ნატერერის მღამიობი
Myotis nattereri
soebe · Heidkoppelmoor und Umgebung
მთავარი მონაცემები
- კვება
- მწერიჭამია: ბუზები, ჩაფრინები, ობობები
- სტატუსი საქართველოში
- ადგილობრივი; ტაქსონომია დასაზუსტებელია
- ზომა
- სხეული 4,4–5,1 სმ, წონა 7–10 გ
- ჰაბიტატი
- ტყეები, წყლის პირები; ფუღუროები, მღვიმეები
- ოჯახი
- Vespertilionidae
- კონსერვაცია
- LC / DD
ნატერერის მღამიობი (Myotis nattereri) საშუალო ზომის ღამურაა, ნაცრისფერ-ყავისფერი ზურგით, თეთრი მუცლითა და ღია ფრთებით. მთავარი ნიშანი კუდის აპკის კიდეზე ხისტი, მოხრილი ბეწვის არშიაა. ნელა და მოხერხებულად დაფრინავს, ფოთლებთან ჰაერში ჩერდება და მწერებს მიწიდანაც კრეფს. საქართველოში ნანახია თბილისში, ანანურთან, თელავთან, ბორჯომის ხეობაში და ქუთაისთან. ახალი გენეტიკური კვლევებით კავკასიის ცხოველები ცალკე სახეობას, Myotis tschuliensis-ს მიაკუთვნეს, ამიტომ საქართველოს ჩანაწერების ნაწილი შეიძლება სწორედ მას ეკუთვნოდეს. თუ ღამურა სახლში შემოფრინდა, შიშველი ხელით ნუ დაიჭერთ: გაუღეთ ფანჯარა და გასასვლელად დრო მიეცით.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ნატერერის მღამიობი
საშუალო ზომის მღამიობია, მოკლე და ხშირი ნაცრისფერ-ყავისფერი ზურგით და მოთეთრო-ნაცრისფერი მუცლით. ორ ფერს შორის კისერზე მკვეთრი საზღვარია. ყურები გრძელია, უკან მოხრილი, ყურები და ფრთის აპკი კი კვამლისფერ-ნაცრისფერი.
ზომით საშუალოა: სხეული 4,4–5,1 სმ-ია, წინამხარი 34–44 მმ, წონა 7–10 გ, გაშლილი ფრთები 24,5–30 სმ. ყურები გრძელი და უკან აშკარად მოხრილია.
ყველაზე საიმედო ნიშანი კუდის აპკის თავისუფალი კიდეა: ის დანაოჭებულია და ხისტი, მოხრილი ბეწვის არშიით არის შემოვლებული. აპკის დამჭერი ხრტილოვანი დეზი S-ის ფორმისაა. ეს ნიშნები ხელში დაჭერილ ღამურაზე ჩანს, ამიტომ გასარჩევად სპეციალისტს მიმართეთ.
წყლის მღამიობსაც კისერზე ზურგისა და მუცლის ფერებს შორის მკვეთრი საზღვარი აქვს, მაგრამ კუდის აპკზე ასეთი არშია არ აქვს. სამფერ მღამიობს კი მოწითალო ზურგი და ყურის კიდეზე ჩაჭრილობა აქვს. ღამურას გასარჩევად ნუ დაიჭერთ: ამას სპეციალისტები აკეთებენ.
ფერი
ზურგი ნაცრისფერ-ყავისფერია, მუცელი მოთეთრო-ნაცრისფერი, და ორ ფერს შორის საზღვარი მკვეთრია. ყურები და ფრთის აპკი კვამლისფერ-ნაცრისფერია, ფრთები შედარებით ღია. უდაბნოს ფორმა, tschuliensis, უფრო ღია ფერისაა.
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ნატერერის მღამიობი ძირითადად ტყის ღამურაა: ფოთლოვან ტყეებს, პარკებსა და გაფანტული კორომებით ღია ადგილებს ეტანება, ხშირად წყალთან ახლოს. ზღვის დონიდან დაახლოებით 2000 მ-მდე გვხვდება. ზაფხულში ხის ფუღუროებში, შენობებსა და ღამურების სახლებში ცხოვრობს. ზამთარს მღვიმეებში, გვირაბებში, სარდაფებსა და ნაპრალებში ატარებს, ხშირად შესასვლელთან ახლოს. საქართველოში ნაწილობრივ მღვიმის სახეობად ითვლება. ნანახია დასავლეთით ბახვთან და ქუთაისთან, ცენტრში ბორჯომის ხეობაში, აღმოსავლეთით კი თბილისში, ნატახტართან, ავენისთან, ანანურთან, თელავთან, მუღანლოსა და სართიჭალასთან. ეს ცალკეული ჩანაწერებია და არა იმის ნიშანი, რომ ამ ადგილებში ყველგან მრავლადაა.
ნატერერის მღამიობი ძირითადად დიდ ბუზებს ჭამს. ხშირად ჭამს ჩაფრინებს, ფრთიაპკიანებს, ობობებსა და მთიბავებსაც, ზოგჯერ პეპლებს, ხოჭოებს, ბაღლინჯოებს და ჭიაყელებს. მწერებს ფრენისას იჭერს, მაგრამ ფოთლებთან ჰაერში ჩერდება და ობობებსა და მატლებს ძაფებიდანაც აკრეფს. შეუძლია მიწაზე დაეშვას და იქ მოძრავ მწერს გამოედევნოს. ნადირის მოსაძებნად ექოლოკაციას იყენებს, 23–115 კჰც სიხშირეზე, ყველაზე ძლიერად დაახლოებით 53 კჰც-ზე.
ნატერერის მღამიობი ბინადარია: ზაფხულისა და ზამთრის თავშესაფრები ჩვეულებრივ ერთმანეთისგან 120 კმ-ზე ნაკლებითაა დაშორებული, თუმცა 266 კმ-იანი გადაადგილებაც დაფიქსირდა. სანადიროდ გვიან გამოდის. ზამთარს ძილში ატარებს. ხშირად მარტო ცხოვრობს ან სხვა სახეობის ღამურებთან ერთად. შეჯვარება ზამთრის თავშესაფრებში ხდება. ზაფხულის დასაწყისში მდედრები რამდენიმე ათეულ ცხოველიანი სამშობიარო კოლონიებში იკრიბებიან. 50–60 დღიანი მაკეობის შემდეგ ჩვეულებრივ ერთი პატარა უჩნდებათ, ზოგჯერ ტყუპი. პატარა ძუძუს 6–7 კვირაში თავს ანებებს და მომდევნო წელს უკვე მრავლდება. 20 წლამდე ცოცხლობს.
მსოფლიო მასშტაბით ნატერერის მღამიობი ნაკლებად საფრთხეშია (LC, 2023): ფართოდაა გავრცელებული, ბევრგან მრავლადაა და რიცხოვნობა სტაბილურია. საქართველოში 2021 წლის ეროვნული შეფასებით მონაცემები არასაკმარისია (DD), რიცხოვნობის ტენდენცია კი უცნობია. მას ტყეების გაჩეხვა და თავშესაფრების განადგურება ხეებში, შენობებსა და მიწისქვეშა ადგილებში ემუქრება. ევროპაში ჰაბიტატების დირექტივით, ბერნის კონვენციითა და EUROBATS-ის შეთანხმებით არის დაცული.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ნატერერის მღამიობთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
ამ სახელით ცნობილი ღამურა საქართველოში ნანახია: თბილისში, ნატახტართან, ანანურთან, თელავთან, ბორჯომის ხეობაში, ქუთაისთან და ბახვთან. თუმცა ახალი გენეტიკური კვლევებით კავკასიის ცხოველები ცალკე სახეობას, Myotis tschuliensis-ს მიაკუთვნეს. ამიტომ საქართველოს ჩანაწერების ნაწილი შეიძლება სწორედ მას ეკუთვნოდეს. საბოლოო პასუხს დნმ-ის კვლევა გასცემს.
საშუალო ზომისაა, ნაცრისფერ-ყავისფერი ზურგით და თეთრი მუცლით, ორ ფერს შორის კისერზე მკვეთრი საზღვრით. ყურები გრძელი და უკან მოხრილია. მთავარი ნიშანი კუდის აპკის კიდეზე ხისტი ბეწვის არშიაა, მაგრამ ის მხოლოდ ხელში დაჭერილ ღამურაზე ჩანს. ამიტომ ღამურას თვითონ ნუ დაიჭერთ.
თავს არ გესხმით, მაგრამ შიშველი ხელით ნუ შეეხებით. ღამურის ნაკბენი შეიძლება პატარა იყოს და ადვილად გამოგრჩეთ. ცოფს გარეგნობით ვერ გამორიცხავთ, თუმცა ნანახი ღამურების უმეტესობა ცოფიანი არ არის. ნაკბენის ან ნაკაწრის შემდეგ ადგილი საპნითა და წყლით მინიმუმ 15 წუთი იბანეთ და ექიმს მიმართეთ, გადაუდებელ შემთხვევაში დარეკეთ 112-ზე.
დაიცავით სიმშვიდე და ოთახიდან ბავშვები და შინაური ცხოველები გაიყვანეთ. სხვა ოთახების კარი დახურეთ, გარე ფანჯარა ან კარი ფართოდ გააღეთ და ზედმეტი შუქი ჩააქრეთ. მერე უკან დაიხიეთ და დრო მიეცით: ღამურა ჩვეულებრივ თვითონ პოულობს გასასვლელს. მფრინავი ღამურის დაჭერას ნუ ცდილობთ.
უპირველესად დიდ ბუზებს, ასევე ჩაფრინებს, ობობებსა და მთიბავებს. ნელა დაფრინავს, ფოთლებთან ჰაერში ჩერდება და მსხვერპლს ფოთლებიდან და ძაფებიდან კრეფს. შეუძლია მიწაზეც დაეშვას და იქ მწერს დაედევნოს.
მსოფლიოში საფრთხის ქვეშ არ არის: ის ნაკლებად საფრთხეშია (LC, 2023). საქართველოში 2021 წლის ეროვნული შეფასებით მონაცემები არასაკმარისია (DD), რაც ნიშნავს, რომ მის მდგომარეობაზე დასკვნისთვის ცოდნა არ გვყოფნის. ევროპაში ჰაბიტატების დირექტივით არის დაცული. მისთვის საზიანოა ფუღუროიანი ხეების მოჭრა, ამიტომ ძველი ხეები და მღვიმეები ღამურებისთვის მნიშვნელოვანია.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
