მოლაღული
Oriolus oriolus
Murtaza Snegiryov · Karmaskalinsky district
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- 24–25 სმ
- კვება
- მწერები, განსაკუთრებით მუხლუხები, ნაყოფი და კენკრა
- სტატუსი საქართველოში
- მობუდარი; გადაფრენისასაც ჩანს
- ჰაბიტატი
- ნათელი ფოთლოვანი და ჭალის ტყეები, ბაღები
- ოჯახი
- Oriolidae
- დაცვა
- მსოფლიოში LC, 2017; საქართველოში LC, 2021
მოლაღული ერთადერთი ძველი სამყაროს მოლაღურისებრია, რომელიც ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში ბუდობს. მამალი კაშკაშა ოქროსფერ-ყვითელია, შავი ფრთებითა და კუდით, დედალი მომწვანოა. ასეთი ფერის მიუხედავად, ძნელად სანახავია: ხეების კენწეროში, ფოთლების ჩრდილსა და მზის ლაქებში იმალება. საქართველოში ბევრგან ბუდობს, ზამთარს კი ცენტრალურ და სამხრეთ აფრიკაში ატარებს. მას უფრო ხშირად გაიგებთ, ვიდრე დაინახავთ. ფლეიტისებრი, ხმამაღალი სტვენა გაზაფხულზე და ზაფხულში ჭალის ტყეებსა და ბაღებში ისმის.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ მოლაღული
24–25 სმ სიგრძის, შოშიაზე ოდნავ დიდი ფრინველია. მამალი ოქროსფერ-ყვითელია, შავი ფრთებითა და კუდით. დედალი ზემოდან მომწვანო-ყვითელია, ქვემოდან მოთეთრო, მუქი ზოლებით. ნისკარტი მოწითალო-ყავისფერია.

სიგრძე 24–25 სმ-ია, გაშლილი ფრთების სიგანე დაახლოებით 45 სმ, წონა 50–90 გ. სხეული ოდნავ წაგრძელებულია, ნისკარტი გრძელი, ძლიერი და მოწითალო-ყავისფერი. თვალის ფერადი გარსი წითელია.
მამალი ოქროსფერ-ყვითელია, შავი ფრთებითა და შავი კუდით, კუდის კიდესა და ფრთებზე პატარა ყვითელი ლაქებით. ნისკარტიდან თვალამდე შავი ზოლი გასდევს. დედალი ზემოდან მომწვანო-ყვითელია, ქვემოდან მოთეთრო, მუქი გრძივი ზოლებით, ფრთები მომწვანო-რუხი აქვს. ახალგაზრდები დედალს ჰგვანან, ოღონდ უფრო მკრთალები და ჭრელები არიან.
სიმღერა ხმამაღალი, ფლეიტისებრი სტვენაა, სამ-ოთხმარცვლიანი. ძახილი უხეშია და შეშინებული კატის კნავილს ჰგავს. მწვანე ფოთლებში ყვითელი მამალიც კი ძნელად ჩანს, ამიტომ ფრინველს ხშირად ხმით პოულობენ.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
ცხოვრობს ნათელ ფოთლოვან ტყეებში, ჭალის ტყეებში, კორომებში, ხეხილისა და დიდ ბაღებში. აღმოსავლეთ ევროპაში უფრო მთლიან, შერეულ და წიწვოვან ტყეებშიც ბინადრობს. უხეო ადგილებს ერიდება, თუმცა საკვების მოსაძებნად შეიძლება იქაც გავიდეს. საქართველოში ალაზნის ჭალაში მაისში და თბილისში, ლისის ტბასთან ივნისში უნახავთ. ზამთარს აფრიკის ტყეებსა და სავანებში ატარებს.
მოლაღულის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. საკმარისი ჩანაწერები ხუთ რეგიონშია: კახეთი, ქვემო ქართლი, თბილისი, აჭარა და მცხეთა-მთიანეთი.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
იკვებება მწერებით, განსაკუთრებით მუხლუხებით, და ნაყოფით. მწერებს ნისკარტით ნაპრალებიდან იღებს. კენკრასაც ჭამს. შემოდგომით, გადაფრენისას, ხმელთაშუა ზღვის აღმოსავლეთ ნაწილში ხილით იკვებება და იქ ზოგჯერ მავნებლადაც თვლიან.
შორ მანძილზე გადამფრენი ფრინველია, ჩვეულებრივ ღამით მიფრინავს, გაზაფხულზე კი დღისითაც. მამლები ბუდობის ადგილას დედლებზე რამდენიმე დღით ადრე ჩამოდიან. ფრინველი მოუსვენარია და ფოთლებში ტოტიდან ტოტზე სწრაფად და უხმაუროდ გადახტება. ფრენა სწრაფი და ტალღისებრია, შაშვის ფრენას ჰგავს. გარდა ფლეიტისებრი სიმღერისა, უხეშ, შეშინებული კატის კნავილის მსგავს ძახილსაც გამოსცემს. ბუდეს ხის მაღლა, ვარჯის კიდესთან, თხელი ტოტების ჰორიზონტალურ განშტოებაზე ჰკიდებს. ღრმა, ჯამისებრ ბუდეს დედალი აშენებს და 40 სმ-მდე სიგრძის მცენარის ბოჭკოებით ამაგრებს. დებს 3–5 კვერცხს, რომლებსაც ძირითადად დედალი 16–17 დღე ჩეკავს. ბარტყები 16–17 დღეში ფრთას შლიან. მშობლები ბუდეს გააფთრებით იცავენ, ამიტომ მტაცებელი მას იშვიათად ანადგურებს.
მსოფლიოში მოლაღულის გადაშენების საფრთხე დაბლად არის შეფასებული (LC, 2017). მისი არეალი ძალიან ფართოა, რიცხვი დიდი და, როგორც ჩანს, სტაბილური. დიდ ბრიტანეთში ადრე ბუდობდა, ბოლოს 2009 წელს. საქართველოს ეროვნულ შეფასებაში (2021) საფრთხე აქაც დაბლად არის შეფასებული (LC), რიცხვი კი სტაბილურად.
Murtaza Snegiryov · ნიკოლოზ დონაძე · Umut Güngör · Mikhail Ezdakov · Antonina Zakharova · Konstantin Samodurov · Vanya Mitin
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები მოლაღულთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. საქართველოში ბევრგან ბუდობს და გადაფრენისასაც ჩანს. ზამთარს აქ არ ატარებს: ცენტრალურ და სამხრეთ აფრიკაში მიფრინავს. ალაზნის ჭალაში და თბილისში, ლისის ტბასთანაც უნახავთ.
მამალი ოქროსფერ-ყვითელია, შავი ფრთებითა და კუდით, ნისკარტი მოწითალო აქვს. დედალი მომწვანოა, ქვემოდან მოთეთრო, მუქი ზოლებით. ხეების კენწეროში ძნელად ჩანს, ამიტომ ჯერ ფლეიტისებრ სტვენას დაუგდეთ ყური.
ნათელ ფოთლოვან და ჭალის ტყეებში, კორომებში, ხეხილისა და დიდ ბაღებში. უხეო ადგილებს ერიდება. დროის უმეტეს ნაწილს ხეების ვარჯში ატარებს.
მწერებს, განსაკუთრებით მუხლუხებს, და ნაყოფს. კენკრასაც ჭამს. შემოდგომით, გადაფრენისას, ხილით იკვებება, ამიტომ ზოგ ქვეყანაში მავნებლადაც თვლიან.
ხის მაღლა, ვარჯის კიდესთან. ღრმა ჯამისებრი ბუდე თხელი ტოტების ჰორიზონტალურ განშტოებაზე ჰკიდია. დედალი 3–5 კვერცხს დებს, მშობლები კი ბუდეს გააფთრებით იცავენ.
არა, ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში მისი გადაშენების საფრთხე დაბალია (LC, 2017). საქართველოს ეროვნულ შეფასებაში (2021) საფრთხე აქაც დაბალია (LC), რიცხვი სტაბილურია. ბუდეს ნუ შეაწუხებთ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.




















