შინაარსზე გადასვლა
ReptilesReptiles
ჩვეულებრივი ბუ (Strix aluco) — ლუნებურგის ჰაიდეს პარკი — Michael Gäblerჩვეულებრივი ბუ (Strix aluco) — მთელი წლის რეზიდენტი საქართველოშიჩვეულებრივი ბუ (Strix aluco) — ლუნებურგის ჰაიდეს პარკი — Michael Gäblerჩვეულებრივი ბუ (Strix aluco) — მთელი წლის რეზიდენტი საქართველოშიჩვეულებრივი ბუ (Strix aluco) — ალავერდი — ზაქრო სონღულაშვილიჩვეულებრივი ბუ (Strix aluco) — მთელი წლის რეზიდენტი საქართველოში — ნიკა კერდიკოშვილიჩვეულებრივი ბუ (Strix aluco) — ბელდიბი, მარმარისი — nottsexminerჩვეულებრივი ბუ (Strix aluco) — ვრშაცის მთები — Zoran Gavrilovićჩვეულებრივი ბუ (Strix aluco) — მთელი წლის რეზიდენტი საქართველოში
1/9

ჩვეულებრივი ბუ

Strix aluco

მოუსმინე ხმას

Michael Gäbler · ლუნებურგის ჰაიდეს პარკი

მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით

ზომა
37–46 სმ
კვება
მღრღნელები
სტატუსი საქართველოში
მთელი წლის რეზიდენტი
ჰაბიტატი
ტყე და პარკი
ოჯახი
Strigidae
კონსერვაცია
ნაკლ. საფრთხე

მიმოხილვა

ჩვეულებრივი ბუ საქართველოში

ჩვეულებრივი ბუ (Strix aluco) საშუალო ზომის ტყის ბუა და ბუსებრთა ოჯახს (Strigidae) ეკუთვნის. 2024 წლის სანდო მონაცემებით, საქართველოში ბუდობს და აქ მთელი წლის განმავლობაში რჩება. მისი ყოფნა ფოტოებითა და ხმის ჩანაწერებითაც დასტურდება. მისი ქართული სახელია ტყის ბუ; მას რუხ ბუსა და ჩვეულებრივ ტყის ბუსაც უწოდებენ. ზრდასრული ბუ დაახლოებით 37–46 სმ-ია. თავზე ყურებივით წამოწეული ბუმბული არ აქვს, თვალები კი მუქი აქვს. ადამიანისთვის პირდაპირ საფრთხეს არ წარმოადგენს. საერთაშორისო შეფასებით, მის გადაშენებას მცირე საფრთხე ემუქრება. საქართველოში მისი მდგომარეობაც ასეა შეფასებული 2024 წლის ფრინველების ჩამონათვალში.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ ჩვეულებრივი ბუ

ეს საშუალო ზომის, ჩასკვნილი ბუა, რომელსაც მრგვალი თავი და მუქი თვალები აქვს. თავზე ყურების მსგავსი ბუმბულის კონები არ აქვს. 2024 წლის მონაცემებით, საქართველოში მთელი წელი ბინადრობს. მას ხშირად ყურებიან ბუში ურევენ, რომელსაც თავზე ასეთი ბუმბულის კონები და ნარინჯისფერი თვალები აქვს.

ჩვეულებრივი ბუ (Strix aluco) — მთელი წლის რეზიდენტი საქართველოში
  1. ამ სახეობის ფრინველის სიგრძე დაახლოებით 37–46 სმ-ია, გაშლილი ფრთების სიგანე — დაახლოებით 81–105 სმ, წონა კი ხშირად დაახლოებით 385–800 გრამია. მდედრი, როგორც წესი, მამრზე დაახლოებით 5%-ით გრძელია და 25%-ზე მეტით მძიმე. თავი დიდი და მრგვალი აქვს. თავზე ყურებივით წამოწეული ბუმბული არ აქვს. სახის გარშემო ბუმბული მკაფიო წრეს ქმნის. თვალები მუქი ყავისფერი ან შავია და არა ყვითელი. ნისკარტი მოკლე, მოყვითალო და კაუჭივით მოღუნულია. ტანი მკვრივია, ფრთები ფართო, კუდი კი შედარებით მოკლე.

  2. შეფერილობა ძირითადად ორია: რუხ-ყავისფერი და მოწითალო-ყავისფერი, თუმცა შუალედური ფერებიც გვხვდება. ორივე შემთხვევაში ქვედა მხარე ღიაა და სიგრძეზე მუქი ზოლები გასდევს. ზურგზე ღია და მუქი ლაქები შენიღბვაში ეხმარება. ახალგაზრდები უფრო ფაფუკები არიან და განივი ზოლები აქვთ. თვალები მათაც მუქი აქვთ. ამიერკავკასიაში, მათ შორის საქართველოშიც, აღწერილია რუხი და მურა-ყავისფერი შეფერილობის ტიპები. ბუნებაში შესაძლებელია სახეობის ამოცნობა, მაგრამ არა მისი შეფერილობის ტიპის განსაზღვრა.

  3. 2024 წლის ჩამონათვალის მიხედვით, ყურებიანი ბუ (Asio otus) საქართველოშიც მთელი წლის განმავლობაში ბინადრობს. მას თავზე ყურებივით წამოწეული გრძელი ბუმბულის კონები, ნარინჯისფერი თვალები და შედარებით წვრილი ტანი აქვს. ჭაობის ბუ (Asio flammeus) ღია ადგილებში ბინადრობს და მისი ნახვა დღისითაც შეიძლება. თავზე ყურებივით წამოწეული მოკლე ბუმბულის კონები აქვს. ზარნაშო (Bubo bubo) ბევრად დიდია. მასაც აქვს ყურებივით წამოწეული ბუმბულის კონები და ნარინჯისფერი თვალები. ჭოტი (Athene noctua) პატარაა და ყვითელი თვალები აქვს. წყრომი (Otus scops) პატარაა, თავზე ბუმბულის კონები აქვს, საქართველოში ბუდობს და გადამფრენი ფრინველია. ბუხრინწას (Tyto alba) გულის ფორმის სახე აქვს და ღია, თითქმის თეთრი შეფერილობისაა. ის 2014 წლის წითელ ნუსხაშია შეტანილი. ბუკიოტი (Aegolius funereus) პატარა ტყის ბუა ყვითელი თვალებით. ამ ატლასში ზარნაშოს, ჭოტს, წყრომს, ბუხრინწასა და ბუკიოტს ცალკე გვერდები აქვთ. ყურებიან ბუსა და ჭაობის ბუს ჯერ ცალკე გვერდები არ აქვთ.

  4. ადამიანისთვის პირდაპირ საფრთხეს არ წარმოადგენს. ხელში ნუ აიყვანთ. საქართველოში ტყეში ღამით გაგონილი „ჰუჰუ“ ამ სახეობის ბუს ხმაა და არა ზარნაშოსი. მას მრგვალი თავი და მუქი თვალები აქვს, ყურები კი არ უჩანს.

გავრცელება

სად გვხვდება ჩვეულებრივი ბუ საქართველოში

საქართველოში ის ტყეში, ტყის პირას და ძველი ხეებით მდიდარ პარკებსა თუ ბაღებში ეძებეთ. ნუ ივარაუდებთ, რომ უხეო მაღალ პლატოებზე ან ღია სტეპში ისევე ბევრია. ამ გვერდზე მუნიციპალიტეტები რუკაზე არ არის მონიშნული. 2024 წლის ჩამონათვალი ადასტურებს, რომ სახეობა საქართველოში მუდმივად ბინადრობს, მაგრამ რეგიონების მიხედვით მონაცემებს არ იძლევა. ზოგადად, სახეობა ბინადრობს ფოთლოვან ან შერეულ ტყეში, ასევე მდინარის ჭალის ტყეში, სასაფლაოებზე, დიდ ბაღებსა და ქალაქის პარკებში, სადაც ძველი ხეებია. ბუდისთვის ფუღურო ან სხვა ღრუ სჭირდება. ხშირ, გადაბურულ წიწვოვან ტაიგაში ნაკლებად გვხვდება. აქ არ არის მითითებული, ზღვის დონიდან რა სიმაღლეებზე გვხვდება საქართველოში. გავრცელების სხვა ნაწილებში მთაში მაღლაც ადის; თურქეთში გამოქვეყნებული ცნობების მიხედვით, დაახლოებით 2350 მეტრამდე. ეს მონაცემი საქართველოდან არ არის. ატლასის რუკა ცარიელი დარჩება, სანამ არ შეგროვდება ცნობები ისეთი წყაროებიდან, რომლებიც საქართველოში მისი ნახვის კონკრეტულ ადგილებს ასახელებს.მეტის წაკითხვა

საქართველოში ის ტყეში, ტყის პირას და ძველი ხეებით მდიდარ პარკებსა თუ ბაღებში ეძებეთ. ნუ ივარაუდებთ, რომ უხეო მაღალ პლატოებზე ან ღია სტეპში ისევე ბევრია. ამ გვერდზე მუნიციპალიტეტები რუკაზე არ არის მონიშნული. 2024 წლის ჩამონათვალი ადასტურებს, რომ სახეობა საქართველოში მუდმივად ბინადრობს, მაგრამ რეგიონების მიხედვით მონაცემებს არ იძლევა. ზოგადად, სახეობა ბინადრობს ფოთლოვან ან შერეულ ტყეში, ასევე მდინარის ჭალის ტყეში, სასაფლაოებზე, დიდ ბაღებსა და ქალაქის პარკებში, სადაც ძველი ხეებია. ბუდისთვის ფუღურო ან სხვა ღრუ სჭირდება. ხშირ, გადაბურულ წიწვოვან ტაიგაში ნაკლებად გვხვდება. აქ არ არის მითითებული, ზღვის დონიდან რა სიმაღლეებზე გვხვდება საქართველოში. გავრცელების სხვა ნაწილებში მთაში მაღლაც ადის; თურქეთში გამოქვეყნებული ცნობების მიხედვით, დაახლოებით 2350 მეტრამდე. ეს მონაცემი საქართველოდან არ არის. ატლასის რუკა ცარიელი დარჩება, სანამ არ შეგროვდება ცნობები ისეთი წყაროებიდან, რომლებიც საქართველოში მისი ნახვის კონკრეტულ ადგილებს ასახელებს.

ბიოლოგია

კვება, ქცევა და კონსერვაცია

ამ გვერდზე საქართველოში მისი კვების ცალკე კვლევა არ არის მოცემული. მისი გავრცელების სხვა ნაწილებში ძირითადად ტყეში მცხოვრებ პატარა ძუძუმწოვრებს იჭერს, განსაკუთრებით მემინდვრიებს (თაგვების მსგავს ცხოველებს) და თაგვებს. ჭამს ფრინველებს, წყალხმელეთა ცხოველებს, ხოჭოებსა და ჭიაყელებსაც. დასახლებულ ადგილებში მის საკვებში ფრინველები ხშირად უფრო დიდ წილს შეადგენენ. ნადავლს, როგორც წესი, მთლიანად ყლაპავს. მოგვიანებით ნარჩენებს ბურთის სახით ამოაგდებს; ძვლები და ბეწვი შეიძლება ხის ძირში იპოვოთ. ეს ინფორმაცია სახეობის კვებას ზოგადად აღწერს და საქართველოში მისი საკვების გაზომილ მონაცემებს არ წარმოადგენს.

გალერეა

9 ფოტო · 6 ავტორიყველა ფოტოს ნახვა
Andreas Trepte · მარბურგი
Michael Gäbler · ლუნებურგის ჰაიდეს პარკი

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები ჩვეულებრივი ბუსთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

კი. 2024 წლის მონაცემებით, დადასტურებულია, რომ ეს ფრინველი საქართველოში ბუდობს და აქ მთელი წლის განმავლობაში რჩება. ამის დასტურია ფოტო და ხმის ჩანაწერი.

გვხვდება ტყეში, ტყის პირას და პარკებსა თუ ბაღებში, სადაც ძველი ხეებია. ამ გვერდზე მუნიციპალიტეტების სია არ არის და რუკაზე რეგიონები არ არის შეფერილი. მისი არსებობა ქვეყანაში დადასტურებულია, მაგრამ ცალკეული რეგიონების მიხედვით — არა.

თავი მრგვალი აქვს, თავზე ყურებივით ამოშვერილი ბუმბული არ აქვს. თვალები მუქია, ტანი — ჩასკვნილი, ღია ფერის მუცელს კი სიგრძეზე ზოლები გასდევს. ღამით მისი მერყევი „ჰუჰუ“ და „კი-ვიკ“ ისმის. ყურებიან ბუს კი ასეთი ბუმბული და ნარინჯისფერი თვალები აქვს.

ამ სახეობის ფრინველების სიგრძე დაახლოებით 37–46 სმ-ია, ფრთების შლილი კი დაახლოებით 81–105 სმ. მდედრი, როგორც წესი, მამრზე დიდია. ამ გვერდზე საქართველოსთვის ცალკე გაზომვის მონაცემები არ არის.

ძირითადად პატარა ძუძუმწოვრებით, განსაკუთრებით მღრღნელებით იკვებება. ჭამს ფრინველებსა და ისეთ ცხოველებსაც, რომლებსაც ხერხემალი არ აქვთ. ამ გვერდზე ცალკე არ არის განხილული, რით იკვებება საქართველოში.

წყაროები

რას ეყრდნობა პროფილი

16 წყარო

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.