წითელმუცელა ბოლოცეცხლა
Phoenicurus erythrogastrus
araneusdiadematus · მცხეთა-მთიანეთი საქართველოს ველში
მთავარი მონაცემები
- კვება
- მწერები და სხვა უხერხემლოები, ზამთარში კენკრა
- სტატუსი საქართველოში
- მკვიდრი, მობუდარი
- ზომა
- 18 სმ
- ჰაბიტატი
- ალპური სარტყელი, ზამთარში ქაცვის ბუჩქნარი
- ოჯახი
- Muscicapidae
- კონსერვაცია
- საფრთხესთან ახლოს
წითელმუცელა ბოლოცეცხლა (Phoenicurus erythrogastrus) ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ბოლოცეცხლაა: 18 სმ სიგრძისაა და 21–29 გ-ს იწონის. კავკასიაში მისი ცალკე ქვესახეობა ცხოვრობს, რომელიც ცენტრალური აზიის ძირითად არეალს მოწყვეტილია. საქართველოში მკვიდრი და მობუდარია, სტეფანწმინდაში მაისში, სექტემბერსა და ნოემბერშია გადაღებული. მამალს შავი ზურგი და ყელი, თეთრი ქუდი, ფრთაზე დიდი თეთრი ლაქა და ნარინჯისფერ-წითელი მუცელი და კუდი აქვს. თუ მაღალმთაში შავ-წითელ ფრინველს თეთრი თავითა და თეთრი ფრთის ლაქით დაინახავთ, სწორედ ისაა.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ წითელმუცელა ბოლოცეცხლა
18 სმ სიგრძის, მსხვილი ბოლოცეცხლაა. მამალს შავი ზურგი და ყელი, თეთრი ქუდი, ფრთაზე თეთრი ლაქა და ნარინჯისფერ-წითელი მუცელი და კუდი აქვს; დედალი ყავისფერია, ნარინჯისფერ-წითელი კუდით.

სიგრძე 18 სმ-ია, წონა 21–29 გ, ანუ ბოლოცეცხლებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე დიდია. მამალი ზემოდან შავია, თეთრი ქუდითა და ფრთაზე თეთრი ლაქით. ყელი და მკერდის ზედა ნაწილი შავია, დანარჩენი ქვედა მხარე კი მკვრივი ნარინჯისფერ-წითელი. კუდიც ნარინჯისფერ-წითელია.
დედალი და ახალგაზრდა მამალი ზემოდან ყავისფერია, ქვემოდან ნარინჯისფერ-ოხრისფერი, კუდი კი ნარინჯისფერ-წითელი აქვთ. დედალი უფრო დიდ ჩვეულებრივ ბოლოცეცხლას წააგავს.
შავ ბოლოცეცხლასაც (Phoenicurus ochruros) ნარინჯისფერი კუდი აქვს, კავკასიელ მამლებს კი მოწითალო მუცელიც. ის გაცილებით პატარაა, 13–14,5 სმ, თეთრი ქუდი არ აქვს და ფრთის ღია ლაქა სუსტად ემჩნევა. ამიტომ ზომასა და თეთრ ქუდს შეხედეთ.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
მაღალმთაში ბუდობს: ალპურ სარტყელში, მყინვარებთან, ციცაბო კლდეებსა და ქვაყრილებთან, ხშირად იქ, სადაც მაღალმთის ტუნდრა ალპურ მდელოებში გადადის. მდელოებზე იკვებება. ზამთარში ოდნავ დაბლა ჩამოდის და ძირითადად სუბალპურ ქაცვის ბუჩქნარში ცხოვრობს. საქართველოში თერგის ხეობაში, სტეფანწმინდასთან არის გადაღებული.
წითელმუცელა ბოლოცეცხლის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. საკმარისი ჩანაწერები მხოლოდ ერთ რეგიონშია: მცხეთა-მთიანეთი.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
ნაყოფითა და მრავალფეროვანი უხერხემლოებით იკვებება. ზაფხულში ძირითადად მწერებს ჭამს. ზამთარში კენკრაზე გადადის, განსაკუთრებით ქაცვის ნაყოფზე.
კავკასიის ფრინველები მთელი წელი მთაში რჩებიან და მხოლოდ სიმაღლეს იცვლიან: ზაფხულში ალპურ სარტყელში ბუდობენ, ზამთარში ოდნავ დაბლა, ქაცვის ბუჩქნარში ჩამოდიან. ამიტომ საქართველოში მთელი წელი გვხვდება. არეალის ჩრდილოეთ ნაწილში, ბაიკალის ტბის მიდამოების მთებში მობუდარი ფრინველები უფრო შორს მიფრინავენ, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთამდე. შემოდგომაზეც მთაში რჩება: სტეფანწმინდაში მამალი ნოემბერშიც არის გადაღებული. ზამთარში კენკრიან ბუჩქნარს არ შორდება. საქართველოში რგოლვის მონაცემებიც არსებობს.
საქართველოს ეროვნული შეფასებით (2021) საფრთხესთან ახლოს მყოფია (NT): არეალი ძალიან დანაწევრებულია ან 5-ზე ნაკლებ ადგილს მოიცავს, ჰაბიტატის ფართობი და ხარისხი კი მცირდება. რიცხოვნობა კლებულობს. საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში მოწყვლადია (VU), მცირე და დანაწევრებული არეალის გამო. მსოფლიოში გადაშენების საფრთხე დაბლად არის შეფასებული (LC, 2017), რადგან აზიის მაღალ მთებში ფართოდ არის გავრცელებული. კავკასიის ქვესახეობა კი ძირითად არეალს მოწყვეტილია, ამიტომ მისი დაცვა საქართველოსთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები წითელმუცელა ბოლოცეცხლასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. საქართველოში მკვიდრი და მობუდარია, ანუ მთელი წელი აქ რჩება. ზაფხულში მაღალმთაში ბუდობს, ზამთარში ოდნავ დაბლა ჩამოდის. სტეფანწმინდაში მაისში, სექტემბერსა და ნოემბერშია გადაღებული.
მაღალმთაში: ზაფხულში ალპურ სარტყელში, მყინვარებთან, კლდეებთან და ქვაყრილებთან, ზამთარში ქაცვის ბუჩქნარში. საქართველოში თერგის ხეობაში, სტეფანწმინდასთან არის გადაღებული. ზამთარში კენკრიან ბუჩქებს დააკვირდით.
მამალს შავი ზურგი და ყელი, თეთრი ქუდი, ფრთაზე დიდი თეთრი ლაქა და ნარინჯისფერ-წითელი მუცელი და კუდი აქვს. დედალი ყავისფერია, ქვემოდან ნარინჯისფერ-ოხრისფერი, ნარინჯისფერ-წითელი კუდით. 18 სმ სიგრძით ბოლოცეცხლებს შორის დიდია.
შავი ბოლოცეცხლა გაცილებით პატარაა, 13–14,5 სმ, და თეთრი ქუდი არ აქვს. კავკასიელ შავ ბოლოცეცხლასაც შეიძლება მოწითალო მუცელი ჰქონდეს, მაგრამ ფრთის ღია ლაქა სუსტად ემჩნევა. წითელმუცელა ბოლოცეცხლის მამალს კი თეთრი ქუდი და ფრთაზე მკაფიო თეთრი ლაქა აქვს.
ნაყოფსა და მრავალფეროვან უხერხემლოებს. ზაფხულში ძირითადად მწერებს, ზამთარში კენკრას, განსაკუთრებით ქაცვის ნაყოფს. ამიტომ ზამთარში ქაცვის ბუჩქნართან ცხოვრობს.
ადამიანისთვის უვნებელია. საქართველოს ეროვნული შეფასებით (2021) საფრთხესთან ახლოს მყოფია (NT), რიცხოვნობა კლებულობს, 2014 წლის წითელ ნუსხაში კი მოწყვლადია (VU). მსოფლიოში ნაკლებად საფრთხის ქვეშ მყოფია (LC, 2017). ველური ფრინველია, ნუ დაიჭერთ და ბუდეს ნუ შეეხებით.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.






















