შინაარსზე გადასვლა
ReptilesReptiles
წითელი ძერა (Milvus milvus) — Sachsen-Anhalt — Erik Ecksteinწითელი ძერა (Milvus milvus) — Comunidad Foral de Navarra — Dr. Sven Gippnerწითელი ძერა (Milvus milvus) — 8932 Mettmenstetten — chorthippusწითელი ძერა (Milvus milvus) — Buckinghamshire — Paul Lewisწითელი ძერა (Milvus milvus) — Great Britain — earhgirlწითელი ძერა (Milvus milvus) — Oberösterreich — Manuel Raabწითელი ძერა (Milvus milvus) — Baleares — Paul Coolsწითელი ძერა (Milvus milvus) — Sangarrén — Rails and roadtrips
1/8

წითელი ძერა

Milvus milvus

Erik Eckstein · Sachsen-Anhalt

მთავარი მონაცემები

4 ნახვა
ზომა
60–70 სმ, ფრთები 175–195 სმ, 0,8–1,3 კგ
კვება
ლეში, პატარა ძუძუმწოვრები, ფრინველები, წვიმის ჭიები
სტატუსი საქართველოში
იშვიათი, შემთხვევითი სტუმარი
ჰაბიტატი
ფოთლოვანი ტყის პირები, საძოვრები, სახნავები
ოჯახი
Accipitridae
დაცვა
მსოფლიოში LC (2020); საქართველოში NE

მიმოხილვა

წითელი ძერა საქართველოში

წითელი ძერა (Milvus milvus) მოწითალო მტაცებელია გრძელი, ღრმად ორად გაყოფილი კუდით, რომელსაც ფრენისას გრეხს, როცა მიმართულებას იცვლის. მსოფლიოში ცნობილი ყველა მობუდარი წყვილი, 32 200–37 700, ევროპაშია. ადრე დასავლეთ აზიაშიც, თურქეთში, ჩრდილოეთ ირანსა და სირიაში, ბუდობდა, მაგრამ იქ გადაშენდა. საქართველოში შემთხვევით მოხვედრილ, იშვიათ სახეობად ითვლება: ნახეს ბათუმთან შემოდგომის გადაფრენისას და გაზაფხულზე მცხეთა-მთიანეთში. შავ ძერასთან შედარებით უფრო ღია და წითელია, კუდი კი გაცილებით ღრმად აქვს ორად გაყოფილი.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ წითელი ძერა

საშუალო ზომის, გრძელფრთიანი მტაცებელია. ტანი, კუდის ზედა მხარე და ფრთის საფარი ბუმბული მოწითალოა. ფრთის ქვედა მხარეს, წვეტებთან ახლოს, დიდი თეთრი ლაქა აქვს, წვეტები შავია. კუდი გრძელია და ღრმად ორად გაყოფილი.

წითელი ძერა (Milvus milvus) — Comunidad Foral de Navarra — Dr. Sven GippnerDr. Sven Gippner · Comunidad Foral de Navarra · 2024
  1. კუდი გრძელი, მოწითალო და ღრმად ორად გაყოფილია. შავ ძერას კუდი უფრო მოკლე და მუქი აქვს, ჭრილი კი გაცილებით ზედაპირული.

  2. ფრთებს ოდნავ აწეულს, V-ს მსგავსად იჭერს. ფრთის ქვედა მხარეს თეთრი პირველადი ბუმბული შავ წვეტებსა და მუქ მეორად ბუმბულს უპირისპირდება.

  3. ახალგაზრდას ღია, მოყვითალო-ყავისფერი მკერდი და მუცელი აქვს, კუდი ნაკლებად ღრმად აქვს გაყოფილი, ფრთაზე კი გრძელი, ვიწრო ღია ხაზი გასდევს. ხმა წვრილი, მოსტვენი ჟღერაა.

ფერი

წითელიყავისფერითეთრიშავი

ტანი, კუდის ზედა მხარე და ფრთის საფარი ბუმბული მოწითალოა, მკერდზე შავი ზოლებით. ფრთის ქვედა მხარეს დიდი თეთრი ლაქა აქვს, წვეტები შავია, მეორადი ბუმბული მუქი. ახალგაზრდა უფრო მკრთალია, მოყვითალო-ყავისფერი მკერდით.

ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.

რომელ სახეობებს ჰგავს

გავრცელება

სად გვხვდება წითელი ძერა საქართველოში

ფოთლოვან ტყეებს, საძოვრებს, შერეულ სასოფლო-სამეურნეო მიწებს, ხეობებსა და ჭაობების პირებს ირჩევს, 1600 მ-მდე მაინც. დღეს ბუდობს პორტუგალიიდან და ესპანეთიდან ევროპული რუსეთამდე, ჩრდილოეთით სამხრეთ სკანდინავიამდე და დიდ ბრიტანეთამდე. ჩრდილოეთ ევროპის ფრინველები ადრე ზამთარში სამხრეთ-დასავლეთით მიდიოდნენ, ზოგი თურქეთამდეც აღწევდა. ბოლო ათწლეულებში სულ უფრო მეტი რჩება ადგილზე მთელი წლის განმავლობაში. საქართველოში შემთხვევით მოხვედრილ, იშვიათ სახეობად ითვლება. ბათუმთან შემოდგომის აღრიცხვისას 2008 და 2012 წლების სექტემბერში დაფიქსირდა, ბათუმსა და მახინჯაურს შორის კი 2026 წლის სექტემბერშიც ნახეს. 2019 წლის აპრილში მცხეთა-მთიანეთში, გუდაურის მახლობლად, დაფიქსირდა.

წითელი ძერის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. საკმარისი ჩანაწერები ჯერ არცერთ რეგიონში არ არის, ამიტომ გავრცელებად არცერთი რეგიონი არ არის მონიშნული.

მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია

  • საველე ჩანაწერი
  • ჩანაწერების მქონე რეგიონი

ბიოლოგია

კვება, ქცევა და კონსერვაცია

კვება

ზოგადი მლეშავი და მტაცებელია. ძირითადად დიდი შინაური ცხოველების, ცხვრისა და ღორის, ლეშს, გზაზე დაჯახებულ ცხოველებს და ნაპირზე გამორიყულ თევზს ჭამს. იჭერს პატარა ძუძუმწოვრებს: თაგვებს, მემინდვრიებს, ბიგებს, კურდღლის ბაჭიებს. ჭამს ახალგაზრდა ან დაშავებულ ფრინველებს, ზოგჯერ ქვეწარმავლებსა და ამფიბიებს. გაზაფხულზე მის საკვებში მნიშვნელოვანი ადგილი წვიმის ჭიებს უჭირავს.

ქცევა

კონსერვაცია

გალერეა

Erik Eckstein · Sachsen-Anhalt
Dr. Sven Gippner · Comunidad Foral de Navarra
chorthippus · 8932 Mettmenstetten
Paul Lewis · Buckinghamshire

დაკავშირებული გიდები

გააგრძელეთ თემატური გვერდებით

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები წითელი ძერასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

იშვიათად, შემთხვევით. ბათუმთან შემოდგომის გადაფრენისას 2008, 2012 და 2026 წლების სექტემბერში დაფიქსირდა, 2019 წლის აპრილში კი მცხეთა-მთიანეთში, გუდაურის მახლობლად. საქართველოში ბუდობა დადასტურებული არ არის.

წითელ ძერას გრძელი, მოწითალო და ღრმად ორად გაყოფილი კუდი აქვს, ფრთის ქვედა მხარეს კი დიდი თეთრი ლაქა. შავი ძერა უფრო მუქია, კუდი უფრო მოკლე აქვს და ჭრილი ზედაპირული. ორივე სახეობა ერთმანეთთან ზოგჯერ ჯვარდება.

სიგრძე 60–70 სმ-ია, გაშლილი ფრთები 175–195 სმ. მამალი 800–1200 გ იწონის, დედალი ცოტა მეტს, 1000–1300 გ-ს.

ძირითადად ლეშს, მათ შორის გზაზე დაჯახებულ ცხოველებს. იჭერს თაგვებს, მემინდვრიებსა და სხვა პატარა ძუძუმწოვრებს, ახალგაზრდა ან დაშავებულ ფრინველებს. გაზაფხულზე ბევრ წვიმის ჭიას ჭამს.

ბორა წითელი ძერის ქართული ალტერნატიული სახელია. ორივე სახელი ერთსა და იმავე სახეობას, Milvus milvus-ს, აღნიშნავს.

წყაროები

რას ეყრდნობა პროფილი

8 წყარო

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.