დიდი წივწივა
Parus major
Floyd E. Hayes · ბათუმი, აჭარა საქართველოს ველში
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- 12,5–14 სმ
- კვება
- მწერები, ობობები; შემოდგომა–ზამთარში თესლი და კენკრა
- სტატუსი საქართველოში
- მთელი წლის მკვიდრი, ბუდობს
- ჰაბიტატი
- ფოთლოვანი და შერეული ტყე, ბაღები, პარკები
- ოჯახი
- Paridae
- დაცვა
- მსოფლიოში LC, 2016; საქართველოში LC, 2021
დიდი წივწივა ევროპის წივწივებში ყველაზე დიდია, დაახლოებით ბეღურის ზომის. შავი თავი, დიდი თეთრი ლოყები და ყვითელ მკერდზე ჩამავალი შავი „ჰალსტუხი“ შორიდანაც კარგად ჩანს. საქართველოში მთელი წელი ცხოვრობს და ბუდობს. ადამიანის გვერდით კარგად შეეგუა: ბაღებში, პარკებსა და ქალაქებში ჩვეულებრივი ფრინველია. ზამთარში საკვებურსა და გაზაფხულზე ხელოვნურ ბუდეს ხალისით იყენებს.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ დიდი წივწივა
12,5–14 სმ სიგრძის, 14–21 გ წონის ყველაზე დიდი წივწივაა. თავი და კისერი შავია, ლოყები დიდი და თეთრი, მკერდი ლიმონისფერ-ყვითელი. ყელიდან კუდქვეშამდე განიერი შავი ზოლი მიდის.

სიგრძე 12,5–14 სმ-ია, გაშლილი ფრთების სიგანე 22–26 სმ, წონა 14–21 გ. მოლურჯო და მცირე წივწივაზე შესამჩნევად დიდია და კუდიც უფრო გრძელი აქვს.
თავი მოლურჯო-შავია, ლოყები სუფთა თეთრი. ზურგი მოზეთისხილო-მწვანეა, ფრთები მოლურჯო-რუხი თეთრი ზოლით, კუდი მოლურჯო-რუხი თეთრი კიდეებით. ყვითელ მკერდსა და მუცელზე შუაში განიერი შავი ზოლი გასდევს.
დედალი მამალს ჰგავს, მაგრამ ფერები უფრო მქრქალი აქვს და მუცლის შავი ზოლი ვიწრო, ზოგჯერ წყვეტილი. ახალგაზრდები დედალს ჰგვანან. მცირე წივწივასაც შავი თავი და თეთრი ლოყები აქვს, მაგრამ ყვითელი არ აქვს და კეფაზე თეთრი ლაქა აქვს: თუ მკერდი ყვითელია შავი ზოლით, ეს დიდი წივწივაა.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ცხოვრობს ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, ტყისპირებზე, მდინარისპირა ბუჩქნარებში, ბაღებსა და პარკებში. ხშირ ტყეში ფანჩატურებს და ღია ადგილებს ირჩევს. მთაში ტყის ზედა საზღვრამდე ადის, ზამთარში კი დასახლებულ ადგილებში მრავლდება. საქართველოში უნახავთ ფოთში, რუსთავში თებერვალში და ჭაჭუნაში ივნისში.
დიდი წივწივას რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. საკმარისი ჩანაწერები ათ რეგიონშია: თბილისი, მცხეთა-მთიანეთი, სამცხე-ჯავახეთი, კახეთი, ქვემო ქართლი, სამეგრელო-ზემო სვანეთი, აფხაზეთი, რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი, აჭარა და გურია.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
ზაფხულში ძირითადად მწერებსა და ობობებს ჭამს, ბარტყებს კი უმეტესად მუხლუხებით კვებავს. შემოდგომასა და ზამთარში თესლსა და კენკრაზე გადადის, მაგალითად წიფლისა და თხილის თესლზე. დიდ თესლს ან მწერს ფეხით იჭერს და ნისკარტით ურტყამს, სანამ არ გატეხავს: თხილის გატეხვას დაახლოებით ოცი წუთი სჭირდება. მკაცრ ზამთარში მზესუმზირის თესლს საკუთარი წონის 44 %-მდე ჭამს.
ბინადარი ფრინველია: წყვილები მთელი წელი თავიანთ ტერიტორიაზე ან მის ახლოს რჩებიან. ზამთარში სხვა წივწივებთან ერთად შერეულ გუნდებში დადის. ძალიან ხმაურიანია, 40-მდე სხვადასხვა ძახილი და სიმღერა აქვს. ყველაზე ცნობილი ორმარცვლიანი, ჭრიალა ბორბლის ხმის მსგავსი სიმღერაა. ბუდეს ხის ფუღუროში, ზოგჯერ კედლის ან კლდის ნაპრალში აკეთებს და ხელოვნურ ბუდეს ადვილად იკავებს. ბუდეს დედალი აშენებს ხავსით, ბალახით, მატყლითა და ბუმბულით. ჩვეულებრივ 5–12 კვერცხს დებს და 12–15 დღე მარტო ჩეკავს, მამალი კი მას კვებავს. ბარტყებს ორივე მშობელი კვებავს, ისინი ბუდეს 16–22 დღეში ტოვებენ. უმეტეს წლებში წყვილი ორ ბუდეს ზრდის.
მსოფლიოში დიდი წივწივას გადაშენების საფრთხე დაბლად არის შეფასებული (LC, 2016). ფართოდ გავრცელებული და ჩვეულებრივი ფრინველია ევროპიდან შუა აზიამდე და ამურამდე. საქართველოს ეროვნულ შეფასებაში (2021) საფრთხე აქაც დაბლად არის შეფასებული (LC), რიცხოვნობა კი სტაბილურად. საქართველოს ფრინველთა სიაში მთელი წლის მკვიდრად და მობუდრად არის აღნიშნული, ფოტოებითა და რგოლვის მონაცემებით.
Floyd E. Hayes · strangeviewer · ნიკოლოზ დონაძე
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები დიდი წივწივასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. საქართველოში მთელი წელი ცხოვრობს და ბუდობს, ტყეებში, ბაღებსა და ქალაქებში. უნახავთ ფოთში, რუსთავსა და ჭაჭუნაში. ზამთარში დასახლებულ ადგილებში მეტი ჩანს.
შავი თავი, დიდი თეთრი ლოყები და ყვითელი მკერდი შავი ზოლით. ზურგი მოწვანოა, ფრთები და კუდი მოლურჯო-რუხი. მოლურჯო და მცირე წივწივაზე შესამჩნევად დიდია. მცირე წივწივას ყვითელი არ აქვს, კეფაზე კი თეთრი ლაქა აქვს.
ზაფხულში მწერებს, ობობებსა და მუხლუხებს, რომლებითაც ბარტყებს კვებავს. შემოდგომასა და ზამთარში თესლსა და კენკრას. დიდ თესლს ფეხით იჭერს და ნისკარტით ურტყამს. საკვებურზე მზესუმზირის თესლი უყვარს.
დაკიდეთ ხელოვნური ბუდე, ზამთარში კი საკვებური მზესუმზირის თესლითა და თხილით. ხელოვნურ ბუდეს ადვილად იკავებს. ბუდობის დროს ბუდეს ნუ გახსნით და ბარტყებს ხელით ნუ ამოიღებთ.
ხის ფუღუროში, ზოგჯერ კედლის ან კლდის ნაპრალში და ხელოვნურ ბუდეში. ჩვეულებრივ 5–12 კვერცხს დებს. დედალი 12–15 დღე ჩეკავს, მამალი კი კვებავს. უმეტეს წლებში წყვილი ორ ბუდეს ზრდის.
არა, ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში მისი გადაშენების საფრთხე დაბალია (LC, 2016). საქართველოს ეროვნულ შეფასებაში (2021) საფრთხე აქაც დაბალია (LC), რიცხოვნობა სტაბილურია. ველურ ფრინველს ნუ დაიჭერთ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.






















