ჩვეულებრივი წყრომი

Otus scops

პატარა ბუ ყურის კონებითა და ყვითელი თვალებით. საქართველოში 2024 წლის ეროვნულ ჩამონათვალში დადასტურებულია როგორც მობუდარი მიგრანტი; ზამთარში არ რჩება.

მობუდარი მიგრანტი საქართველოში

მოუსმინე ხმას

სწრაფი მიმოხილვა

მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით

კვება

მწერები

სტატუსი საქართველოში

მობუდარი მიგრანტი

ზომა

16–21 სმ

ჰაბიტატი

ღია ტყე და პარკი

ოჯახი

Strigidae

კონსერვაცია

ადამიანთან ურთიერთობა: ადამიანისთვის შხამი არ აქვს და უვნებელია, თუ არ მიეკარებით. ველური ფრინველის დაჭერა არ შეიძლება.

მიმოხილვა

რა არის ჩვეულებრივი წყრომი

ჩვეულებრივი წყრომი (Otus scops) პატარა ბუა ოჯახიდან Strigidae და საქართველოში დადასტურებული მობუდარი მიგრანტია. 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ანოტირებული ჩამონათვალი მას კოდავს BB; M-ად: მობუდარი, რომელიც არამობუდარ სეზონზე ადგილზე არ არის, და გადამფრენიც. სეზონურობის მონაცემი მაღალი ხარისხისაა (კოდი A). არსებობის ხარისხი მაღალია (H); მტკიცებულებაა ფოტო, ხმის ჩანაწერი და რგოლის მონაცემი. SABUKO-ს სიაში ქართული სახელია წყრომი; იხმარება აგრეთვე ჩვეულებრივი წყრომი. ზრდასრული სახეობის დონეზე სიგრძე ხშირად დაახლოებით 16–21 სმ-ია, ყურის კონებითა და ყვითელი თვალებით. პირდაპირი საფრთხე ადამიანისთვის არ არის. IUCN-ის მიხედვით ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა. 2024 წლის ჩამონათვალი იგივე კატეგორიას ეროვნულადაც უთითებს.

ბოლო განახლება 5 სექტემბერი 2026

გალერეა

ჩვეულებრივი წყრომი ფოტოებში

ჩვეულებრივი წყრომი (Otus scops) — ჯუტიალი, გილგიტი — Imran Shah — ფოტო: Imran Shah
ჯუტიალი, გილგიტი · 31 მაისი 2017

ჩვეულებრივი წყრომი (Otus scops) — პაკისტანი — Imran Shah — ფოტო: Imran Shah
პაკისტანი · 25 ივლისი 2020

ჩვეულებრივი წყრომი (Otus scops) — ტაშკენტი — Ron Knight — ფოტო: Ron Knight
ტაშკენტი · 18 მაისი 2011

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ ჩვეულებრივი წყრომი

პატარა კომპაქტური ბუა ყურის კონებითა და ყვითელი თვალებით, ქერქისფერი შენიღბვით. საქართველოში 2024 წლის ჩამონათვალით მობუდარი მიგრანტია. ჩვეულებრივი აბნევა ჭოტია, რომელსაც ყურის კონები არ აქვს და უფრო დღისითაც ჩანს.

სიგრძე სახეობის დონეზე ხშირად დაახლოებით 16–21 სმ-ია; ფრთების შლილი ლიტერატურაში დაახლოებით 47–64 სმ-ის დიაპაზონში იხსენიება; მასა ხშირად დაახლოებით 60–135 გ. ციფრები წყაროებს შორის ოდნავ განსხვავდება. მდედრი, როგორც წესი, მამრზე მძიმეა. თავი პატარა ყურის კონებით; დღისით კონები შეიძლება ჩაკეცილი იყოს. თვალები ყვითელია — არა მუქი. ნისკარტი მოკლე და კაუჭიანი. ფრთები შედარებით გრძელი და ვიწროა, რაც შორ მანძილზე მიგრაციას ეთანხმება; კუდი მოკლეა.
შეფერილობა რუხ-ყავისფერიდან მოწითალომდე იცვლება; ორივე ტიპი ქერქს ჰგავს, გრძივი მუქი ზოლებითა და წინწკლებით. მხარზე ხშირად ღია ხაზი ჩანს. ქვედა მხარე ზედაზე ღიაა და ჭრელია. ახალგაზრდა უფრო ფაფუკია. ველში ამოცნობა სახეობამდეა და არა ფერის ტიპამდე. ღამით ერთმარცვლიანი, რიტმულად განმეორებული სასტვენი ჭოტის ხმისგან განსხვავდება.
ჭოტი (Athene noctua) 2024 წლის ჩამონათვალში საქართველოშიც მთელი წლის რეზიდენტია; ზომით ახლოსაა, მაგრამ ყურის კონები არ აქვს, ტანი უფრო მკვეთრად ლაქებიანია და ხშირად ბინდსა და დღისითაც ჩანს; ამ ატლასში ცალკე გვერდი აქვს. ჩვეულებრივი ბუ (Strix aluco) გაცილებით დიდია, ყურის კონების გარეშე, მუქი თვალებით; ამ ატლასში ცალკე გვერდი აქვს. ბუკიოტი (Aegolius funereus) პატარა ტყის ბუა ყურის კონების გარეშე და ყვითელი თვალებით; ამ ატლასში ცალკე გვერდი აქვს. ყურებიანი ბუ (Asio otus) უფრო დიდია, გრძელი ყურის კონებითა და ნარინჯისფერი თვალებით, მთელი წლის რეზიდენტი. ზარნაშო (Bubo bubo) ბევრად დიდია. ბუხრინწა (Tyto alba) გულისებრი სახითაა, ღია; 2014 წლის წითელ ნუსხაშია და ამ ატლასში ცალკე გვერდი აქვს. ფერმკრთალი წყრომი (Otus brucei) 2024 წლის ქართულ ჩამონათვალში არ არის. კვიპროსის წყრომი (Otus cyprius) ცალკე სახეობადაა გამოყოფილი და კვიპროსისაა.
პირდაპირი საფრთხე ადამიანისთვის არ არის. არ აიყვანოთ. საქართველოში ზაფხულის ღამეს პატარა, ყვითელთვალა, ყურის კონებიანი ბუ ერთი და იმავე სასტვენით ეს სახეობაა და არა ზარნაშო.

ბიოლოგია

ჰაბიტატი, კვება, ქცევა და კონსერვაცია

ჰაბიტატი და გავრცელება

საქართველოში ეძებეთ მობუდარ სეზონზე და გადაფრენისას — არა ზამთარში. ეს გვერდი მუნიციპალიტეტების რუკას არ აფერადებს. 2024 წლის ჩამონათვალი ქვეყნის დონეზე მობუდარ-მიგრანტობას ადასტურებს, მაგრამ რეგიონულ გაზეთირს არ აქვეყნებს. მთელ ქვეყანაში, მათ შორის უხეო მაღალ პლატოზე ან მკვრივ დახურულ ტყეში, თანაბრად ნუ ივარაუდებთ. სახეობის დონეზე ჰაბიტატი ნახევრად ღია ადგილია ხეებით: ტყის პირი, მეჩხერი ფოთლოვანი ტყე, პარკი, ბაღი, ხეებიანი სასოფლო ადგილი და კლდოვანი ლანდშაფტი მცენარეულობით. მკვრივ დახურულ ტყეში ნაკლებად ტიპიურია. NPLG საქართველოში მობუდარ ფრინველად ასახელებს. საქართველოსთვის ცალკე სიმაღლის სარტყელი აქ არ არის გამოქვეყნებული. ატლასის რუკა ცარიელია, სანამ დასახელებული ქართული ლოკალიტეტები ისეთი წყაროებიდან არ შეგროვდება, რომლებიც მათ ნამდვილად უთითებენ.

კვება

ცალკე ქართული კვების კვლევა ამ გვერდზე არ არის. არეალის სხვა ნაწილებში ძირითადი საკვები მწერია: ჩრჩილი, კალია, ხოჭო, ციკადა; იღებს აგრეთვე ობობას, მატლსა და ჭიაყელას. წვრილი ხერხემლიანი — თაგვი, პატარა ფრინველი, ხვლიკი, ბაყაყი — იშვიათია და დიეტის მცირე წილს შეადგენს. ნადავლს ხშირად ტოტიდან იჭერს ან შუქთან მისულ მწერს იღებს. ეს სახეობის დონის კვებაა და არა გაზომილი ქართული მენიუ.

ქცევა

ძირითადად ღამითაა აქტიური, განსაკუთრებით მზის ჩასვლიდან შუაღამემდე. დღისით ტოტზე დგას გასწორებული, ყურის კონები ხშირად ჩაკეცილია; ქერქის ფერს ემთხვევა და ხშირად ჯერ ისმის, მერე ჩანს. მამლის ტერიტორიული ხმა მოკლე, ერთმარცვლიანი სასტვენია, რომელიც ყოველ ორ-სამ წამში მეორდება და შეიძლება ათეულ წუთს გაგრძელდეს; მდედრის ხმა მსგავსია, ოდნავ მაღალი. საქართველოში ზაფხულის ღამეს ეს მონოტონური სასტვენი ამოცნობის მთავარი ნიშანია. ბუდობს ხის ფუღუროში, იშვიათად კედლის ღრუებსა ან სხვა ფრინველის ძველ ბუდეში; ხელოვნურ ყუთსაც იკავებს. სახეობის დონეზე ნაყარი ხშირად სამი-ხუთი თეთრი კვერცხია; კრუხობს ძირითადად მდედრი, დაახლოებით 24–25 დღე. ნაშიერი ბუდეს დაახლოებით სამ-ოთხ კვირაში ტოვებს. ეს ფართო არეალის ციფრებია და არა ამ გვერდზე ქართული ბუდეების ნიმუში. 2024 წლის ჩამონათვალი სახეობას საქართველოში მობუდარ მიგრანტად იღებს: ზამთარში ადგილზე არ რჩება. არეალის სხვა ნაწილებში ევროპული პოპულაციები ძირითადად საჰარის სამხრეთით იზამთრებენ; ხმელთაშუაზღვისპირეთის ნაწილი რეზიდენტია — ეს ქართული სტატუსი არ არის. თუ შეხვდებით, დატოვეთ ადგილზე და არ აიყვანოთ.

კონსერვაცია

BirdLife International Otus scops-ს IUCN Red List-ზე ნაკლებად საფრთხის ქვეშ აფასებს. 2024 წლის ქართული ჩამონათვალი გლობალურ და ეროვნულ კატეგორიად LC-ს უთითებს. საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში (დადგენილება №190) არ არის; იქ ბუსნაირებიდან შეტანილია ბუხრინწა (Tyto alba, EN D1). საქართველოს პოპულაციის ტენდენცია ამ გვერდზე არ არის გაზომილი. სახეობის დონეზე დოკუმენტირებული წნეხია ჰაბიტატის დაკარგვა და ფრაგმენტაცია, მწერების შემცირება პესტიციდებით და ფუღუროიანი ხეების კარგვა; ეს საქართველოსთვის რანგირებული საფრთხის სია არ არის. CITES-ის II დანართშია — საერთაშორისო ვაჭრობა რეგულირდება. ველური ფრინველი არ დაიჭიროთ.

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები ჩვეულებრივი წყრომი-თან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

კი. 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ანოტირებული ჩამონათვალი მას დადასტურებულ მობუდარ მიგრანტად იღებს (BB; M). მტკიცებულებაა ფოტო, ხმა და რგოლის მონაცემი.

ნახევრად ღია ადგილას ხეებით: ტყის პირზე, პარკში, ბაღში, ხეებიან სასოფლო ადგილას. ამ გვერდზე მუნიციპალიტეტების სია არ არის და რეგიონული რუკა არ არის შეფერილი. არსებობა ქვეყნის დონეზეა დადასტურებული და არა რეგიონების მიხედვით.

პატარა ზომა, ყურის კონები, ყვითელი თვალები, ქერქისფერი შეფერილობა. ღამით ისმის მოკლე სასტვენი, რომელიც ყოველ ორ-სამ წამში მეორდება. ჭოტს ყურის კონები არ აქვს და უფრო დღისითაც ჩანს.

სახეობის დონეზე სიგრძე ხშირად დაახლოებით 16–21 სმ-ია, ფრთების შლილი ლიტერატურაში დაახლოებით 47–64 სმ. საქართველოსთვის ცალკე გაზომილი სერია ამ გვერდზე არ არის.

ძირითადად მწერებს; იშვიათად წვრილ ხერხემლიანსაც. საქართველოში კვება ცალკე ამ გვერდზე არ არის შესწავლილი.

მობუდარ სეზონზე და გადაფრენისას, 2024 წლის ჩამონათვალის მიხედვით. ზამთარში რეზიდენტად არ არის მიჩნეული. ყველაზე ადვილად ღამით ისმის.

კი. 2024 წლის ჩამონათვალის BB მობუდარს ნიშნავს. ბუდე ჩვეულებრივ ხის ფუღუროშია. ქართული ნაყარის თარიღები ამ გვერდზე ცხრილად არ არის.

შხამი არ აქვს. არ მიეკარეთ. გლობალურად ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა და 2024 წლის ჩამონათვალში ეროვნულად LC-ია. 2014 წლის წითელ ნუსხაში არ არის. ველური ფრინველი არ დაიჭიროთ.

წყაროები

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.

დაკავშირებული გიდები