შინაარსზე გადასვლა
ReptilesReptiles
დიდი შავთავა თოლია (Larus ichthyaetus) — Shemya Island — richfiscდიდი შავთავა თოლია (Larus ichthyaetus) — Rybinsk — Ulyana Lalakდიდი შავთავა თოლია (Larus ichthyaetus) — Lotoshinsky District — Anna Golubevaდიდი შავთავა თოლია (Larus ichthyaetus) — Ordynsky District — Andreenkov Oleg Vladimirovichდიდი შავთავა თოლია (Larus ichthyaetus) — Baramati — sharadavakilდიდი შავთავა თოლია (Larus ichthyaetus) — Karasunsky District — Svetlana Medvedevaდიდი შავთავა თოლია (Larus ichthyaetus) — Iskitimskiy rayon — Konstantin Romanovდიდი შავთავა თოლია (Larus ichthyaetus) — Tselinny district — anton_abushinდიდი შავთავა თოლია (Larus ichthyaetus) — Sultanpur — Pål A. Olsvikდიდი შავთავა თოლია (Larus ichthyaetus) — Bichkek — pmaurin
1/10

დიდი შავთავა თოლია

Larus ichthyaetus

richfisc · Shemya Island

მთავარი მონაცემები

1 ნახვა
ზომა
55–72 სმ, ფრთები 1,42–1,7 მ; 0,96–2,1 კგ
კვება
თევზი, კიბოსნაირები, მწერები, პატარა ძუძუმწოვრები
სტატუსი საქართველოში
ზამთრის სტუმარი
დაფიქსირებული რეგიონები
ქვემო ქართლი
ჰაბიტატი
ტბები, წყალსაცავები, ზღვის სანაპირო
ოჯახი
Laridae
დაცვა
მსოფლიოში LC (2018); საქართველოში LC (2021)

მიმოხილვა

დიდი შავთავა თოლია საქართველოში

დიდი შავთავა თოლია (Larus ichthyaetus) მსოფლიოში ყველაზე დიდი შავთავიანი თოლიაა და ზომით მესამე თოლია დედამიწაზე. სიგრძე 55–72 სმ-ია, გაშლილი ფრთები 1,42–1,7 მ, წონა 0,96–2,1 კგ. ბუდობს ყირიმიდან და შავი ზღვის ჩრდილოეთიდან მონღოლეთამდე, ზამთარს კი სამხრეთის ზღვებთან ატარებს. ადამიანისთვის საშიში არ არის. საქართველოში ზამთრის სტუმარია. ოქტომბრიდან აპრილამდე ჩანს, ყველაზე ხშირად თებერვალ-მარტში. ძირითადად ქვემო ქართლში ჩანს, კუმისის ტბაზე კი 2014 წლის თებერვალში ერთ დღეს 68 ფრინველი დაითვალეს. თუ ზამთარში ტბაზე თოლიებს შორის ყველაზე მსხვილს მუქი ნიღბით შეამჩნევთ, კარგად დააკვირდით.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ დიდი შავთავა თოლია

ძალიან დიდი თოლიაა, გრძელი ფრთებითა და მსხვილი ნისკარტით. ზაფხულში ზრდასრულს მთლიანად შავი თავი აქვს, ზამთარში კი თავი თეთრდება და თვალზე მხოლოდ მუქი ნიღაბი რჩება. ზურგი და ფრთები ნაცრისფერია, ფრთის წვერებზე თეთრი ლაქებით.

დიდი შავთავა თოლია (Larus ichthyaetus) — Rybinsk — Ulyana LalakUlyana Lalak · Rybinsk · 2024
  1. ზაფხულის ზრდასრულს თავი მბზინავი შავი აქვს. ამხელა სხვა თოლიას შავი თავი არ აქვს, ამიტომ ამ დროს მისი აღრევა ძნელია.

  2. ზურგი და ფრთები ნაცრისფერია, ფრთის წვერებზე კი თვალში საცემი თეთრი „სარკეები“ აქვს. სხეული თეთრია, ფეხები ყვითელი.

  3. ნისკარტი ყვითელ-ნარინჯისფერია, წვერთან შავი რგოლითა და წითელი ბოლოთი. ზამთარში შავი თავი ქრება და თვალზე გამავალი მუქი ნიღაბი რჩება. ახალგაზრდები ზურგზე სწრაფად ნაცრისფრდებიან, მაგრამ ზრდასრულის შეფერილობას მხოლოდ ოთხ წელიწადში იღებენ. ზამთარში თეთრთავიანი დიდი თოლიებისგან ამ მუქი ნიღბით გაარჩევთ.

ფერი

შავითეთრინაცრისფერიყვითელინარინჯისფერიწითელი

ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.

გავრცელება

სად გვხვდება დიდი შავთავა თოლია საქართველოში

ბუდობს მშრალ სტეპში, მარილიანი და მტკნარი ტბების, შიდა ზღვებისა და მდინარის დელტების ცარიელ კუნძულებზე, ასევე მთის ტბებზე 1700 მ-მდე. ბუდეს ლერწმიანში, ბუჩქებში ან შიშველ ადგილზე აკეთებს. ზამთარს თევზით მდიდარ ზღვის სანაპიროებზე, პლაჟებსა და ნავსადგურებში ატარებს, ხმელთაშუა ზღვის აღმოსავლეთით, წითელ ზღვაზე, სპარსეთის ყურეში, კასპიის სამხრეთით და ინდოეთის ოკეანის ჩრდილოეთით მიანმარამდე. ამ დროს დიდ მდინარეებზე, ტბებზე, წყალსაცავებზე, თევზსაშენ ტბორებსა და ნაგავსაყრელებზეც ჩანს. საქართველოში ყველაზე ხშირად ქვემო ქართლში ჩანს, მათ შორის კუმისის ტბაზე, სადაც 2014 წლის თებერვალში 68 ფრინველი დაითვალეს, 2021 და 2022 წლების იანვარ-თებერვალში კი 50–60. ცალკეული ფრინველები კახეთსა და თბილისშიც ნახეს.

დიდი შავთავა თოლიას რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. საკმარისი ჩანაწერები ერთ რეგიონშია: ქვემო ქართლი.

მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია

  • საველე ჩანაწერი
  • რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
  • ჩანაწერების მქონე რეგიონი

ბიოლოგია

კვება, ქცევა და კონსერვაცია

კვება

ყოვლისმჭამელია, მაგრამ ძირითადად ცხოველურ საკვებს ჭამს. პირველ რიგში თევზით იკვებება, განსაკუთრებით მკვდარით, ასევე კიბოსნაირებით, მწერებითა და პატარა ძუძუმწოვრებით. უფრო იშვიათად ჭამს ფრინველებს და მათ კვერცხებს, ქვეწარმავლებსა და თესლს. ბუდობის დროს კოლონიიდან შორს მიფრინავს მწერების გუნდებზე სანადიროდ, თევზსაჭერ ნავებს მისდევს და ნავსადგურებში ნარჩენებსაც აგროვებს.

ქცევა

კონსერვაცია

გალერეა

richfisc · Shemya Island
Ulyana Lalak · Rybinsk
Anna Golubeva · Lotoshinsky District
Andreenkov Oleg Vladimirovich · Ordynsky District

დაკავშირებული გიდები

გააგრძელეთ თემატური გვერდებით

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები დიდი შავთავა თოლიასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

დიახ, ზამთრის სტუმრად. ოქტომბრიდან აპრილამდე ჩანს, ყველაზე ხშირად თებერვალ-მარტში. საქართველოში არ ბუდობს: მისი საბუდარი ადგილები ყირიმიდან მონღოლეთამდე გადაჭიმულ სტეპის ტბებზეა.

ყველაზე ხშირად ქვემო ქართლის ტბებსა და წყალსაცავებზე, მაგალითად კუმისის ტბაზე, სადაც ზამთარში 50–68 ფრინველიც დაუთვლიათ. ცალკეული ფრინველები კახეთსა და თბილისშიც ნახეს.

ზაფხულში ერთადერთი ამხელა თოლიაა შავი თავით. ზურგი ნაცრისფერი აქვს, ფეხები ყვითელი, ნისკარტი ყვითელ-ნარინჯისფერი შავი რგოლითა და წითელი წვერით. ზამთარში შავი თავი ქრება, მაგრამ თვალზე მუქი ნიღაბი რჩება, რითაც სხვა დიდი თოლიებისგან გაარჩევთ.

სიგრძე 55–72 სმ-ია, გაშლილი ფრთები 1,42–1,7 მ, წონა 0,96–2,1 კგ. მამლები საშუალოდ 1,6 კგ-ს იწონიან, დედლები 1,22 კგ-ს. თოლიებს შორის მხოლოდ ორი სახეობაა უფრო დიდი, მათ შორის ზღვის დიდი თოლია.

ძირითადად თევზს, ხშირად მკვდარს, ასევე კიბოსნაირებს, მწერებსა და პატარა ძუძუმწოვრებს. ზოგჯერ ფრინველებს, კვერცხებს, ქვეწარმავლებსა და თესლს ჭამს. თევზსაჭერ ნავებს მისდევს და ნაგავსაყრელებზეც იკვებება.

წყაროები

რას ეყრდნობა პროფილი

9 წყარო

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.