შინაარსზე გადასვლა
ReptilesReptiles
ქარსალა (Sprattus sprattus) — Dorset — le0p0ld_dქარსალა (Sprattus sprattus) — Menai Bridge — unorthodox_sketchქარსალა (Sprattus sprattus) — Trevellas Porth — Andy Jordanქარსალა (Sprattus sprattus) — Irish Sea — Nicola Bainesქარსალა (Sprattus sprattus) — Viljelijäntie — laurakvქარსალა (Sprattus sprattus) — Gmina Szabła — Maciej Wilkქარსალა (Sprattus sprattus) — Bergen — Stewen Daleქარსალა (Sprattus sprattus) — Gmina Szabła — Maciej Wilk
1/8

ქარსალა

Sprattus sprattus

le0p0ld_d · Dorset

მთავარი მონაცემები

ზომა
ჩვეულებრივ 8–12 სმ, 16 სმ-მდე
კვება
პლანქტონური კიბოსნაირები
სტატუსი საქართველოში
მკვიდრი, შავი ზღვის სანაპირო წყლები; სარეწაო
ჰაბიტატი
ღია ზღვა, ყურეები, შესართავები; 10–150 მ
ოჯახი
Clupeidae
დაცვა
მსოფლიოში LC, 2018; საქართველოში LC, 2021

მიმოხილვა

ქარსალა საქართველოში

ქარსალასგან ამზადებენ ცნობილ შებოლილ თევზის კონსერვს. ჩვეულებრივ 8–12 სმ-ია, 16 სმ-მდე იზრდება. დიდ გუნდებად ცხოვრობს, ღამით ზედაპირზე ამოდის და პლანქტონური კიბოსნაირებით იკვებება. საქართველოს შავი ზღვის წყლებში მკვიდრი სახეობაა და აქაური თევზჭერის ერთ-ერთი მთავარი სახეობაა, ქაფშიასთან ერთად. ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოშიც და საქართველოს 2021 წლის ეროვნული შეფასებითაც საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC).

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ ქარსალა

პატარა, საკმაოდ წაგრძელებული, გვერდებიდან შებრტყელებული თევზია. მუცელზე ბასრი ქერცლის ძლიერი ქიმი გასდევს, ყელიდან ანალურ ფარფლამდე. ზურგი მოლურჯო ან მომწვანოა, გვერდები ვერცხლისფერი, მუქი ლაქების გარეშე.

ქარსალა (Sprattus sprattus) — Trevellas Porth — Andy JordanAndy Jordan · Trevellas Porth · 2024
  1. ქვედა ყბა ოდნავ წინ არის გამოწეული. ლაყუჩის საფარზე რადიალური ძვლოვანი ზოლები არ აქვს, ლაყუჩის ხვრელის უკანა კიდე გლუვად მომრგვალებულია, ხორციანი წამონაზარდების გარეშე.

  2. ანალური ფარფლის ბოლო ორი სხივი გადიდებული არ აქვს. ამით ჭიჭყინასგან განსხვავდება, რომელსაც ეს სხივები გადიდებული აქვს. მუცლის ფარფლები ზურგის ფარფლის დასაწყისის ქვეშ ან ოდნავ წინ იწყება.

  3. ზურგი მოლურჯო ან მომწვანოა, გვერდები ვერცხლისფერი. გვერდებზე მუქი ლაქები არ აქვს, რითაც სარდინასგან განსხვავდება.

ფერი

ლურჯიმწვანეთეთრი

ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.

რომელ სახეობებს ჰგავს

გავრცელება

სად გვხვდება ქარსალა საქართველოში

ზღვის გუნდური თევზია: ცხოვრობს როგორც ნაპირიდან შორს, ღია წყალში, ისე ყურეებსა და შესართავებში. შესართავებში განსაკუთრებით ახალგაზრდები შედიან, 4 პრომილემდე დამლაშებულ წყალსაც იტანს. ჩვეულებრივ 10–150 მ სიღრმეზე ბინადრობს. გავრცელებულია ჩრდილოეთის და ბალტიის ზღვებიდან ბრიტანეთის კუნძულების, პირენეის ნახევარკუნძულის და მაროკოს ნაპირებამდე, ხმელთაშუა და შავ ზღვებში. საქართველოს ვიწრო შელფი და ღრმა წყლის გოგირდწყალბადი ფსკერის თევზებისთვის არახელსაყრელია, პელაგიური თევზები, ქარსალა და ქაფშია კი აქ მრავლად არის.

ქარსალას რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჩანაწერები ჯერ იმდენად ცოტაა, რომ ვერცერთ რეგიონს ვერ მოვნიშნავთ.

მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია

  • საველე ჩანაწერი
  • ჩანაწერების მქონე რეგიონი

ბიოლოგია

კვება, ქცევა და კონსერვაცია

კვება

პლანქტონური კიბოსნაირებით იკვებება, ძირითადად ნიჩაბფეხიანებით. ლიფსიტები ამ კიბოსნაირების ქვირითს და ლარვებს და დიატომურ წყალმცენარეებს ჭამენ. საკვების მოსაძებნად ღამით ზედა ფენებში ამოდის. თავად შავი ზღვის ბევრი მტაცებლის საკვებია.

ქცევა

კონსერვაცია

გალერეა

unorthodox_sketch · Menai Bridge
Andy Jordan · Trevellas Porth
le0p0ld_d · Dorset
Nicola Baines · Irish Sea

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები ქარსალასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

დიახ, მრავლად. შავი ზღვის მკვიდრი სახეობაა და საქართველოს წყლებშიც ცხოვრობს. ქაფშიასთან ერთად აქაური ზღვის თევზჭერის ერთ-ერთი მთავარი სახეობაა. საქართველოს 2021 წლის ეროვნული შეფასებით რიცხოვნობა სტაბილურია.

ძირითადად გაზაფხულზე და ზაფხულში, თუმცა ზოგი თითქმის მთელი წლის განმავლობაში მრავლდება; ხმელთაშუა ზღვაში პიკი დეკემბრიდან აპრილამდეა. ქვირითს 10–20 მ სიღრმეზე ყრის, ნაპირთან ან ზღვაში 100 კმ-მდე მოშორებით. ლიფსიტებს დინება ნაპირისკენ მიერეკება.

პატარა ვერცხლისფერი თევზია, მოლურჯო ან მომწვანო ზურგით, გვერდებზე მუქი ლაქების გარეშე. მუცელზე ბასრი ქერცლის ქიმი აქვს, ქვედა ყბა ოდნავ წინ არის გამოწეული. ჭიჭყინას ძალიან ჰგავს, მაგრამ ანალური ფარფლის ბოლო ორი სხივი გადიდებული არ აქვს.

ჩვეულებრივ 8–12 სმ-ია, 16 სმ-მდე იზრდება. სქესობრივად დაახლოებით 10 სმ სიგრძისას მწიფდება. 6 წლამდე ცოცხლობს.

პლანქტონურ კიბოსნაირებს, ძირითადად ნიჩაბფეხიანებს. ლიფსიტები მათ ქვირითს, ლარვებს და დიატომურ წყალმცენარეებს ჭამენ. საკვებად ღამით ზედაპირზე ამოდის.

წყაროები

რას ეყრდნობა პროფილი

10 წყარო

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.