Tyto alba
Caroline Legg · დამფრისი და გელოვეი
ამოცნობა
ღია ფერის, საშუალო ზომის ბუა. სახე გულის ფორმის აქვს, თვალები — მუქი, ყურებთან ბუმბულის კონები კი არ აქვს. მის ამოცნობაში მკვეთრი ყივილიც დაგეხმარებათ.
ამ ფრინველის სიგრძე დაახლოებით 33–39 სმ-ია, ფრთების შლილი — დაახლოებით 80–95 სმ. ხშირად დაახლოებით 250–350 გ-ს იწონის, თუმცა ამ სახეობის ზოგ ჯგუფში ფრინველები უფრო მძიმეც არიან. დედალი, ჩვეულებრივ, მამალზე ოდნავ მძიმეა. თავი მრგვალი და გლუვი აქვს; თავზე ყურებივით წამოწეული ბუმბული არ აქვს. სახის გარშემო ბუმბული გულის ფორმას ქმნის და, ჩვეულებრივ, ღია ფერისაა. თვალები მუქია, ნისკარტი — მოკლე და კაუჭიანი. ფეხები გრძელია, კუდი კი მოკლე და თითქმის კვადრატული. ფრენისას ღია ფერის ჩანს, ფეხები ჩამოშვებული აქვს და ტალღისებურად დაფრინავს.
ზედა მხარე რუხ-ყავისფერიდან მოყავისფრო-ბეჟამდეა წვრილი ლაქებით; ქვედა მხარე თეთრიდან ბეჟამდეა, ზოგჯერ მუქი წერტილებით. შეფერილობა ცვალებადია, ამიტომ მხოლოდ ფერით ქვესახეობის დადგენა არასაიმედოა.
ღამით ავტომობილის ფარების შუქზე ჩვეულებრივი ბუ (Strix aluco) ქვემოდან ძალიან ღია ფერის შეიძლება გამოჩნდეს და ბუხრინწაში აგერიოთ. ბუხრინწას თეთრი, გულის ფორმის სახე აქვს, ჩვეულებრივ ბუს კი — მრგვალი, ყავისფერი ან ნაცრისფერი. ფრენისას ბუხრინწა ღია მინდორზე ნელა დაფრინავს წინ და უკან, ჩვეულებრივი ბუ კი ხშირად ხეებს შორის პირდაპირ მიფრინავს.
თუ ღამით სოფლად, დაბლობზე, ღია ფერის ბუს მკვეთრი ყივილი გაიგონეთ, დააკვირდით, აქვს თუ არა მას გულის ფორმის სახე და მუქი თვალები. ფრინველი არ დაიჭიროთ.
საქართველოში ბუხრინწა უმეტესად დაბლობის სასოფლო-სამეურნეო ადგილებში გვხვდება. 2025 წელს მისი ბუდობა დადასტურდა აფხაზეთში, აჭარაში, იმერეთში, კახეთში, ქვემო ქართლსა და სამეგრელო-ზემო სვანეთში. ეს არ ნიშნავს, რომ ბუხრინწა ამ რეგიონების მთელ ტერიტორიაზე ბუდობს. ბუდისთვის ხშირად ძველი სახლებისა და ეკლესიების ღრუებს იყენებს. ნადირობს ახლომდებარე ღია სივრცეებში.
ბუხრინწას რუკა საქართველოს iNaturalist-ის საჯარო ფოტოდაკვირვებებს ეყრდნობა. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან: გავრცელებად ითვლება მხოლოდ დადასტურებული სტატუსი; სხვა შემთხვევაში რეგიონი გავრცელებულად არ ითვლება. ცალკეული დაკვირვების ადგილის წარწერა კოორდინატს რომ არ ემთხვევა, ეს წარწერა იმ რეგიონს არ ადასტურებს. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და არა პოპულაციის სიმჭიდროვეს.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
ინტერაქტიული რუკა იტვირთება.
ბუხრინწა საკვების მოუნელებელ ნაწილებს გუნდებად ამოაგდებს. ამ გუნდების შესწავლით ირკვევა, რას ჭამდა. საქართველოში შეგროვებულ ასეთ გუნდებში ნაპოვნი ნადავლის 98,6% წვრილი ძუძუმწოვარი იყო. რაოდენობით დაახლოებით ნახევარი მღრღნელი იყო, თითქმის ამდენივე — ბიგა. წონით კი მღრღნელები ჭარბობდნენ. ზოგ ადგილას ბიგები უფრო ხშირი იყო. ფრინველები და სხვა ცხოველები იშვიათად გვხვდებოდა.
დაკავშირებული გიდები
კითხვები
მოკლე პასუხები ბუხრინწასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
კი. საქართველოში ბუხრინწა მთელი წლის განმავლობაში გვხვდება და ბუდობს. ბოლო ათწლეულებში დაბლობის სასოფლო ადგილებში გავრცელდა.
უმეტესად დაბლობის სასოფლო ადგილებში გვხვდება, განსაკუთრებით ძველი შენობებისა და ღია სივრცეების მახლობლად. 2025 წელს მისი ბუდობა აღწერეს აფხაზეთში, აჭარაში, იმერეთში, კახეთში, ქვემო ქართლსა და სამეგრელო-ზემო სვანეთში.
ამ ბუს ღია, გულის ფორმის სახე და მუქი თვალები აქვს. მუცელიც ღია აქვს, ფეხები კი გრძელი. თავზე ყურის მსგავსი ბუმბულის კონები არ აქვს. ღამით მისი მკვეთრი ყივილი ისმის და არა ტყის ღრმა „ჰუჰუ“. ჩვეულებრივი ბუ უფრო მუქია და მრგვალი სახე აქვს.
სიგრძე დაახლოებით 33–39 სმ-ია, ფრთების შლილი — დაახლოებით 80–95 სმ.
ძირითადად წვრილ ძუძუმწოვრებს ჭამს. 2023–2025 წლებში შესწავლილ ამონანთხევში დათვლილი ნადავლის 98,6% ძუძუმწოვარი იყო. ნადავლის საერთო წონით მღრღნელები ჭარბობდნენ, ბიგებიც ხშირად გვხვდებოდნენ. ფრინველები და სხვა ნადავლი იშვიათი იყო.
2024 წლის ჩამონათვალის მიხედვით, მთელი წლის განმავლობაში გვხვდება. ყველაზე ადვილად ღამით ისმის ან შებინდებისას იმ შენობასთან ჩანს, სადაც ბუდობს და ისვენებს.
კი. საქართველოში ბუდობს, ხშირად ძველი სახლებისა და ეკლესიების ღრუებში.
ადამიანისთვის, როგორც წესი, საშიში არ არის, მაგრამ ბუდესთან თავის დასაცავად შეიძლება თავს დაგესხათ. ფრინველს ნუ მიუახლოვდებით და ნუ დაიჭერთ. საქართველოს 2014 წლის ოფიციალურ წითელ ნუსხაში გადაშენების საფრთხის ქვეშ მყოფადაა შეტანილი.
წყაროები
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
