135 გველი ერთ სეპტიკურ ავზში: TikTok-ის ვიდეომ წითელმუცელა მცურავების ზამთრის თავშესაფარი აჩვენა
ადგილობრივი მცხოვრების ვიდეოს შემდეგ ჰერპეტოლოგებმა რკინაბეტონის სეპტიკურ ავზში 133 წითელმუცელა მცურავი, ერთი წენგოსფერი მცურავი და ერთი წყლის ანკარა იპოვეს. ეს წითელმუცელა მცურავის ყველაზე დიდი ცნობილი ზამთრის ჯგუფია.
საქართველოში ადგილობრივმა მცხოვრებმა TikTok-ზე ვიდეო გამოაქვეყნა, რომელმაც ჰერპეტოლოგები გველების საერთო ზამთრის თავშესაფრამდე მიიყვანა. რკინაბეტონის სეპტიკური ავზიდან 135 გველი შეაგროვეს, მათგან 133 წითელმუცელა მცურავი იყო. ავტორების თქმით, კავკასიაში ეს პირველი დოკუმენტირებული შემთხვევაა, როცა სხვადასხვა სახეობის გველები ერთად იზამთრებდნენ. ნაშრომი 2026 წლის აპრილში ჟურნალ The Herpetological Journal-ში გამოქვეყნდა.
ვიდეო, რომელიც ჰერპეტოლოგებამდე მივიდა
ზომიერი სარტყლის გველები ზამთარს ხშირად ჯგუფურად, ერთ თავშესაფარში ატარებენ. ქცევა გავრცელებულია, თუმცა სახეობების უმეტესობისთვის ასეთი თავშესაფრები ცუდადაა აღწერილი. საქართველოში ერთ-ერთი მათგანი სოციალური ქსელის წყალობით აღმოჩნდა: ადგილობრივმა მცხოვრებმა TikTok-ზე ვიდეო გამოაქვეყნა, ჰერპეტოლოგებმა კი რკინაბეტონის სეპტიკურ ავზში გველების საერთო ზამთრის თავშესაფარი იპოვეს.
ავზიდან სულ 135 გველი შეაგროვეს. ამ შემთხვევას ეძღვნება ნაშრომი, რომელიც 2026 წლის აპრილში ბრიტანეთის ჰერპეტოლოგიური საზოგადოების ჟურნალში, The Herpetological Journal-ში, გამოქვეყნდა (ტ. 36, №2, გვ. 125–130). ავტორები არიან გიორგი იანქოშვილი, იოანე როსტიაშვილი, ანდრო სოლომანაშვილი, შოთა ზანდუკელი, ალისა სანაკოევა და მარიამ წულაია. ნაშრომის მოკლე შინაარსში დასახლება და აღმოჩენის თარიღი დასახელებული არ არის.
133 წითელმუცელა მცურავი და ორი სხვა გველი
135 გველიდან 133 სხვადასხვა ასაკის წითელმუცელა მცურავი (Dolichophis schmidti) იყო. ნაშრომის სათაურში მას Schmidt's whip snake, ანუ შმიდტის მცურავი, ჰქვია. მათთან ერთად ავზში ერთი წენგოსფერი მცურავი (Platyceps najadum) და ერთი წყლის ანკარა (Natrix tessellata) იზამთრებდა.
ავტორების თქმით, ეს წითელმუცელა მცურავების ყველაზე დიდი ცნობილი თავყრილობაა. ამავე დროს, კავკასიაში პირველად დოკუმენტურად დადასტურდა, რომ ერთ თავშესაფარში სხვადასხვა სახეობის გველები იზამთრებდნენ. საქართველოშიც ასეთი შერეული თავშესაფარი პირველად აღწერეს.
პატარებიც და დიდებიც ერთად
წითელმუცელა მცურავებში მამრები და მდედრები თითქმის თანაბრად იყვნენ, მდედრები ოდნავ მეტნი: 52,6%. სხეულის სრული სიგრძე 82-დან 158 სანტიმეტრამდე იყო, წონა კი 82-დან 753 გრამამდე. ყველაზე მძიმე გველი ყველაზე მსუბუქზე ცხრაჯერ მეტს იწონიდა.
ავტორები ზომების ამ დიდ სხვაობას იმით ხსნიან, რომ ავზში რამდენიმე ასაკობრივი ჯგუფი იზამთრებდა. ესე იგი, ერთ თავშესაფარში ახალგაზრდა და ზრდასრული გველები ერთად იყვნენ. 158 სანტიმეტრიანი გველი თითქმის ზრდასრული ადამიანის სიმაღლისაა.
რატომ ავზის ბოლო კამერაში
გველები ავზის ბოლო კამერაში იყვნენ შეკრებილი. ავზის ამ ნაწილში მიკროკლიმატი ყველაზე სტაბილური იყო, ტემპერატურა კი 11 °C. ავტორების დასკვნით, ეს შემთხვევა აჩვენებს, რამდენად მნიშვნელოვანია ადამიანის ნაშენი ნაგებობები გველების საერთო ზამთრობისთვის იქ, სადაც ბუნებრივი გარემო ადამიანს უკვე შეუცვლია. გველების ზამთრის თავშესაფარი, ესე იგი, შეიძლება კლდის ნაპრალში კი არა, სეპტიკურ ავზში აღმოჩნდეს.
მშენებლობა და გაზაფხულზე გაშვება
ადგილს უახლოეს დროში მშენებლობა ემუქრებოდა. ამიტომ გველები იქიდან გადაიყვანეს, გაზაფხულზე კი გაუშვეს. ასეთ ადგილას სამშენებლო სამუშაოებმა შეიძლება მთელი მოზამთრე ჯგუფი დააზიანოს.
ავტორები ამ ამბავს სოციალური ქსელების მაგალითადაც მიიჩნევენ. ადგილობრივის ვიდეო ადრეულ გაფრთხილებად იქცა და სპეციალისტებს დროულად მოქმედების საშუალება მისცა. ერთმა პოსტმა ჯერ გველების გადაყვანამდე მიიყვანა საქმე, მერე კი სამეცნიერო ნაშრომამდე.
თუ ზამთარში გველებს წააწყდებით
სამივე სახეობა, რომელიც ავზში იზამთრებდა, უშხამოა. წითელმუცელა მცურავი დიდი გველია და კუთხეში მომწყვდეულმა შეიძლება უკბინოს. ნაკბენი შეიძლება მტკივნეული იყოს, ამიტომ გველს ხელში ნუ აიყვანთ.
თუ სარდაფში, ჭაში ან ავზში ბევრ გველს ნახავთ, ნუ მოკლავთ და ნუ შეაწუხებთ. შორიდან გადაიღეთ და ფოტო ან ვიდეო ჰერპეტოლოგებს აჩვენეთ. ამ შემთხვევაში სწორედ ასეთმა ვიდეომ მიიყვანა მკვლევრები 135 გველამდე, სანამ ადგილს მშენებლობა შეეხებოდა. თუ გველმა გიკბინათ, დარეკეთ 112-ზე.
