მცირე წივწივა
Periparus ater
ნიკოლოზ დონაძე · ბაკურიანი, სამცხე-ჯავახეთი საქართველოს ველში
მთავარი მონაცემები
- კვება
- მწერები; წიფლის და წიწვოვანების თესლი
- სტატუსი საქართველოში
- მთელი წლის მკვიდრი, ბუდობს
- ზომა
- 10–11,5 სმ
- ჰაბიტატი
- წიწვოვანი და შერეული ტყე, მთის ტყიანი ფერდობები
- ოჯახი
- Paridae
- დაცვა
- მსოფლიოში LC, 2017; საქართველოში LC, 2021
მცირე წივწივა პატარა, მოკლეკუდა წივწივაა, მოლურჯო წივწივის ზომის. შავ თავზე კეფის დიდი თეთრი ლაქა და ფრთის ორი თეთრი ზოლი მისი მთავარი ნიშნებია. საქართველოში მთელი წელი ცხოვრობს და ბუდობს. უპირველესად წიწვოვანი ტყის ფრინველია, კავკასიის მთებში კი ფიჭვიან, მუხნარ და წიფლნარ ფერდობებზე ბინადრობს. ზამთარში ბაღებშიც ჩამოდის და საკვებურს სტუმრობს.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ მცირე წივწივა
10–11,5 სმ სიგრძის, 7–12 გ წონის პატარა, მოკლეკუდა წივწივაა. თავი და ყელი შავია, ლოყები მოთეთრო, კეფაზე დიდი თეთრი ლაქა. ფრთაზე ორი თეთრი ზოლი აქვს.

სიგრძე 10–11,5 სმ-ია, წონა 7–12 გ. მოლურჯო წივწივის ზომისაა, დიდ წივწივაზე ბევრად პატარა. ტანი მკვრივია, კუდი მოკლე.
თავი, ყელი და კისერი შავია, ლოყები მოთეთრო. კეფაზე დიდი, კაშკაშა თეთრი ლაქაა, ფრთის საფარ ბუმბულზე კი ორი თეთრი ზოლი. ზურგი რუხია, ქვედა მხარე მოთეთრო, გვერდები ოხრისფერი ან მოწითალო. სამხრეთის ქვესახეობებს თავზე ბუმბული ზოგჯერ ქოჩორივით აქვს წაწვეტებული.
ახალგაზრდები უფრო მქრქალი არიან: თავი ნაკლებად შავია, ლოყები და კეფის ლაქა მოყვითალო. დიდ წივწივასაც შავი თავი და თეთრი ლოყები აქვს, მაგრამ მკერდი ყვითელია: თუ ყვითელი არ ჩანს და კეფაზე თეთრი ლაქაა, ეს მცირე წივწივაა.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ძირითადად წიწვოვანი ტყის ფრინველია, განსაკუთრებით ნაძვნარის. კავკასიის მთებში ტყიან ფერდობებს ირჩევს, სადაც ფიჭვი, მუხა და წიფელი ჭარბობს. მთაში ზამთარში ხეობებში ეშვება, სადაც თოვლი ნაკლებია. საქართველოში უნახავთ აბასთუმანში აპრილში და თბილისის მიდამოებში, კოჯორთან, უძოს მთაზე, თებერვალში.
მცირე წივწივას რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. საკმარისი ჩანაწერები ექვს რეგიონშია: სამცხე-ჯავახეთი, სამეგრელო-ზემო სვანეთი, გურია, მცხეთა-მთიანეთი, ქვემო ქართლი და შიდა ქართლი.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
მწერებსა და სხვა წვრილ უხერხემლოებს ჭამს, ისევე როგორც სხვა წივწივები. განსაკუთრებით უყვარს წიფლის თესლი და სოჭისა და ლარიქსის გირჩებიდან თესლს იღებს. ზამთარში მურყანსა და არყზე ჭვინტებთან და იადონებთან ერთად იკვებება. ბაღში მზესუმზირის თესლზე მოდის.
ბინადარი ფრინველია, მკაცრ ზამთარში ან საკვების ნაკლებობისას კი შეიძლება მასობრივად გადაადგილდეს. ზამთარში პატარა გუნდებად დადის, ხშირად სხვა წივწივებთან ერთად. საკვების ძებნისას გუნდი გაუჩერებლად ცივის მოკლე „სი-სი“ ძახილით. სიმღერა მკვეთრი, სწრაფი „იფ-ჰი, იფ-ჰი“ არის, დიდი წივწივას სიმღერას ჰგავს, მაგრამ უფრო მაღალი და სწრაფია. ბუდეს ხშირად ლპობადი კუნძის ფუღუროში, მიწის დონეზე აკეთებს. იყენებს მიწის ხვრელებს, თაგვის სოროებს, კედლის ნაპრალებსაც. ბუდე ხავსის, ბეწვისა და ბალახისგან არის ნაგები, შიგ ბუმბულით. პირველ ბუდეში 5–13 კვერცხს დებს, უმეტეს პოპულაციაში კი წელიწადში ორ ბუდეს ზრდის. დედალი 14–16 დღე ჩეკავს.
მსოფლიოში მცირე წივწივას გადაშენების საფრთხე დაბლად არის შეფასებული (LC, 2017). ფართოდ გავრცელებული და ჩვეულებრივი ფრინველია ევრაზიის ტყეებში და ჩრდილოეთ აფრიკაში. საქართველოს ეროვნულ შეფასებაში (2021) საფრთხე აქაც დაბლად არის შეფასებული (LC), რიცხოვნობა კი სტაბილურად. საქართველოს ფრინველთა სიაში მთელი წლის მკვიდრად და მობუდრად არის აღნიშნული.
ნიკოლოზ დონაძე · Attila Steiner
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები მცირე წივწივასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. საქართველოში მთელი წელი ცხოვრობს და ბუდობს. დასავლეთ საქართველოში ქვესახეობა P. a. derjugini ბინადრობს, კავკასიის დანარჩენ ნაწილში P. a. michalowskii. უნახავთ აბასთუმანსა და კოჯორთან.
ორივეს შავი თავი და თეთრი ლოყები აქვს. მცირე წივწივა ბევრად პატარაა, მკერდი ყვითელი არ აქვს და კეფაზე დიდი თეთრი ლაქა აქვს. ფრთაზე ორი თეთრი ზოლიც კარგი ნიშანია. დიდ წივწივას ყვითელ მკერდზე შავი ზოლი ჩამოსდევს.
მწერებსა და სხვა წვრილ უხერხემლოებს. განსაკუთრებით უყვარს წიფლის თესლი და სოჭისა და ლარიქსის გირჩის თესლი. ზამთარში მურყანსა და არყზეც იკვებება. საკვებურზე მზესუმზირის თესლი უყვარს.
ხშირად ლპობადი კუნძის ფუღუროში, მიწის დონეზე. ასევე მიწის ხვრელებში, თაგვის სოროებსა და კედლის ნაპრალებში. პირველ ბუდეში 5–13 კვერცხს დებს. უმეტეს პოპულაციაში წელიწადში ორ ბუდეს ზრდის.
ძირითადად არა, ბინადარი ფრინველია. მთაში ზამთარში ხეობებში ეშვება, სადაც თოვლი ნაკლებია. მკაცრ ზამთარში ან საკვების ნაკლებობისას შეიძლება მასობრივად გადაადგილდეს. ამ დროს ბაღებშიც ჩანს.
არა, ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში მისი გადაშენების საფრთხე დაბალია (LC, 2017). საქართველოს ეროვნულ შეფასებაში (2021) საფრთხე აქაც დაბალია (LC), რიცხოვნობა სტაბილურია. ველურ ფრინველს ნუ დაიჭერთ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.





















