მცირეაზიური მექვიშია
Meriones tristrami
natureizo · Adiyaman Merkez
მთავარი მონაცემები
- სტატუსი საქართველოში
- მკვიდრი, არეალი დაახლოებით 477 კმ²
- ზომა
- თავ-ტანი 10,6–17,1 სმ, 42–130 გ
- ჰაბიტატი
- ველები და ნახევრად უდაბნოები
- ოჯახი
- Muridae
- კონსერვაცია
- DD / LC
მცირეაზიური მექვიშია (Meriones tristrami) საქართველოში ძალიან მცირე ტერიტორიაზე ცხოვრობს: მისი ცნობილი გავრცელების არეალი ქვეყანაში დაახლოებით 477 კმ²-ია. ნაპოვნია სამხრეთ ქვემო ქართლში, შულავერთან, შაუმიანთან, სოღანლუღთან, დებედას მარცხენა ნაპირზე და ხრამის ქვემო წელზე. ეს ანატოლიიდან და ლევანტიდან ირანამდე გავრცელებული მსხვილი მექვიშიაა, რომელიც ველებსა და ნახევრად უდაბნოებში სოროებს თხრის. საქართველოს 2006 წლის წითელ ნუსხაში მოწყვლადადაა შეტანილი, 2021 წლის შეფასებამ კი სტატუსის დასადგენად მონაცემები ვერ იპოვა. თუ ამ მხარეში მექვიშიას ნახავთ, ფოტო ძალიან ღირებული იქნება.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ მცირეაზიური მექვიშია
მსხვილი მექვიშიაა შედარებით მოკლე კუდით. ზურგი ღია მონაცრისფრო-ჩალისფრიდან მოწითალო-მურამდეა, მუცელი თეთრი. ყველაზე ადვილად წითელკუდა მექვიშიას ერევა.
თავ-ტანი 10,6–17,1 სმ-ია, კუდი 10,3–16,7 სმ, წონა 42–130 გ. მამრები მდედრებზე შესამჩნევად დიდია.
კუდი თავ-ტანის 77–125%-ია და ბოლოში სუსტად გამოხატული მუქი ფუნჯი აქვს, დაახლოებით კუდის მეოთხედის სიგრძის. კუდი ორფეროვანია. უკანა თათის ტერფი ბეწვიანია, ბოლო ნაწილის გარდა.
წითელკუდა მექვიშიას კუდი თითქმის ტანის ტოლია და მკაფიო შავი ფუნჯით მთავრდება, კლანჭებიც შავი აქვს. ორივე მშრალ ველებზე ცხოვრობს, ამიტომ დასადგენად კარგი ფოტო გამოიყენეთ და არა დაჭერა.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ველებისა და ნახევრად უდაბნოების მექვიშიაა, რომელიც მხოლოდ იქ ცხოვრობს, სადაც წელიწადში 100 მმ-ზე მეტი ნალექი მოდის. რბილი, კარგად დრენირებული ნიადაგი სჭირდება, კლდოვან ადგილებს კი ერიდება. საქართველოში ნაპოვნია იაღლუჯას მთაზე, შაუმიანთან, შულავერთან, სოღანლუღთან, დებედას მარცხენა ნაპირზე და ხრამის ქვემო წელზე. აზერბაიჯანში 2000 მ სიმაღლეზეც უნახავთ.
თესლით, მარცვლით, ფოთლებითა და ღეროებით იკვებება. აგროვებს თუ არა საკვებს, ამაზე მონაცემები ერთმანეთს ეწინააღმდეგება. ზოგი კვლევით ზამთრისთვის ბუდეში 5 კგ-მდე საკვებს ინახავს, სხვა კვლევებმა კი მარაგი ვერ იპოვა.
ღამით და შებინდებისას აქტიურია. სოროს ბორცვების ფერდობზე თხრის, რამდენიმე შესასვლელით. დაახლოებით 20 სმ-იან ბუდეს მცენარეებით, ქაღალდის ნაგლეჯებითა და ნარჩენებითაც კი აფენს. თურქეთში ზამთრის სორო არაღრმაა, 1–2 შესასვლელით, ზაფხულის სორო კი 4–5 შესასვლელით 70 სმ სიღრმემდე ჩადის. მთელი წლის განმავლობაში მრავლდება, მარტიდან სექტემბრამდე ყველაზე აქტიურად: მაკეობა 25–29 დღეა, ნაშიერში 1–8 ბელია.
საქართველოში 2021 წლის ეროვნული შეფასებით მონაცემთა ნაკლებობის კატეგორიაშია (DD), რიცხოვნობის ტენდენცია უცნობია. საქართველოს 2006 წლის წითელ ნუსხაში კი მოწყვლადია (VU B2a), მცირე და ფრაგმენტირებული არეალის გამო. მსოფლიო მასშტაბით საფრთხის ქვეშ არ არის (LC, 2021): ფართოდაა გავრცელებული, ბევრ დაცულ ტერიტორიაზე ცხოვრობს და სერიოზული საფრთხე არ ემუქრება.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები მცირეაზიური მექვიშიასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
მხოლოდ სამხრეთ ქვემო ქართლში. ნაპოვნია იაღლუჯას მთაზე, შაუმიანთან, შულავერთან, სოღანლუღთან, დებედას მარცხენა ნაპირზე და ხრამის ქვემო წელზე. ქვეყანაში მისი ცნობილი არეალი დაახლოებით 477 კმ²-ია. სამხრეთით მისი გავრცელება სომხეთში, აზერბაიჯანსა და თურქეთში გრძელდება.
2006 წლის წითელ ნუსხაში მოწყვლადად შეიტანეს, რადგან საქართველოში მცირე და ფრაგმენტირებული არეალი აქვს. 2021 წლის ეროვნულმა შეფასებამ კი სტატუსის დასადგენად საკმარისი მონაცემები ვერ იპოვა და DD მიანიჭა. ეს არ ნიშნავს, რომ საფრთხე აღარ ემუქრება: ნიშნავს, რომ მისი რიცხოვნობა და ტენდენცია უცნობია.
ყველაზე კარგად კუდით. მცირეაზიურ მექვიშიას კუდის ბოლოს სუსტი მუქი ფუნჯი აქვს, წითელკუდას კი მკაფიო შავი ფუნჯი და შავი კლანჭები. მცირეაზიურს კუდიც შედარებით მოკლე აქვს. თუ ვერ არჩევთ, ფოტო გადაუღეთ და სპეციალისტს აჩვენეთ.
არა, თავს არ ესხმის. თუმცა ველურ მღრღნელებს დაავადებები ნაკბენით, ნაკაწრით, შარდით, განავლითა და რწყილებით შეიძლება გადაჰქონდეთ. ამიტომ მექვიშიას შიშველი ხელით ნუ შეეხებით.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
