სახლის თაგვი
Mus musculus
Alfie Benbow · Pukaha National Wildlife Centre
მთავარი მონაცემები
- სტატუსი საქართველოში
- მკვიდრი, ფართოდ გავრცელებული
- ზომა
- თავ-ტანი 7–10,3 სმ, 12–39 გ
- ჰაბიტატი
- საცხოვრებლები, საწყობები, მინდვრები
- ოჯახი
- Muridae
- კონსერვაცია
- LC / LC
სახლის თაგვი (Mus musculus) ადამიანთან ისე დაკავშირდა, რომ მისი ბევრი პოპულაცია უკვე მხოლოდ საცხოვრებლებთან და საწყობებთან ცხოვრობს. მისგან მომდინარეობს ლაბორატორიული თაგვი, ბიოლოგიისა და მედიცინის ერთ-ერთი მთავარი მოდელური ცხოველი. წარმოშობით სამხრეთ-დასავლეთ აზიიდანაა, დღეს კი ანტარქტიდის გარდა ყველა კონტინენტზე ცხოვრობს. საქართველოში 180-ზე მეტ ადგილასაა ნაპოვნი: ბათუმიდან, ფოთიდან და გაგრიდან ყაზბეგამდე, შატილამდე და ახალქალაქამდე. სახლში თაგვის ნიშნებს თუ ნახავთ, მის განავალს და ბუდეს შიშველი ხელით ნუ შეეხებით.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ სახლის თაგვი
პატარა, მოწაგრძო დრუნჩიანი თაგვია დიდი, მომრგვალებული ყურებით და გრძელი, თითქმის უბეწვო კუდით. ზურგი ერთფეროვანი მონაცრისფრო-მურაა, მუცელი უფრო ღია. ველზე ყველაზე ადვილად ველის თაგვს ერევა.
თავ-ტანი 7–10,3 სმ-ია, კუდი 6,7–10,4 სმ, წონა 12–39 გ. კუდი თავ-ტანის სიგრძისაა, ყურები და კუდი თითქმის უბეწვოა.
ზურგი ერთფეროვანი, მონაცრისფრო-მურაა, მუცელი უფრო ღია. ველურ თაგვებში ფერი ნაცრისფრიდან და ღია მურიდან თითქმის შავამდე იცვლება. ზედა საჭრელ კბილებზე ჭდე აქვს.
ველის თაგვს კუდი თავ-ტანზე მოკლე აქვს, დაახლოებით 81%, და სახლებში არასდროს შედის. ტყის თაგვებს უკანა თათები უფრო გრძელი აქვთ. სახლში ნაპოვნი თაგვი თითქმის ყოველთვის სახლის თაგვია.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ძირითადად ადამიანის გვერდით ცხოვრობს: სახლებში, ბეღლებში, საწყობებში, ზოგჯერ მაცივარ კამერებშიც კი. ველური პოპულაციები მინდვრებში, მორწყულ ყანებში, ტბორების ნაპირებზე და ბუჩქნარში ცხოვრობს. საქართველოში თითქმის ყველგანაა ნაპოვნი: სანაპიროზე ბათუმში, ქობულეთში, ფოთსა და სოხუმში, მთაში ყაზბეგში, გუდაურში, შატილში, ხულოსა და ონში, ჯავახეთში ახალქალაქში, აღმოსავლეთში კი ლაგოდეხიდან დედოფლისწყარომდე. ქვეყანაში მისი გავრცელების არეალი 20 000 კმ²-ზე მეტია.
სახლის თაგვის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჩანაწერები ჯერ ძალიან ცოტაა, რომ რომელიმე რეგიონი მოინიშნოს.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
ყველისმჭამელია. ველურ თაგვებში საკვების დიდ ნაწილს უხერხემლოები შეადგენს, შემდეგ კი თესლი და სხვა მცენარეული. სახლებში რასაც მიაგნებს, იმას ჭამს.
შებინდებისას და ღამით აქტიურია, კაშკაშა სინათლეს ერიდება. კარგად ხტის, ძვრება და ცურავს. კოლონიებად ცხოვრობს: ერთ ტერიტორიაზე ჩვეულებრივ ერთი დომინანტი მამრი, რამდენიმე მდედრი და ახალგაზრდები. მამრები ტერიტორიას შარდით ნიშნავენ. მაკეობა 20–25 დღეა, მდედრს 1–11 ემბრიონი აქვს, ერთ მდედრს კი წელიწადში 5–10 ნაშიერი შეიძლება ჰყავდეს. ამიტომ სახლში რამდენიმე თაგვი სწრაფად ბევრად იქცევა.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები სახლის თაგვთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
თავს არ ესხმის, მაგრამ დაავადებებს ავრცელებს. ლიმფოციტური ქორიომენინგიტის ვირუსი ადამიანს დაავადებული თაგვის ახალი შარდიდან, განავლიდან, ნერწყვიდან ან ბუდის მასალიდან გადაედება. მღრღნელის ნარჩენები ჰაერსა და საკვებსაც აბინძურებს. ამიტომ თაგვს და მის განავალს შიშველი ხელით ნუ შეეხებით.
მოაშორეთ ის, რაც თაგვს სჭირდება: საკვები, წყალი და თავშესაფარი. საკვები დახურულ ჭურჭელში შეინახეთ. სახლის გარშემო მოძებნეთ და ამოქოლეთ ხვრელები. დალაგების შემდეგ ახალი განავალი თუ გამოჩნდა, თაგვები ჯერ კიდევ სახლშია.
ორივე ძალიან ჰგავს ერთმანეთს. სახლის თაგვს კუდი თავ-ტანის სიგრძისაა, ველის თაგვს კი უფრო მოკლე, დაახლოებით 81%. ველის თაგვი სახლებში არასდროს შედის, ამიტომ სახლში ნაპოვნი თაგვი სახლის თაგვია. ველზე ზუსტად მხოლოდ სპეციალისტი გაარჩევს.
დიახ, საქართველოში მკვიდრ სახეობად ითვლება. სახეობა სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში წარმოიშვა, საიდანაც ადამიანთან ერთად მთელ მსოფლიოში გავრცელდა. საქართველოში 180-ზე მეტ ადგილასაა ნაპოვნი, ზღვის სანაპიროდან მაღალმთიან სოფლებამდე.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
