პეტროპსარო
Labrus viridis
eduardmarques · Spain
მთავარი მონაცემები
- კვება
- პატარა თევზები, კიბოსნაირები, უხერხემლოები
- სტატუსი საქართველოში
- მონაცემები არასაკმარისია
- ზომა
- 47 სმ-მდე, ჩვეულებრივ, 37,5 სმ
- სიცოცხლის ხანგრძლივობა
- შეიძლება 20 წლამდე
- ჰაბიტატი
- კლდოვანი რიფები და ზღვის ბალახი, 2–50 მ
- ოჯახი
- Labridae
- დაცვა
- მსოფლიოში VU, 2010; საქართველოში DD, 2021
პეტროპსარო (Labrus viridis) მსხვილი, ხორცსავსე მწვანულაა: სიგრძე 47 სმ-მდე აღწევს, ჩვეულებრივ, 37,5 სმ-ია. უმეტესობა კაშკაშა მწვანეა, გვერდზე ცისფერი ზოლით, თუმცა ზოგი თითქმის შავია, ზოგიც ხალებიანი. ცხოვრობს კლდოვან რიფებთან, წყალმცენარეებს შორის და ზღვის ბალახის მდელოებში, 50 მ სიღრმემდე. მამალი ბუდეს იცავს. ადამიანისთვის უვნებელია. შავ ზღვაში ძალიან იშვიათია: იქ მხოლოდ რამდენიმე ეგზემპლარია დაჭერილი. მსოფლიოში მოწყვლადია (VU, 2010), საქართველოში კი მის შესაფასებლად მონაცემები არასაკმარისია (DD, 2021). თუ დიდ მწვანე მწვანულას დაიჭერთ, ფოტო გადაიღეთ და ცოცხალი დააბრუნეთ წყალში.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ პეტროპსარო
მსხვილი, ხორცსავსე თევზია, საკმაოდ დიდი თავით, დიდი თვალებითა და სქელი ტუჩებით. ზურგი ოდნავ კუზიანია. უმეტესობა კაშკაშა მწვანეა, გვერდზე ცისფერი ზოლით, მაგრამ ფერი ძალიან ცვალებადია.

ჩვეულებრივ, კაშკაშა მწვანეა, გვერდის გასწვრივ ცისფერი ზოლით. ზურგი და თავი მომწვანოა ცისფერი ელფერით, გვერდები მომურო-მოყვითალო, ზეთისხილისფერი ელფერით. ზოგი თევზი თითქმის მთლიანად შავია, ზოგიც ხალებიანი.
პირი პატარაა, ტუჩები სქელი, ყბებზე მსხვილი კონუსური კბილები ერთ რიგად დგას, წინ უფრო დიდი. ცხვირის თითოეულ ნესტოს ორი ხვრელი აქვს. კანი დიდი, გლუვი ქერცლით არის დაფარული და ლორწოვანია.
ზურგის ფარფლი გრძელია, დაახლოებით 18 ეკლით და 12 რბილი სხივით. კუდის ფარფლი არ არის ამოჭრილი, გულმკერდის ფარფლები დიდია. თუ მსხვილ, სქელტუჩა, ცისფერზოლიან მწვანე მწვანულას ხედავთ, ის, შესაძლოა, პეტროპსარო იყოს: ფოტო გადაიღეთ, რომ სახეობა დადგინდეს.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ზღვის სანაპირო ზოლის თევზია. ცხოვრობს კლდოვან რიფებთან, განსაკუთრებით იქ, სადაც კლდეები წყალმცენარეებით არის დაფარული, და ზღვის ბალახის მდელოებში. 2–50 მ სიღრმეზე გვხვდება. დიდი თევზები ფსკერიდან 15 მ-ზე მაღლა არ ადიან. არეალი ატლანტის ოკეანის აღმოსავლეთ ნაწილს მოიცავს, პორტუგალიიდან მაროკომდე, ხმელთაშუა და მარმარილოს ზღვებს და ბოსფორს. ხმელთაშუა ზღვის აღმოსავლეთ ნაპირებთან, სირიის, ლიბანისა და ისრაელის წყლებში, როგორც ჩანს, არ გვხვდება. შავ ზღვაში ძალიან იშვიათია, ძირითადად დასავლეთ ნაწილში.
ჩანაწერები ჯერ არ გვაქვს
ამ სახეობის დადასტურებული დაკვირვება ატლასში ჯერ არ არის, ამიტომ არ ვიცით, საქართველოს რომელ რეგიონებში გვხვდება.
გაგვიზიარე დაკვირვებანახე ეს სახეობა? ფოტო და ადგილი საკმარისია.
დღისით იკვებება. 1,5 სმ-მდე ლიფსიტები პლანქტონს ჭამენ: ნიჩაბფეხიან კიბოსნაირებს და კიბორჩხალების ლარვებს. გაზრდილი ლიფსიტები და ზრდასრული თევზები პატარა თევზებზე, კიბოსნაირებსა და სხვა უხერხემლოებზე გადადიან.
უფრო ხშირად მარტო ან წყვილად ცხოვრობს, ზოგჯერ პატარა ჯგუფებად. ცხოვრების განმავლობაში სქესის შეცვლა შეუძლია: სავარაუდოდ, მდედრად იწყებს ცხოვრებას და მოგვიანებით მამლად იქცევა. ამიტომ მამლები, ჩვეულებრივ, მდედრებზე დიდია. ქვირითობისას წყვილი მცენარეებს შორის თეფშისებრ ბუდეს ამზადებს. მდედრი წებოვან ქვირითს დებს, მამალი კი მას იცავს და უვლის. სქესობრივად, სავარაუდოდ, სამი წლის ასაკში მწიფდება და შეიძლება 20 წელი იცოცხლოს.
მსოფლიოში პეტროპსარო მოწყვლადია (VU, 2010). რიცხოვნობა მცირდება, განსაკუთრებით ხმელთაშუა ზღვის დასავლეთ ნაწილში. მთავარი საფრთხე თევზაობაა, ასევე ზღვის ბალახის მდელოების გაქრობა. შავი ზღვის თევზების 2014 წლის ჩამონათვალშიც ის მოწყვლადია (VU), თუმცა საქართველო იქ მის ქვეყნებს შორის არ არის დასახელებული. უკრაინის წითელ წიგნშიც შეტანილია. საქართველოს თევზების 2008 წლის ნუსხაში ის შეტანილია. 2021 წლის ეროვნული შეფასებით საქართველოში მის შესაფასებლად მონაცემები არასაკმარისია (DD, 2021). რიცხოვნობის ტენდენცია უცნობია, სპეციალური დაცვის სტატუსი არ აქვს.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები პეტროპსაროსთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
ის საქართველოს თევზების ნუსხაშია, მაგრამ მისი მდგომარეობა ცუდად არის ცნობილი. 2021 წლის ეროვნულმა შეფასებამ ის DD კატეგორიაში შეიყვანა: მონაცემები არასაკმარისია. მთელ შავ ზღვაში მხოლოდ რამდენიმე ეგზემპლარია დაჭერილი.
ეს მსხვილი, სქელტუჩა მწვანულაა, ჩვეულებრივ, კაშკაშა მწვანე, გვერდზე ცისფერი ზოლით. ფერი ცვალებადია: ზოგი თითქმის შავია, ზოგი ხალებიანი. თუ ასეთ თევზს ნახავთ, ფოტო გადაიღეთ, რომ სახეობა დადგინდეს.
სიგრძე 47 სმ-მდეა, ჩვეულებრივ, 37,5 სმ. ქვირითობაში მონაწილე თევზები 13,5–35 სმ სიგრძისაა.
ზრდასრული თევზი პატარა თევზებს, კიბოსნაირებსა და სხვა უხერხემლოებს ჭამს. ლიფსიტები პლანქტონით იკვებებიან. ნადირობს დღისით.
წყვილი მცენარეებს შორის თეფშისებრ ბუდეს აკეთებს. მდედრი წებოვან ქვირითს დებს, მამალი კი მას იცავს და უვლის. სავარაუდოდ, ცხოვრებას მდედრად იწყებს და შემდეგ მამლად იქცევა.
ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში მოწყვლადია (VU), რადგან თევზაობისა და ზღვის ბალახის მდელოების გაქრობის გამო მცირდება. საქართველოში მის შესაფასებლად მონაცემები არასაკმარისია (DD), სპეციალური დაცვის სტატუსი არ აქვს.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.





















