ზღვის დრაკონი
Trachinus draco
Sylvain Le Bris · Saména
მთავარი მონაცემები
- კვება
- წვრილი თევზები, კიბოსნაირები, მიზიდები
- სტატუსი საქართველოში
- შავი ზღვის სანაპირო; ეროვნულ შეფასებაში VU
- ზომა
- ჩვეულებრივ, 25 სმ; 53 სმ-მდე და 1,9 კგ-მდე
- სიღრმე
- უმეტესად 1–30 მ; 150 მ-მდე
- ჰაბიტატი
- ქვიშიანი, ლამიანი და ხრეშიანი ფსკერი
- ოჯახი
- Trachinidae
- დაცვა
- მსოფლიოში LC, 2015; საქართველოში VU, 2021
ზღვის დრაკონი (Trachinus draco) ხმელთაშუა ზღვის ერთ-ერთ ყველაზე შხამიან თევზად ითვლება. ზურგის პირველი, შავი ფარფლის ეკლები და ლაყუჩის ხუფის ეკლები შხამიანია, ჩხვლეტა კი ძალიან ძლიერ ტკივილს იწვევს. დღისით ზედაპირულ წყალში, ქვიშაში ჩაფლული წევს, ამიტომ ზაფხულში მოცურავემ შეიძლება ფეხი დაადგას. საქართველოში შავი ზღვის სანაპიროსთან ცხოვრობს და ადგილობრივი სახეობაა, სარფთან და ანაკლიასთანაც არის გადაღებული. 2021 წლის ეროვნული შეფასებით აქ მოწყვლადია (VU) და რიცხოვნობა მცირდება, მსოფლიოში კი საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2015). ქვიშიან ზედაპირულ წყალში ფეხი ფრთხილად დადგით.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ზღვის დრაკონი
წაგრძელებული, გვერდებიდან შებრტყელებული თევზია: სიგრძე სიმაღლეზე 6-ჯერ მეტია. თვალები თითქმის თავის თავზე ზის, პირი ზემოთ არის მიმართული, ქვედა ყბა კი ზედაზე გრძელია. ზემოდან მომწვანო-მურაა, გვერდებზე ირიბი ზოლებით. ზურგის პირველი ფარფლი შავია და შხამიან ეკლებს ატარებს.

ზურგის პირველი ფარფლი პატარა და შავია, 5–7 შხამიანი ეკლით. ლაყუჩის ხუფზე უკან მიმართული, დაახლოებით 27 მმ სიგრძის შხამიანი ეკალი აქვს. ამ ეკლების გამო ბადეში მოხვედრილ თევზს ხელით ნუ აიღებთ.
თავი კომპაქტური და შედარებით დიდია, თვალები თითქმის თავზე ზის. თითოეული თვალის წინ 2–3 პატარა ეკალი აქვს. პირი ზემოთ არის მიმართული, ქვედა ყბა ზედაზე გრძელია.
ზემოდან მომწვანო-მურაა, თავზე მუქი ლაქებით. გვერდები მოყვითალო-მურაა, ნათელი ცისფერი და ყვითელი წყვეტილი ირიბი ზოლებით და შავი ირიბი ხაზებით, რაც მას ვეფხვისებრ იერს აძლევს. ჩვეულებრივ, 25 სმ-ია, 53 სმ-მდე და 1,9 კგ-მდე იზრდება.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
ქვიშიან, ლამიან და ხრეშიან ფსკერზე ცხოვრობს, რამდენიმე მეტრიდან 150 მ სიღრმემდე. უმეტესად 1–30 მ-ზე გვხვდება, ანუ ნაპირთან ახლოს, არაღრმა წყალშიც. დღისით ფსკერში ჩაფლული წევს, ზედაპირზე მხოლოდ თვალები და ზურგის პირველი ფარფლის წვერი უჩანს. არეალი აღმოსავლეთ ატლანტიკაში ნორვეგიიდან მაროკომდე, მადეირასა და კანარის კუნძულებამდე გრძელდება, ჩრდილოეთ ზღვის, ბალტიის დასავლეთის, ხმელთაშუა, მარმარილოს და შავი ზღვების ჩათვლით. შავ ზღვაში ყველა სანაპირო ქვეყნიდანაა ცნობილი. საქართველოში სარფთან და ანაკლიასთანაა გადაღებული.
ზღვის დრაკონის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჩანაწერები ჯერ იმდენად ცოტაა, რომ არც ერთი რეგიონი არ არის მონიშნული.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
ჩასაფრებით ნადირობს: ქვიშაში დამალული ელოდება და ახლოს მოსულ ნადირს მოულოდნელად, სწრაფად ეცემა. ძირითადად წვრილ თევზებს, ათფეხა კიბოსნაირებსა და მიზიდებს ჭამს, ასევე სხვა წვრილ კიბოსნაირებს, თავფეხიანებსა და ორსაგდულიანებს. 20 სმ-მდე თევზები ძირითადად მიზიდებით იკვებებიან, დიდები კი უფრო მეტ თევზსა და თავფეხიანს ჭამენ.
ძირითადად ღამით აქტიურია. დღისით ქვიშაში ჩაფლული ჩასაფრებული წევს, ღამით კი თავისუფლად ცურავს, ზოგჯერ ფსკერს მოშორებით, წყლის სვეტშიც. ტერიტორიას, როგორც ჩანს, გამრავლების დროსაც არ იცავს და შთამომავლობაზე არ ზრუნავს. ქვირითობს ივნისიდან აგვისტომდე, ყველაზე მეტად ივლისში. დაახლოებით 1 მმ-იანი კვერცხები წყლის სვეტში ცურავს, ლარვებიც პლანქტონში ცხოვრობს. სამი წლის ასაკში, დაახლოებით 12 სმ სიგრძეზე მწიფდება. აღმოსავლეთ შავ ზღვაში მწიფე მდედრები 10–25,8 სმ-ია, მამრები 9,5–22,5 სმ.
2021 წლის ეროვნული შეფასებით საქართველოში ზღვის დრაკონი მოწყვლადია (VU, 2021) და რიცხოვნობა მცირდება. შავი ზღვის თევზების 2014 წლის ჩამონათვალში ატლანტიკურ-ხმელთაშუაზღვიურ სახეობად არის მიჩნეული, შეფასებული არ არის (NE) და საქართველოს წყლებშიც არის ნახსენები. მსოფლიოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2015). სპეციალური დაცვის სტატუსი არ აქვს.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ზღვის დრაკონთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. შავი ზღვის სანაპიროსთან ცხოვრობს და ადგილობრივი სახეობაა, სარფთან და ანაკლიასთანაც არის გადაღებული. უმეტესად 1–30 მ სიღრმეზე, ქვიშიან ფსკერზე გვხვდება. 2021 წლის ეროვნული შეფასებით საქართველოში მოწყვლადია (VU) და რიცხოვნობა მცირდება.
დიახ. ზურგის პირველი, შავი ფარფლის ეკლები და ლაყუჩის ხუფის ეკლები შხამიანია. ჩხვლეტა მყისიერ, ძალიან ძლიერ ტკივილს იწვევს, რომელიც საათობით ან დღეობით გრძელდება. სასიკვდილო შემთხვევები ძალიან იშვიათია. თუ ჩხვლეტა მძიმედ მიმდინარეობს, დარეკეთ 112-ზე.
ყველაზე ხშირად ზაფხულში, ზედაპირულ ქვიშიან წყალში, როცა მოცურავე ჩაფლულ თევზს ფეხს ადგამს. დღისით ქვიშაში წევს და მხოლოდ თვალები და შავი ფარფლის წვერი უჩანს, ამიტომ თითქმის შეუმჩნეველია. მეთევზეებს კი მაშინ ეჩხვლიტება, როცა მას ბადიდან იღებენ. ბადეში მოხვედრილ თევზს ხელით ნუ აიღებთ.
წაგრძელებული, გვერდებიდან შებრტყელებული თევზია, თავზე მიმსხდარი თვალებითა და ზემოთ მიმართული პირით. ზემოდან მომწვანო-მურაა, გვერდებზე ცისფერი და ყვითელი ირიბი ზოლებით. ზურგის პირველი ფარფლი პატარა და შავია, სწორედ ის ატარებს შხამიან ეკლებს.
ჩვეულებრივ, 25 სმ-ია. 53 სმ-მდე და 1,9 კგ-მდე იზრდება. აღმოსავლეთ შავ ზღვაში მწიფე მდედრები 10–25,8 სმ-ია, მამრები 9,5–22,5 სმ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.




















