ბუხრინწა

Tyto alba

ღია შეფერილობის ბუხრინწა გულისებრი სახითა და ყურის კონების გარეშე. საქართველოში 2024 წლის ეროვნულ ჩამონათვალში დადასტურებულია როგორც მთელი წლის რეზიდენტი და მობუდარი.

მთელი წლის რეზიდენტი საქართველოში

მოუსმინე ხმას

სწრაფი მიმოხილვა

მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით

კვება

მღრღნელები და ბიგები

სტატუსი საქართველოში

მთელი წლის რეზიდენტი

ზომა

33–39 სმ

ჰაბიტატი

სასოფლო მიწა და შენობები

ოჯახი

Tytonidae

კონსერვაცია

LC / წითელი ნუსხა EN D1

ადამიანთან ურთიერთობა: ადამიანისთვის შხამი არ აქვს და უვნებელია, თუ არ მიეკარებით. ბუდესთან შეიძლება თავზე შეტევა. ველური ფრინველის დაჭერა არ შეიძლება. ფერმასთან ნახვა იქ, სადაც დამკვიდრდა, ნორმალურია; ეს ღამის მტაცებელია მღრღნელებისა და ბიგებისა და არა ადამიანის საფრთხე.

მიმოხილვა

რა არის ბუხრინწა

ბუხრინწა (Tyto alba) საშუალო ზომის ბუა ოჯახიდან Tytonidae — არა ტიპური ბუების ოჯახიდან Strigidae. 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ანოტირებული ჩამონათვალი მას კოდავს YR-R-ად: მობუდარი, წლის განმავლობაში ადგილზე. სეზონურობის მონაცემი მაღალი ხარისხისაა (კოდი A). არსებობის ხარისხი მაღალია (H); მტკიცებულებაა ფოტო, დაჭერა-დამარკირება და ხმის ჩანაწერი. ქართული სახელია ბუხრინწა. ზრდასრული სახეობის დონეზე დაახლოებით 33–39 სმ-ია, გულისებრი სახის დისკითა და მუქი თვალებით. პირდაპირი საფრთხე ადამიანისთვის არ არის. IUCN-ის მიხედვით ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა. 2024 წლის ჩამონათვალი გლობალურად და ეროვნულად LC-ს უთითებს. საქართველოს კანონიერ წითელ ნუსხაში (დადგენილება №190, 2014) ჯერ კიდევ EN D1-ია (ძალზე მცირე პოპულაცია); ეს შეფასება უსწრებს დაბლობის აგრარულ ზონაში დოკუმენტირებულ გაფართოებას.

ბოლო განახლება 29 აგვისტო 2026

გალერეა

ბუხრინწა ფოტოებში

ბუხრინწა (Tyto alba) — კოვილოვო, ბელგრადი — Ivan Vezenković — ფოტო: Ivan Vezenković
კოვილოვო, ბელგრადი · 5 ნოემბერი 2023

ბუხრინწა (Tyto alba) — გაერთიანებული სამეფო — Caroline Legg — ფოტო: Caroline Legg
გაერთიანებული სამეფო · 2 სექტემბერი 2020

ბუხრინწა (Tyto alba) — პრედიამა, სლოვენია — Bjoertvedt — ფოტო: Bjoertvedt
პრედიამა, სლოვენია · 4 აგვისტო 2015

გავრცელება

სად გვხვდება ბუხრინწა საქართველოში

გამოკვეთილი რეგიონები აჩვენებს, სად არის ეს სახეობა დაფიქსირებული.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ ბუხრინწა

ღია, საშუალო ზომის ბუა გულისებრი სახით, მუქი თვალებით და ყურის კონების გარეშე. საქართველოში 2024 წლის ჩამონათვალით მთელი წლის რეზიდენტია. ყივილი და ღია მუცელი ტყის ბუებისგან განასხვავებს.

01
სიგრძე სახეობის დონეზე დაახლოებით 33–39 სმ-ია, ფრთების შლილი დაახლოებით 80–95 სმ, მასა ხშირად დაახლოებით 250–350 გ (ზოგ ქვესახეობაში უფრო მეტი). მდედრი, როგორც წესი, მამრზე ოდნავ უფრო მძიმეა. თავი გლუვად მრგვალა; ყურის კონები არ აქვს. სახის დისკი გულისებრია და ჩვეულებრივ ღია; თვალები მუქია. ნისკარტი მოკლე და კაუჭიანი. ფეხები გრძელია; კუდი მოკლე და საკმაოდ კვადრატული. ფრენაში ღია ჩანს, ჩამოკიდებული ფეხებითა და ტალღოვანი ტრაექტორიით.
02
ზედა მხარე რუხ-ყავისფერიდან მოყავისფრო-ბეჟამდეა წვრილი ლაქებით; ქვედა მხარე თეთრიდან ბეჟამდეა, ზოგჯერ მუქი წერტილებით. ქართული ფრინველები ამ გვერდზე ქვესახეობამდე არ არის მიკუთვნებული; ველში ამოცნობა სახეობამდეა. Belik (2024) აღნიშნავს დასავლეთ პალეარქტიკის რამდენიმე ფორმის გაფართოებას ჩრდილოეთ ევრაზიაში, მათ შორის T. a. guttata, T. a. alba და T. a. erlangeri; ვიზუალური ქვესახეობის ამოცნობა არასაიმედოა. ახალგაზრდა უფრო ფაფუკია და ბუმბულის ცვლამდე უფრო მუქად შეიძლება ჩანდეს.
03
ჩვეულებრივი ბუ (Strix aluco) უფრო მუქი ტყის ბუა მრგვალი თავით, მუქი თვალებით და გულისებრი სახის გარეშე; ჰუჰუებს. ყურებიანი ბუ (Asio otus) ყურის კონებიანი და ნარინჯისფერთვალაა. ჭაობის ბუ (Asio flammeus) ღია ადგილის სახეობაა, დღისითაც ჩანს, ყურის კონები მოკლეა. ზარნაშო (Bubo bubo) ბევრად დიდია, ყურის კონებითა და ნარინჯისფერი თვალებით. ჭოტი (Athene noctua) პატარაა, ყვითელი თვალებით. წყრომი (Otus scops) პატარაა, ყურის კონებიანი, საქართველოში მობუდარი მიგრანტი. ბუკიოტი (Aegolius funereus) პატარა ტყის ბუა ყვითელი თვალებით. ამ ატლასში ჩვეულებრივ ბუს, წყრომს, ბუკიოტსა და ჭოტს ცალკე გვერდები აქვთ.
04
პირდაპირი საფრთხე ადამიანისთვის არ არის. არ აიყვანოთ. საქართველოში ღამით სასოფლო ადგილზე ან ძველ შენობასთან ყივილის მქონე ღია, გულისებრსახიანი ბუ ეს სახეობაა და არა ტყის ჰუჰუიანი ბუ.

ბიოლოგია

ჰაბიტატი, კვება, ქცევა და კონსერვაცია

ჰაბიტატი და გავრცელება

საქართველოში დაკავშირებულია დაბლობის სასოფლო-სამეურნეო ლანდშაფტთან, ფერმის შენობებთან და ღია ადგილებთან, სადაც წვრილი ძუძუმწოვრებია — არა მკვრივ მაღალმთის ტყესთან. Kitel და Javakhishvili (2025) 2023–2025 წლებში პელეტები შეაგროვეს 34 ბუდე ან ღამის დასვენების ადგილიდან ხუთ ადმინისტრაციულ რეგიონში: აჭარა, იმერეთი, კახეთი, ქვემო ქართლი და სამეგრელო–ზემო სვანეთი. ნიმუშები ყველაზე მეტი იყო კახეთსა და ქვემო ქართლში. Kitel, Songulashvili და Javakhishvili (2025) სახეობას ბოლო ათწლეულებში კოლონიზებულად და დაახლოებით 25 წელში დაბლობის აგრარული ზონის დიდ ნაწილზე გავრცელებულად იღებენ. უფრო ადრეული წყაროები უკვე 2000-იანი წლების დასაწყისიდან აღნიშნავდნენ დამკვიდრებას. ეს გვერდი ატლასის რუკაზე ამ ხუთ რეგიონს აფერადებს პელეტების ადგილების მტკიცებულებით; არ ამტკიცებს ყოველ მუნიციპალიტეტში ან ალპურ სარტყელში არსებობას. სახეობის დონეზე ჰაბიტატია სასოფლო მიწა, მდელო, ჭაობის პირი და ღია ადგილი ბუდით ან დასვენებით ბეღელში, ნანგრევში, ეკლესიის კოშკში, ხიდსა და სხვა ღრუში; ხელოვნურ ყუთსაც იკავებს. საქართველოსთვის ცალკე სიმაღლის სარტყელი აქ არ არის გამოქვეყნებული; კვების კვლევის ადგილები დაბლობია.

კვება

საქართველოში კვება დოკუმენტირებულია. Kitel და Javakhishvili (2025) პელეტებიდან 6627 ნადავლის ერთეული გამოავლინეს. ძუძუმწოვრები შეადგენდნენ ერთეულების 98.6%-ს. მღრღნელები დაახლოებით 53% იყო რაოდენობით და 75% ბიომასით; ბიგები დაახლოებით 45% რაოდენობით და 23% ბიომასით. ხშირი ნადავლი იყო მაკედონიური თაგვი (Mus macedonicus), სოციალური მემინდვრია (Microtus socialis) და თეთრკბილა ბიგები (Crocidura). ფრინველი, ღამურა, ამფიბია, რეპტილია და უხერხემლო იშვიათი იყო. გეოგრაფიული ვარიაცია იყო; ზოგ ადგილას ბიგები ჭარბობდა. მონელებადი ნაწილი პელეტის სახით ამოაგდებს დასვენების ადგილის ქვეშ. ავტორები აღნიშნავენ აგრარულ მღრღნელთა კონტროლში შესაძლო როლს; ეს კვებიდან გამომდინარე ეკოლოგიური დასკვნაა და არა ამ გვერდზე გაზომილი ფერმის ცდა.

ქცევა

ძირითადად ღამითაა აქტიური. დღისით იმალება ღრუში ან მშვიდ შენობაში. ტყის ბუების ღრმა ჰუჰუ არ აქვს; ჩვეულებრივი კონტაქტისა და ფრენის ხმა გაწელილი, მკვეთრი ყივილი ან ყვირილია. ბუდესთან რბილი სისინი და თხოვნის ხმებია. ბუდობს შენობის ღრუში, ხის ფუღუროში, კლდის ნაპრალში ან ყუთში; ტოტების ბუდეს არ აშენებს. ნაყარის ზომა საკვების მიწოდებაზეა დამოკიდებული; სახეობის დონის ლიტერატურაში საშუალოდ ხშირად დაახლოებით ოთხ თეთრ კვერცხს ასახელებენ, მღრღნელების სიუხვისას უფრო მეტს. ინკუბაცია და ბუდის მოვლა ძირითადად მდედრისაა, მამალი საკვებს მოაქვს. ეს გამრავლების ციფრები ფართო არეალისაა და არა ამ გვერდზე ქართული ბუდეების ცხრილი. 2024 წლის ჩამონათვალი სახეობას საქართველოში მობუდარ რეზიდენტად იღებს. თუ შეხვდებით, დატოვეთ ადგილზე და არ აიყვანოთ; ბუდესთან შეიძლება თავდაცვითი შეტევა.

კონსერვაცია

BirdLife International Tyto alba-ს IUCN Red List-ზე ნაკლებად საფრთხის ქვეშ აფასებს. 2024 წლის ქართული ჩამონათვალი გლობალურ და ეროვნულ კატეგორიად LC-ს უთითებს. 2014 წლის კანონიერი წითელი ნუსხა (დადგენილება №190) ბუხრინწას EN D1-ად იღებს მაშინდელი ძალზე მცირე პოპულაციის გამო. ბოლო რეცენზირებული კვლევები აღწერს სწრაფ გაფართოებას დაბლობზე 2000-იანი წლების დასაწყისიდან კოლონიზაციის შემდეგ; კანონიერი სია ამ გვერდის წყაროებით არ არის განახლებული. ორივე სტატუსი უნდა აღინიშნოს და არა ერთი ჩუმად შეირჩეს. სახეობის დონეზე სხვა ქვეყნებში დოკუმენტირებული წნეხია ბუდეების დაკარგვა ძველ შენობებში, გზაზე დაღუპვა და მღრღნელების საწინააღმდეგო შხამის მეორადი მოწამვლა; ეს საქართველოსთვის რანგირებული საფრთხის სია არ არის. CITES-ის II დანართშია — საერთაშორისო ვაჭრობა რეგულირდება. ველური ფრინველი არ დაიჭიროთ.

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები ბუხრინწა-თან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

კი. 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ანოტირებული ჩამონათვალი მას დადასტურებულ მთელი წლის რეზიდენტად იღებს (YR-R). მტკიცებულებაა ფოტო, დაჭერა-დამარკირება და ხმა. ბოლო კვლევები აღწერს კოლონიზაციას 2000-იანი წლების დასაწყისიდან და გაფართოებას დაბლობის სასოფლო მიწაზე.

დაბლობის სასოფლო ადგილებში და ფერმის შენობების, ნანგრევებისა და სხვა ღრუების გარშემო. 2023–2025 წლის პელეტების ნიმუშები ბუდე ან დასვენების ადგილებს ადასტურებს აჭარაში, იმერეთში, კახეთში, ქვემო ქართლსა და სამეგრელო–ზემო სვანეთში. მაღალმთაში თანაბარი არსებობა ნუ ივარაუდოთ.

გულისებრი ღია სახე, მუქი თვალები, ყურის კონების გარეშე, ღია მუცელი, გრძელი ფეხები. ღამით ისმის მკვეთრი ყივილი და არა ტყის ღრმა ჰუჰუ. ჩვეულებრივი ბუ უფრო მუქია და მრგვალსახიანი.

სახეობის დონეზე სიგრძე დაახლოებით 33–39 სმ-ია, ფრთების შლილი დაახლოებით 80–95 სმ. საქართველოსთვის ცალკე გაზომილი სერია ამ გვერდზე არ არის.

ძირითადად წვრილ ძუძუმწოვრებს. 2023–2025 წლის პელეტების კვლევაში ძუძუმწოვრები ნადავლის ერთეულების 98.6% იყო; ბიომასით მღრღნელები ჭარბობდა, ბიგებიც ხშირი იყო. ფრინველი და სხვა ნადავლი იშვიათი იყო.

მთელი წელი, 2024 წლის ჩამონათვალის მიხედვით. ყველაზე ადვილად ღამით ისმის ან შებინდებისას ბუდისა და დასვენების შენობასთან ჩანს.

კი. 2024 წლის ჩამონათვალის YR-R მობუდარ რეზიდენტს ნიშნავს. ბუდე ჩვეულებრივ შენობის ან სხვა ღრუშია. ქართული ნაყარის თარიღები ამ გვერდზე ცხრილად არ არის.

შხამი არ აქვს. ბუდესთან შეიძლება თავდაცვითი შეტევა; არ მიეკარეთ. გლობალურად ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა. 2024 წლის ჩამონათვალში ეროვნულად LC-ია, ხოლო 2014 წლის კანონიერ წითელ ნუსხაში ჯერ კიდევ EN D1. ველური ფრინველი არ დაიჭიროთ.

წყაროები

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.

დაკავშირებული გიდები