წითელკუდა მექვიშია
Meriones libycus
Raouf Guechi · barika
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- თავ-ტანი 12–17 სმ, 60–140 გ
- სტატუსი საქართველოში
- მკვიდრი, რიცხოვნობა სტაბილური
- ჰაბიტატი
- მშრალი ველები და ნახევრად უდაბნოები
- ოჯახი
- Muridae
- კონსერვაცია
- LC / LC
წითელკუდა მექვიშია (Meriones libycus) მაროკოდან დასავლეთ ჩინეთამდე გავრცელებული მექვიშიაა, რომლის არეალი ამიერკავკასიასაც მოიცავს. საქართველოში აღმოსავლეთის მშრალ ველებსა და ნახევრად უდაბნოებში ცხოვრობს: გარდაბანში, სამგორში, შირაქში, ელდარის ველსა და ვაშლოვანში. 60–140 გ-იანი მღრღნელია, კუდი თითქმის ტანის სიგრძისაა და შავი ფუნჯით მთავრდება. სოროში თესლსა და ბოლქვებს აგროვებს, ზოგ ქვეყანაში კი ყანებს აზიანებს. თუ მშრალ ველზე მრავალშესასვლელიან სოროებს ნახავთ, შესაძლოა სწორედ მისი იყოს.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ წითელკუდა მექვიშია
საშუალო ზომის მექვიშიაა ფართო თავით, დიდი თვალებით, გრძელი უკანა თათებითა და გრძელი კუდით. ზურგი მოყვითალო-ნაცრისფერია, მუცელი თეთრი. საქართველოში ყველაზე ადვილად მცირეაზიურ მექვიშიას ერევა.
თავ-ტანი 12–17 სმ-ია, კუდი 11,5–19 სმ, წონა 60–140 გ. კუდი დაახლოებით თავ-ტანის სიგრძისაა და ბოლოში მკაფიო შავი ფუნჯი აქვს.
ზურგი მოყვითალო-ნაცრისფერია, მუცელი თეთრი. კლანჭები შავია, უკანა თათების ტერფები კი ნაწილობრივ ბეწვით არის დაფარული.
მცირეაზიურ მექვიშიას კუდის ბოლოს მხოლოდ სუსტად გამოხატული მუქი ფუნჯი აქვს, კუდიც შედარებით მოკლეა. ბუნებაში ეს ნიშნები ძნელად ჩანს, ამიტომ სახეობის დასადგენად ფოტო გამოიყენეთ და არა დაჭერა.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
მშრალი, დაბლობი ადგილების ცხოველია: ველები, ნახევრად უდაბნოები და უდაბნოები მკვრივი, მაგარი ნიადაგით, იშვიათი ბუჩქნარით. მთის ფერდობებსა და კლდოვან ადგილებს ერიდება. საქართველოში ნაპოვნია გარდაბნის აღკვეთილსა და მის შემოგარენში, რუსთავთან, სამგორში, ჭაჭუნაში, ელდარის ველზე, შირაქსა და ვაშლოვანში. დალის წყალსაცავთან 2016 წლის დეკემბერშიც გადაიღეს. გავრცელების სხვა ნაწილებში 2300 მ-მდე ადის.
წითელკუდა მექვიშიის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჩანაწერები ჯერჯერობით ძალიან ცოტაა იმისთვის, რომ რომელიმე რეგიონი მოინიშნოს.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
თესლისა და მცენარის მჭამელია: თესლი, ბალახი, მარცვლეული, ფესურები, ბოლქვები და წვნიანი მცენარეები. საკვებს სოროში აგროვებს. თურქმენეთში ერთ ბუდის კამერაში 30 კგ-მდე მარაგი უპოვიათ. წყალი ძალიან ცოტა სჭირდება.
ძირითადად ღამის ცხოველია, თუმცა ჩრდილო-დასავლეთ ჩინეთში დღისითაც აქტიურია. რთულ სოროებს თხრის, 2–8 შესასვლელით, საკვების კამერებით და ბუდით უფრო ღრმად. მცირე ჯგუფებად ცხოვრობს, საფრთხეზე უკანა თათებს მიწაზე აბაკუნებს. მთელი წლის განმავლობაში მრავლდება: მაკეობა 24 დღე გრძელდება, ნაშიერში 2–7 ბრმა და შიშველი ბელია. ცივი კლიმატის რეგიონებში ზამთარში ტორპორში შეიძლება ჩავარდეს, საკვების ნაკლებობისას კი ახალ ადგილზე გადადის.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები წითელკუდა მექვიშიასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
აღმოსავლეთ საქართველოს მშრალ დაბლობებში. ნაპოვნია გარდაბანთან და რუსთავთან, სამგორში, ჭაჭუნაში, ელდარის ველზე, შირაქსა და ვაშლოვანში. მკვრივ ნიადაგს და იშვიათ ბუჩქნარს ეტანება, მთის ფერდობებსა და კლდეებს კი ერიდება.
ყველაზე კარგად კუდით. წითელკუდა მექვიშიას კუდი თითქმის ტანის სიგრძისაა და მკაფიო შავი ფუნჯით მთავრდება, მცირეაზიურს კი ფუნჯი სუსტად აქვს გამოხატული. კლანჭებიც შავი აქვს. მცირეაზიური მექვიშია საქართველოში სამხრეთ ქვემო ქართლის ცალკეულ ადგილებშია ნაპოვნი. დაჭერით ნუ შეამოწმებთ, ფოტოც საკმარისია.
ზოგ ქვეყანაში კი. არაბეთში, ბელუჯისტანსა და შუა აზიაში ყანებს და ბოსტნეულს მნიშვნელოვნად აზიანებს, ირანში კი მინდვრებთან მჭიდრო პოპულაციები აქვს. საქართველოდან ასეთი ზიანის შესახებ მონაცემები არ გვაქვს.
არა, თავს არ ესხმის. თუმცა ველურ მღრღნელებს დაავადებები ნაკბენით, ნაკაწრით, შარდით, განავლითა და რწყილებით შეიძლება გადაჰქონდეთ. ამიტომ მექვიშიას შიშველი ხელით ნუ შეეხებით.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
