფერი

მწვანეთეთრიყავისფერილურჯინარინჯისფერიშავი

ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.

გავრცელება

სად გვხვდება ფართოცხვირა იხვი საქართველოში

ღია ჭარბტენიანი ადგილების ფრინველია: ნოტიო მდელოებისა და ჭაობების, სადაც წყლიდან მცენარეები ამოდის. ყველაზე მეტად უხერხემლოებით მდიდარი, ტალახიანფსკერიანი ჭაობები უყვარს. ბუდობს ევროპის ჩრდილოეთ ნაწილში, მთელ პალეარქტიკასა და ჩრდილოეთ ამერიკის დიდ ნაწილში. ზამთარს სამხრეთ ევროპაში, ინდოეთის ნახევარკუნძულზე, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიასა და ამერიკის სამხრეთ ნაწილებში ატარებს. საქართველოში ჩანაწერები წლის ყველა თვეშია, ყველაზე მეტი კი მარტსა და აპრილში. ქვემო ქართლში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, კუმისის ტბაზე ყველაზე ხშირად გაზაფხულზე ჩანს, თბილისის წყალსატევებზე კი ზამთარშიც. შიდა ქართლში, ნადარბაზევის ტბაზე, გაზაფხულზე და აგვისტოში ჩანს. სამცხე-ჯავახეთში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ტბებზე, მაგალითად, საღამოს ტბაზე, მაისიდან ოქტომბრამდე ჩანს, ზაფხულის თვეების ჩათვლით. აფხაზეთში, გაგრასთან, გაზაფხულიდან შემოდგომამდე უნახავთ, კახეთში კი საგარეჯოს, სიღნაღისა და დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტებში. ჭოროხის დელტაზე მხოლოდ რამდენჯერმე უნახავთ, გადაფრენისას.

ფართოცხვირა იხვის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. საკმარისი ჩანაწერები ექვს რეგიონშია: ქვემო ქართლი, შიდა ქართლი, აფხაზეთი, თბილისი, კახეთი და სამცხე-ჯავახეთი.

მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია

  • საველე ჩანაწერი
  • რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
  • ფოტოჩანაწერი
  • ჩანაწერების მქონე რეგიონი

ბიოლოგია

კვება, ქცევა და კონსერვაცია

კვება

ზედაპირულ იხვებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე ხორცისმჭამელია. ძირითადად წვრილ კიბოსნაირებს, პლანქტონს, მოლუსკებს, მწერებსა და მათ მატლებს ჭამს, ნაკლებად თევზის ლიფსიტებს. ნისკარტის კიდეებზე სავარცხელივით მკვრივი ფირფიტები აქვს, რომლებიც საცერივით მუშაობს: წყალს ნისკარტით აგროვებს, ცრის და საკვებს იტოვებს. ხშირად ნისკარტს წყალში მხრიდან მხარეს აქნევს. ზოგჯერ ერთ ადგილზე დიდხანს ტრიალებს და მორევს ქმნის, რომ ფსკერიდან საკვები ზედაპირზე ამოიტანოს. წყლის მცენარეების თესლებსა და მწვანე ნაწილებსაც ჭამს.

ქცევა

კონსერვაცია

გალერეა

clearbrookmlb · West Clearbrook
Davide Diana · Oasi di Crava Morozzo
Andrew Thomas · Fife
Tatyana Kosykh · Mytishchi

clearbrookmlb · Davide Diana · Andrew Thomas · Tatyana Kosykh · silvertop41 · Daniel Benák · Elena Grebennikova · Axel Gosseries · ნიკოლოზ დონაძე

დაკავშირებული გიდები

გააგრძელეთ თემატური გვერდებით

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები ფართოცხვირა იხვთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

დიახ, წლის ყველა თვეში. საქართველოში ბინადარიც არის და გადამფრენიც. ყველაზე მეტი ჩანაწერი მარტსა და აპრილზე მოდის, ანუ გაზაფხულის გადაფრენაზე.

გაზაფხულზე ყველაზე ხშირად კუმისის ტბაზე, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში. მაისიდან ოქტომბრამდე ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ტბებზე, მაგალითად, საღამოს ტბაზე. ზამთარში თბილისის წყალსატევებზეც ჩანს, გაზაფხულზე კი შიდა ქართლში, ნადარბაზევის ტბაზეც.

ნისკარტით: ფართოცხვირა იხვს ის გრძელი და ბოლოში ნიჩაბივით ფართოა. მამალს მწვანე თავის გარდა თეთრი მკერდი და წაბლისფერი გვერდები აქვს. ფრენისას ორივე სქესს ფრთის წინა ნაწილზე ცისფერი ან რუხი ლაქა უჩანს.

სიგრძე 44–52 სმ-ია, გაშლილი ფრთები 70–84 სმ, წონა ჩვეულებრივ 500–800 გ. გარეულ იხვზე პატარა და უფრო მსუბუქია.

ძირითადად წვრილ კიბოსნაირებს, მოლუსკებს, მწერებსა და მათ მატლებს. საკვებს წყლიდან ნისკარტის კიდეების ფირფიტებით ცრის. თესლებსა და წყლის მცენარეებსაც ჭამს.

წყაროები

რას ეყრდნობა პროფილი

7 წყარო

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.