მცირე ტყის თაგვი
Apodemus uralensis
Anna Golubeva · North-Eastern Administrative District
მთავარი მონაცემები
- კვება
- თესლი, ნაყოფი, ცოტა მწერი
- სტატუსი საქართველოში
- მკვიდრი
- ზომა
- სხეული 7–10,5 სმ, 13–28 გ
- ჰაბიტატი
- ტყისპირები, ნაკადულისპირა ბუჩქნარი, 1400 მ-მდე და მეტი
- ოჯახი
- Muridae
- კონსერვაცია
- LC / LC
მცირე ტყის თაგვი (Apodemus uralensis) ტყის თაგვებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე პატარაა: 13–28 გ იწონის. ტყისპირებსა და ტყის მიმდებარე ღია ადგილებში ცხოვრობს, კავკასიაში კი ხშირად ტყის ნაკადულების გასწვრივ, ხშირ ბუჩქნარში. არეალი ცენტრალური ევროპიდან რუსეთის, კავკასიისა და თურქეთის გავლით დასავლეთ ჩინეთამდე აღწევს. ღამით აქტიურია, კარგად დაცოცავს და ხტება. ტყის ნარგავებსა და ხეხილის სანერგეებს აზიანებს და დაავადებებსაც ატარებს, ამიტომ ხელით ნუ დაიჭერთ.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ მცირე ტყის თაგვი
პატარა, მუქი მურა ზურგისა და მოთეთრო-ნაცრისფერი მუცლის მქონე თაგვია. კუდი დაახლოებით სხეულის სიგრძისაა და ორფეროვანია. თავი და თვალები შედარებით დიდია. ზოგ ცხოველს ყელზე პატარა, ვიწრო ყვითელი ლაქა აქვს.
სხეული 7–10,5 სმ-ია, კუდი 6,5–11 სმ, წონა 13–28 გ. კუდი სხეულის სიგრძის 85–112%-ია, საშუალოდ ზუსტად მისი ტოლი. მდედრს სამი წყვილი ძუძუ აქვს.
ზურგი მუქი მურაა, მუცელი მოთეთრო-ნაცრისფერი. ცხოველების დაახლოებით მეხუთედს ყელზე პატარა, ვიწრო ყვითელი ლაქა აქვს. კავკასიურ ტყის თაგვს უფრო ღია, მოყვითალო-მურა ზურგი და მკვეთრად გამოყოფილი თეთრი მუცელი აქვს. ტყის თაგვები ერთმანეთს ძალიან ჰგავს, ამიტომ ზუსტად დასადგენად ფოტო გადაიღეთ და ცხოველს ხელს ნუ ახლებთ.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
ტყისპირებსა და ტყის მიმდებარე ღია ადგილებს ეტანება. თურქეთსა და კავკასიაში ხშირად ტყის ნაკადულების გასწვრივ ცხოვრობს, ხშირ ბუჩქნარში. გვხვდება ფოთლოვან ტყეებში წიფლით, მურყნით, ტირიფით, კაკლით, ნეკერჩხლითა და მუხით, ასევე ნაძვნარ-სოჭნარსა და შერეულ ტყეებში. ცხოვრობს სტეპურ და ალპურ ადგილებში, ქვაყრილებსა და ყანებშიც. ზღვის დონიდან სულ მცირე 1400 მ-მდე გვხვდება.
ძირითადად მცენარეებისა და ბალახების თესლს ჭამს, შემდეგ ნაყოფს, მწერებს კი მცირე რაოდენობით. სეზონის მიხედვით ხან მცენარეული საკვები ჭარბობს, ხან ცხოველური. საკვებს ხეებზეც ეძებს და მიწაზეც.
ღამით აქტიურია. კარგად დაცოცავს და ხტება, ცხოვრობს ხეებზეც და მიწის ქვეშაც. ბუდეს ხეზე, სოროში ან მიწის ბუნებრივ თავშესაფარში იკეთებს. სოროს თვითონაც თხრის. ნაშიერში 3–7 ბოკვერია, საშუალოდ ხუთი. მას ნადირობენ ბუები, მელა, კვერნები, ყარყუმი და დედოფალა, ზოგჯერ გველები და შინაური კატებიც.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები მცირე ტყის თაგვთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. მისი არეალი ევროპიდან რუსეთის, თურქეთისა და კავკასიის, მათ შორის საქართველოს, გავლით დასავლეთ ჩინეთამდე აღწევს. კავკასიაში ხშირად ტყის ნაკადულების გასწვრივ, ხშირ ბუჩქნარში ცხოვრობს. ტყისპირებსა და ტყის მიმდებარე ღია ადგილებსაც ეტანება.
მცირე ტყის თაგვი ერთ-ერთი ყველაზე პატარაა, 28 გ-მდე, მუქი მურა ზურგითა და მოთეთრო-ნაცრისფერი მუცლით. ზოგს ყელზე პატარა ყვითელი ლაქა აქვს. კავკასიურ ტყის თაგვს უფრო ღია, მოყვითალო ზურგი და სუფთა თეთრი მუცელი აქვს, მცირეაზიური თაგვი კი გაცილებით მსხვილი და ნაცრისფერია. ზუსტად ხშირად მხოლოდ გაზომვებით განირჩევა, ამიტომ ფოტო გადაიღეთ და ხელს ნუ ახლებთ.
თავს არ გესხმით, მაგრამ დაავადებების მატარებელია. ტკიპისმიერი ენცეფალიტის, ბრუცელოზის, ტულარემიისა და ჯილეხის გამომწვევებს ატარებს. მღრღნელისგან დაავადება ნაკბენით, ნაკაწრით, შარდით, განავლით ან რწყილებით გადადის. ამიტომ ცოცხალ ან მკვდარ თაგვს შიშველი ხელით ნუ შეეხებით.
არა, საფრთხის ქვეშ არ არის. მსოფლიოში ნაკლებად საფრთხეშია (LC, 2016), საქართველოში კი 2021 წლის ეროვნული შეფასებითაც ნაკლებად საფრთხეშია (LC), სტაბილური რიცხოვნობით. ხეხილის სანერგეებსა და ტყის ნარგავებში პირიქით, მავნებლად ითვლება.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
