ჩრდილოეთის ჭვინტა
Acanthis flammea
egorbirder · d. Winter
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- 11,5–14 სმ
- კვება
- წვრილი თესლი, განსაკუთრებით არყისა
- სტატუსი საქართველოში
- დადგენილი არ არის
- ჰაბიტატი
- ჩრდილოეთის ტყეები და ტუნდრა
- ოჯახი
- Fringillidae
- კონსერვაცია
- NE
ჩრდილოეთის ჭვინტა (Acanthis flammea) შორეული ჩრდილოეთის ჩიტია: ბუდობს არქტიკისა და ჩრდილოეთის ზომიერი სარტყლის ტუნდრასა და ტაიგაში. სულ 11,5–14 სმ სიგრძისაა. ზოლიანი, მოყავისფრო-რუხი ფრინველია, შუბლზე კაშკაშა წითელი ლაქით და შავი ნიკაპით. ნაწილი გვიან შემოდგომაზე სამხრეთით ინაცვლებს, მარტ-აპრილში კი უკან ბრუნდება. საქართველოში ნანახად არის აღნიშნული, მაგრამ ფოტო ან სხვა მტკიცებულება არ არსებობს, ამიტომ აქ მისი სტატუსი დადგენილი არ არის. თუ ზამთარში წითელშუბლიან, შავნიკაპიან წვრილ ჩიტს ნახავთ, ფოტოს გადაღება ღირს.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ჩრდილოეთის ჭვინტა
11,5–14 სმ სიგრძის, ზოლიანი მოყავისფრო-რუხი მთიულაა. შუბლზე კაშკაშა წითელი ლაქა, ნიკაპზე შავი ლაქა და ფრთაზე ორი ღია ზოლი აქვს. ჭვინტებს ჰგავს, მაგრამ შავი ნიკაპით გამოირჩევა.

ზოლიანი, მოყავისფრო-რუხი ფრინველია, შუბლზე კაშკაშა წითელი ლაქით, ნიკაპზე შავი ლაქით და ფრთაზე ორი ღია ზოლით. მამალს მკერდი ხშირად მოწითალო აქვს, დედალსა და ახალგაზრდას კი მხოლოდ წითელი თხემი. ნისკარტი მოყვითალოა, მუქი წვერით. სიგრძე 11,5–14 სმ-ია, გაშლილი ფრთებით 19–22 სმ, წონა 12–16 გ.
ჭვინტას (Linaria cannabina) ზაფხულში მამალსაც წითელი ლაქა აქვს თავზე და წითელი მკერდი, მაგრამ ყელი მოთეთრო აქვს, შავი ნიკაპის გარეშე. ჭვინტას დედალს წითელი საერთოდ არ აქვს. ამიტომ წითელ თავს შავი ნიკაპის გარეშე ჩრდილოეთის ჭვინტად ნუ ჩათვლით.
მთის ჭვინტას (Linaria flavirostris) თავზეც და მკერდზეც წითელი არ აქვს. ზომით და ფორმით ჭვინტას ჰგავს, ზოლიანი ყავისფერია. ამიტომ ზოლიან პატარა ჩიტს ჯერ შუბლზე დახედეთ: წითელი ლაქა ჩრდილოეთის ჭვინტისკენ მიგითითებთ.
ბუდობს ჩრდილოეთის ფიჭვის, ნაძვისა და ლარიქსის ტყეებში. ცხოვრობს ბუჩქოვან ტუნდრაშიც, სადაც ჯუჯა ტირიფი და არყი იზრდება, და ტაიგაში, ჭაობიან მდელოებთან, ტბებისა და მდინარეების ნაპირებზე. ზამთარში ზოგი ფრინველი ბუდობის არეალს სცდება და ევროპისა და აზიის სამხრეთ რაიონებამდეც აღწევს. საქართველოში ადგილი, სადაც გვხვდება, ცნობილი არ არის.
ჩრდილოეთის ჭვინტა საქართველოში მხოლოდ ერთხელ არის აღრიცხული: 2016 წლის იანვარში, ზემო სვანეთში, ერთი ფრინველი ორმა დამკვირვებელმა ნახა. ფოტო ან ეგზემპლარი არ არსებობს. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვეს არ აჩვენებს.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- ჩანაწერის მქონე რეგიონი
ძირითადად ძალიან წვრილი თესლით იკვებება, განსაკუთრებით არყისით, ზამთარში მურყნისითაც. აგვისტო-სექტემბერში ნაძვის, ისლის, ბალახებისა და კენკრის თესლსაც ჭამს. ბუდობის სეზონში უხერხემლოებსაც, ყველაზე ხშირად ბუგრებს. საკვებს უმეტესად ხეებზე ეძებს, მიწაზე ზოგჯერ ჩამოდის.
ნაწილობრივ გადამფრენია. ჩვეულებრივ მჭიდრო გუნდებად დაფრინავს და გამუდმებით ჭიკჭიკებს: „ჩე-ჩე“, „ჩე-ჩე-ჩე“. იშვიათად მღერის, უმეტესად გაზაფხულზე, და სიმღერა იგივე ძახილებისა და მშრალი ტრელისგან შედგება. ზამთარში ფრინველების საკვებურებსაც სტუმრობს მთელი გუნდით და მასზე დიდ წივწივებსა და სტვენიებსაც კი აძევებს. პირველად ერთი წლის ასაკში მრავლდება. ბუდეს დედალი იკეთებს, ხშირად ხის ან ბუჩქის დაბალ ტოტებზე. დედალი 3–7 ლაქებიან კვერცხს დებს და დაახლოებით 11 დღე მარტო კრუხობს. ბარტყებს ორივე მშობელი კვებავს, და ისინი ბუდეს დაახლოებით 13 დღის ასაკში ტოვებენ. როგორც წესი, წელიწადში ორჯერ ბუდობს, და 8 წლამდე ცოცხლობს.
IUCN-ის წითელ ნუსხაში ნაკლებად საფრთხის ქვეშ მყოფია (LC, 2019). საქართველოში ეროვნულ დონეზე შეფასებული არ არის (NE, 2021), რიცხოვნობის ტენდენცია კი უცნობია. აქ მისი ყოფნა მხოლოდ დაკვირვებებით არის ცნობილი, ფოტოს ან ნიმუშის გარეშე. ამიტომ საქართველოს ფრინველებში მისი ადგილი ჯერ კიდევ დასაზუსტებელია.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ჩრდილოეთის ჭვინტასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დაზუსტებით უცნობია. საქართველოში ნანახად არის აღნიშნული, მაგრამ ფოტო ან სხვა მტკიცებულება არ არსებობს. ამიტომ აქ მისი სტატუსი დადგენილი არ არის. თუ ნახავთ, შეეცადეთ ფოტო გადაიღოთ.
ევრაზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის შორეულ ჩრდილოეთში, გრენლანდიასა და ისლანდიაში. ბუდობს ტუნდრაში და ფიჭვის, ნაძვისა და ლარიქსის ტყეებში. ზამთარში ზოგი ფრინველი ევროპისა და აზიის სამხრეთამდე აღწევს. საქართველოში ადგილი, სადაც გვხვდება, ცნობილი არ არის.
ეს დადგენილი არ არის. ნაწილი გვიან შემოდგომაზე სამხრეთით ინაცვლებს და მარტ-აპრილში ჩრდილოეთით ბრუნდება. საქართველოში მისი ყოფნის სეზონი უცნობია. ზამთარში საკვებურებთან და არყის ხეებთან წვრილ ჩიტებს დააკვირდით.
შუბლზე კაშკაშა წითელი ლაქით, შავი ნიკაპით და ფრთაზე ორი ღია ზოლით. ზოლიანი, მოყავისფრო-რუხი პატარა ჩიტია. ჭვინტასაც შეიძლება წითელი თავი ჰქონდეს, მაგრამ შავი ნიკაპი არა. ამიტომ ნიკაპს დააკვირდით.
სიგრძე 11,5–14 სმ-ია, გაშლილი ფრთებით 19–22 სმ, წონა კი 12–16 გ. ძალიან პატარა ჩიტია. ზომით ჭვინტებს ჰგავს, ამიტომ ფერებს დააკვირდით.
ძირითადად ძალიან წვრილ თესლს, განსაკუთრებით არყისას, ზამთარში მურყნისასაც. ბუდობის სეზონში ბუგრებს და სხვა უხერხემლოებსაც ჭამს. საკვებს უმეტესად ხეებზე ეძებს.
ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში ნაკლებად საფრთხის ქვეშ მყოფ სახეობად ითვლება (LC, 2019). საქართველოში ეროვნულ დონეზე შეფასებული არ არის (NE). ველური ფრინველია, ამიტომ ნუ დაიჭერთ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.




















