შინაარსზე გადასვლა
ReptilesReptiles
ჩვეულებრივი ბოლოცეცხლა (Phoenicurus phoenicurus) — ვაკე-საბურთალო, თბილისი — ნიკოლოზ დონაძეჩვეულებრივი ბოლოცეცხლა (Phoenicurus phoenicurus) — სოხუმი, აფხაზეთი — Fedotova Elenaჩვეულებრივი ბოლოცეცხლა (Phoenicurus phoenicurus) — ზუგდიდი, სამეგრელო — irishaliskaჩვეულებრივი ბოლოცეცხლა (Phoenicurus phoenicurus) — ბათუმი, აჭარა — Maksymilian Wojtkiewiczჩვეულებრივი ბოლოცეცხლა (Phoenicurus phoenicurus) — ანანური, მცხეთა-მთიანეთი — Attila Steinerჩვეულებრივი ბოლოცეცხლა (Phoenicurus phoenicurus) — ვაკე-საბურთალო, თბილისი — ნიკოლოზ დონაძეჩვეულებრივი ბოლოცეცხლა (Phoenicurus phoenicurus) — ვაკე-საბურთალო, თბილისი — ნიკოლოზ დონაძეჩვეულებრივი ბოლოცეცხლა (Phoenicurus phoenicurus) — ბათუმი, აჭარა — erasure89
1/8

ჩვეულებრივი ბოლოცეცხლა

Phoenicurus phoenicurus

მოუსმინეთ ხმას

ნიკოლოზ დონაძე · ვაკე-საბურთალო, თბილისი საქართველოს ველში

მთავარი მონაცემები

1 ნახვა
კვება
მფრენი მწერები, ზოგჯერ კენკრა
სტატუსი საქართველოში
მობუდარი; გადაფრენისასაც ჩანს
ზომა
13–14,5 სმ
ჰაბიტატი
ნათელი ხნიერი ტყე, ბაღები, პარკები
ოჯახი
Muscicapidae
დაცვა
მსოფლიოში LC, 2024; საქართველოში LC, 2021

მიმოხილვა

ჩვეულებრივი ბოლოცეცხლა საქართველოში

ჩვეულებრივ ბოლოცეცხლას სახელი კუდის გამო ჰქვია: ნარინჯისფერ-წითელი კუდი სულ უთრთის. ზომით გულწითელას უდრის, ოღონდ უფრო მოხდენილია. მამალს რუხი ზურგი, თეთრი შუბლი, შავი სახე და ყელი და ნარინჯისფერი მკერდი აქვს. საქართველოში ბუდობს, ზამთარს კი საჰარის სამხრეთით, აფრიკაში ატარებს. კავკასიაში მისი სამხრეთ-აღმოსავლური ქვესახეობა, P. p. samamisicus, ცხოვრობს: ზრდასრულ მამლებს ფრთაზე თეთრი ლაქა აქვთ. ევროპის ჩვეულებრივ ფრინველებს შორის მსგავსი კუდი მხოლოდ შავ ბოლოცეცხლას აქვს, ამიტომ ორივე სახეობის ნიშნები კარგად დაიმახსოვრეთ.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ ჩვეულებრივი ბოლოცეცხლა

13–14,5 სმ სიგრძის, მოხდენილი ფრინველია ნარინჯისფერ-წითელი, მუდამ მოთრთოლავე კუდით. მამალს რუხი ზურგი, თეთრი შუბლი, შავი სახე და ყელი და ნარინჯისფერი მკერდი აქვს. დედალი მონაცრისფრო-მოყავისფროა. მთავარი მსგავსი სახეობა შავი ბოლოცეცხლაა.

ჩვეულებრივი ბოლოცეცხლა (Phoenicurus phoenicurus) — სოხუმი, აფხაზეთი — Fedotova ElenaFedotova Elena · სოხუმი, აფხაზეთი · 2026
  1. სიგრძე 13–14,5 სმ-ია, წონა 11–23 გ. ზომით გულწითელას უდრის, ოღონდ უფრო მოხდენილი და მსუბუქია. კუდი ნარინჯისფერ-წითელია, შუა ორი ბუმბული მუქი ყავისფერია, და ფრინველი მას ხშირად ათრთოლებს.

  2. ზაფხულში მამალს რუხი თავი და ზურგი, თეთრი შუბლი, შავი სახე და ყელი, ნარინჯისფერ-წაბლისფერი მკერდი და გვერდები აქვს, მუცელი თითქმის თეთრია. კავკასიურ ქვესახეობაში ზრდასრულ მამალს ფრთაზე მოთეთრო ლაქა აქვს. შემოდგომით ბუმბულის ღია კიდეები ფერებს უფერმკრთალებს.

  3. დედალი ზემოდან მონაცრისფრო-მოყავისფროა, ქვემოდან მოთეთრო-მოყვითალო ან ღია ნარინჯისფერი, ყელი უმეტესად მოთეთროა. შავი ბოლოცეცხლას დედალს ჰგავს, მაგრამ უფრო ღია ფერისაა, ნაკლებად რუხი, ყელი და მუცელი კი უფრო ღია აქვს. თუ ნარინჯისფერკუდიან, მოყავისფრო ფრინველს ნახავთ, მუცლის ფერს დააკვირდით.

ფერი

ნაცრისფერიშავითეთრინარინჯისფერიყავისფერი

ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.

გავრცელება

სად გვხვდება ჩვეულებრივი ბოლოცეცხლა საქართველოში

ცხოვრობს ნათელ, ხნიერ ტყეში, სადაც ბუჩქები და ქვეტყე ცოტაა, ხეებში კი ფუღუროები ბევრია. ბინადრობს ხეხილის ბაღებში, სოფლებში, პარკებსა და ძველ ბაღებშიც. ბუდისთვის ფუღურო სჭირდება, ამიტომ ხმელი ხეები და ხმელტოტიანი ხეები მისთვის სასარგებლოა. ხალისით იკავებს ხელოვნურ ბუდეებსაც.

ჩვეულებრივი ბოლოცეცხლას რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. საკმარისი ჩანაწერები თორმეტივე რეგიონშია: მცხეთა-მთიანეთი, კახეთი, თბილისი, სამცხე-ჯავახეთი, აჭარა, სამეგრელო-ზემო სვანეთი, აფხაზეთი, შიდა ქართლი, იმერეთი, რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი, ქვემო ქართლი და გურია.

მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია

  • საველე ჩანაწერი
  • რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
  • ფოტოჩანაწერი
  • ჩანაწერების მქონე რეგიონი

ბიოლოგია

კვება, ქცევა და კონსერვაცია

კვება

ძირითადად მწერებით იკვებება. ხშირად ბუზიჭერიასავით ნადირობს: ტოტიდან გაფრინდება და მფრენ მწერს ჰაერში იჭერს. საკვების უმეტესი ნაწილი ფრთიანი მწერებია. ცივ დროს ზოგჯერ კენკრასაც ჭამს.

ქცევა

კონსერვაცია

გალერეა

ნიკოლოზ დონაძე · ვაკე-საბურთალო, თბილისი
Fedotova Elena · სოხუმი, აფხაზეთი
irishaliska · ზუგდიდი, სამეგრელო
Maksymilian Wojtkiewicz · ბათუმი, აჭარა

ნიკოლოზ დონაძე · Fedotova Elena · irishaliska · Maksymilian Wojtkiewicz · Attila Steiner · erasure89

დაკავშირებული გიდები

გააგრძელეთ თემატური გვერდებით

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები ჩვეულებრივი ბოლოცეცხლასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

დიახ. საქართველოში ბუდობს, გაზაფხულსა და შემოდგომაზე კი გადაფრენისასაც ჩანს. ზამთარს აქ არ ატარებს: აფრიკაში, საჰარის სამხრეთით მიფრინავს. ქვეყანაში ბუდობს კავკასიური ქვესახეობა P. p. samamisicus-იც, რომლის მამალს ფრთაზე თეთრი ლაქა აქვს.

ჩვეულებრივი ბოლოცეცხლას მამალს ნარინჯისფერი მკერდი და თეთრი შუბლი აქვს, შავი ბოლოცეცხლას მამალი კი თითქმის მთლიანად მუქია. ორივეს ნარინჯისფერ-წითელი კუდი აქვს. დედლები ერთმანეთს ჰგავს, მაგრამ ჩვეულებრივი ბოლოცეცხლას დედალი უფრო ღიაა და მუცელი უფრო მოთეთრო აქვს. ამიტომ დედლის გარჩევისას მუცლის ფერი ყველაზე სანდო ნიშანია.

ნათელ, ხნიერ ტყეში, სადაც ბევრი ფუღუროიანი ხეა და ქვეტყე ცოტაა. ბინადრობს ხეხილის ბაღებში, სოფლებში, პარკებსა და ძველ ბაღებშიც. ბუდისთვის ფუღურო ან სხვა დახურული ნიშა სჭირდება.

ძირითადად მწერებს, განსაკუთრებით ფრთიანებს. ხშირად ტოტიდან გაფრინდება და მწერს ჰაერში იჭერს, ბუზიჭერიასავით. ცივ დროს ზოგჯერ კენკრასაც ჭამს.

ევროპაში პირველი მამლები აპრილის დასაწყისში ან შუა რიცხვებში ჩამოდიან. მაისში დედალი 5–8 კვერცხს დებს, სამხრეთში ზოგი წყვილი ზაფხულში მეორედაც ბუდობს. აფრიკაში აგვისტოს შუა რიცხვებიდან ოქტომბრის დასაწყისამდე მიფრინავს.

წყაროები

რას ეყრდნობა პროფილი

7 წყარო

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.