ოჩოფეხა
Himantopus himantopus
birdyday · ბათუმი, აჭარა საქართველოს ველში
მთავარი მონაცემები
- სიგრძე
- დაახლ. 37–38 სმ
- ჯგუფი
- ფრინველი
- ოჯახი
- Recurvirostridae
- სტატუსი საქართველოში
- მობუდარი და გადამფრენი
- ჰაბიტატი
- ზედაპირული ჭაობები, ტბის ნაპირი
- IUCN
- LC (2025)
ოჩოფეხას ფეხები სხეულის სიგრძის თითქმის ნახევარია: ვარდისფერ-წითელი, ძალიან გრძელი და წვრილი. შავ-თეთრი ფრინველია, სწორი, წვრილი შავი ნისკარტით, სიგრძით დაახლოებით 37–38 სმ. საქართველოში მობუდარიცაა და გადამფრენიც: გაზაფხულზე და შემოდგომაზე გაივლის, ნაწილი კი აქ ბუდობს. გვხვდება ქვემო ქართლში, კახეთში, შიდა ქართლში, აჭარასა და აფხაზეთში. 2024 წლის მაისში ქვემო ქართლში, კუმისის ტბის გარშემო მცირე კოლონიებით ბუდობდა. მსოფლიო მასშტაბით 2025 წლის შეფასებით მისი გადაშენების საფრთხე მცირეა (LC), საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში კი არ შედის.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ოჩოფეხა
ოჩოფეხა შორიდანვე ცნობადია ძალიან გრძელი, ვარდისფერ-წითელი ფეხებით, რომლებიც სხეულის სიგრძის თითქმის ნახევარია. ზურგი და ფრთები შავი აქვს, ქვედა მხარე სუფთა თეთრი, ნისკარტი კი წვრილი, სწორი და შავი. ამ ნიშნებით სხვა ფრინველთან ძნელად აგერევათ.
ზრდასრული დაახლოებით 37–38 სმ სიგრძისაა, ფრთების გაშლით დაახლოებით 75 სმ, წონით დაახლოებით 180 გ. ფეხები ამ სიგრძის თითქმის ნახევარია.
ფრენისას გრძელი ფეხები კუდს გაცილებით სცილდება. ფრთის შავი ქვედა მხარე სუფთა თეთრ მუცელს მკვეთრად ეწინააღმდეგება. ეს სილუეტი შორიდანაც კარგად ჩანს.
მამალს ზურგი მბზინავი შავი აქვს, დედალს უფრო მოყავისფრო. დედალს თავის ზედა ნაწილი და კეფა, ჩვეულებრივ, შავი ნიშნის გარეშე აქვს. ახალგაზრდა ფრინველი ზრდასრულს ჰგავს, მაგრამ ბუმბულს მოყავისფრო ელფერი დაჰკრავს.
ხმა მკვეთრი, წრიპინა „კიკ-კიკ-კიკ“-ია, აფრენისას კი ცხვირისმიერ „კვიტ“-ს გამოსცემს.
ფერი
ზურგი და ფრთები შავი, ქვედა მხარე სუფთა თეთრი, ფეხები ვარდისფერ-წითელი, ნისკარტი შავი. დედალსა და ახალგაზრდას ზურგი უფრო მოყავისფრო აქვთ.
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ოჩოფეხა წყლის ფრინველია: ზედაპირულ ჭაობებსა და ტბების მეჩხერ ნაპირებზე ცხოვრობს, სადაც თავისი გრძელი ფეხებით წყალში დადის. ბუდეს წყალთან ახლოს, მყარ მიწაზე ან ბორცვზე, ზოგჯერ კი მოტივტივე მცენარეულობაზე იკეთებს. ზღვის დონიდან მაღალმთამდე გვხვდება: მსოფლიოში 4300 მ-მდე. საქართველოში 2024 წლის მაისში ის ქვემო ქართლში, კუმისის ტბის გარშემო მცირე კოლონიებით ბუდობდა. ეს ერთი დაკვირვებაა და ქვეყანაში მისი ბუდობის ყველა ადგილს არ ასახავს.
ოჩოფეხას რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების უმეტესობა მარტიდან სექტემბრამდეა, ზამთარში კი ერთეულია. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
ოჩოფეხა ძირითადად წყლის მწერებითა და მათი ლარვებით იკვებება. ჭამს ასევე მოლუსკებს, კიბოსნაირებს, ობობებს, თავკომბალებს, პატარა თევზს და თევზის ქვირითს. საკვებს მიწიდან, მცენარეებიდან ან წყლის ზედაპირიდან იღებს, წვრილი სწორი ნისკარტით.
ოჩოფეხა ბუდობს მარტო ან თავისუფალ კოლონიებად, ჩვეულებრივ 2–50 წყვილით, ზოგჯერ რამდენიმე ასეულითაც. ბუდე მიწაში პატარა ჩაღრმავებაა, ხშირად წყლის ახლოს ბორცვზე. კუმისის ტბასთან 2024 წელს ნანახ ბუდეში ბალახის ბოჭკოები და წვრილი ტოტები იყო, კვერცხები კი მოყვითალო-თეთრი, მოყავისფრო-ნაცრისფერი ლაქებით. ჩრდილოეთის პოპულაციები სამხრეთით აგვისტოდან ნოემბრამდე მიფრინავენ და მარტ-აპრილში ბრუნდებიან. საქართველოშიც გაზაფხულსა და შემოდგომაზე გაივლის, ზამთარში კი თითქმის არ ჩანს. ხმა მკვეთრი, წრიპინა „კიკ-კიკ-კიკ“-ია, შეშინებული კი ცხვირისმიერ „კვიტ“-ს გამოსცემს.
მსოფლიო მასშტაბით ოჩოფეხა 2025 წლის შეფასებით „ნაკლებად საფრთხეშია“ (LC), რიცხოვნობა სავარაუდოდ სტაბილურია. 2021 წლის შეფასებით მსოფლიოში 486 000–2 690 000 ზრდასრული ფრინველია, თუმცა ეს რიცხვი ფართო გაგებით აღებულ სახეობას ეხება, ამერიკული და ავსტრალაზიური ოჩოფეხების ჩათვლით. ევროპაში 50 700–135 000 მობუდარი წყვილია და რიცხოვნობა, სავარაუდოდ, იზრდება. საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში ოჩოფეხა არ შედის. ბუდობისთვის მეჩხერი, ზედაპირული ჭაობები სჭირდება, ამიტომ მისი ბედი ასეთი ჭაობების შენარჩუნებაზეა დამოკიდებული.
birdyday · გიორგი ნაცვლიშვილი · ნიკიტა ტიუნოვი · Anton Chechulin · Paul Kingsnorth · abcdefgewing · granzh26 · Daria Semenova
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ოჩოფეხასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. საქართველოში მობუდარიცაა და გადამფრენიც: გაზაფხულსა და შემოდგომაზე გაივლის, ნაწილი კი აქ ბუდობს. გვხვდება ქვემო ქართლში, კახეთში, შიდა ქართლში, აჭარასა და აფხაზეთში. 2024 წლის მაისში ქვემო ქართლში, კუმისის ტბის გარშემო მცირე კოლონიებით ბუდობდა. ზამთარში თითქმის არ ჩანს.
გაზაფხულიდან შემოდგომამდე. საქართველოში ძირითადად გაზაფხულსა და შემოდგომაზე გაივლის; ჩრდილოეთის პოპულაციები მარტ-აპრილში ბრუნდებიან და აგვისტოდან ნოემბრამდე მიფრინავენ. ბუდობის პერიოდი გაზაფხულ-ზაფხულზე მოდის. ზამთარში იშვიათად თუ შეგხვდებათ.
ძალიან გრძელი, ვარდისფერ-წითელი ფეხებით, რომლებიც სხეულის სიგრძის თითქმის ნახევარია. ზურგი და ფრთები შავი აქვს, მუცელი თეთრი, ნისკარტი წვრილი, სწორი და შავი. ფრენისას ფეხები კუდს გაცილებით სცილდება. ეს ნიშნები ერთად სხვა ფრინველთან არ აგერევათ.
ძირითადად წყლის მწერებს და მათ ლარვებს. ჭამს ასევე მოლუსკებს, კიბოსნაირებს, ობობებს, თავკომბალებს, პატარა თევზსა და თევზის ქვირითს. საკვებს წყლის ზედაპირიდან, მიწიდან ან მცენარეებიდან იღებს.
წყლის პირას, მიწაზე: ბუდე პატარა ჩაღრმავებაა, ხშირად ბორცვზე, ზოგჯერ მოტივტივე მცენარეულობაზე. ხშირად თავისუფალ კოლონიებად ბუდობს, ჩვეულებრივ 2–50 წყვილით. კუმისის ტბასთან ბუდეებში ბალახის ბოჭკოები და წვრილი ტოტები იყო. ბუდობის დროს ტბის ნაპირზე ფრთხილად იარეთ.
საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში ოჩოფეხა არ შედის. მსოფლიო მასშტაბით 2025 წლის შეფასებით მისი გადაშენების საფრთხე მცირეა (LC), რიცხოვნობა სავარაუდოდ სტაბილურია. მისი ბუდობისთვის მთავარია მეჩხერი ჭაობები, ამიტომ მათი შენარჩუნება ამ ფრინველისთვისაც მნიშვნელოვანია.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
