საშუალო კრონშნეპი
Numenius phaeopus
Louise Creed · Kabeljous
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- 37–47 სმ; ფრთები 75–90 სმ; 270–493 გ
- კვება
- უხერხემლოები, კიბორჩხალები, მოლუსკები; კენკრა
- სტატუსი საქართველოში
- გადამფრენი
- ჰაბიტატი
- ტუნდრა და ჩრდილოეთის ჭაობები; ზამთარში ზღვის სანაპიროები
- ოჯახი
- Scolopacidae
- დაცვა
- მსოფლიოში LC (2016); საქართველოში LC (2021, დაუმტკიცებელი)
საშუალო კრონშნეპი (Numenius phaeopus) დიდი კრონშნეპის მომცრო ნათესავია: გრძელი, ქვემოთ მოხრილი ნისკარტი ბოლოსკენ კუთხით აქვს მოღუნული, თავზე კი მუქი და ღია ზოლები აქვს. ბუდობს ევრაზიის ჩრდილოეთის ჭაობებსა და ტუნდრაში, ზამთარს კი აფრიკის, სამხრეთ აზიისა და ავსტრალაზიის სანაპიროებზე ატარებს. საქართველოში გადამფრენია, უმეტესად შავი ზღვის სანაპიროზე ჩანს, გაზაფხულზე და ზაფხულის ბოლოს. გადაფრენის წინ კენკრა მისი საკვების მნიშვნელოვანი ნაწილია. დიდ კრონშნეპს ჰგავს, მაგრამ უფრო პატარაა და მოკლე ნისკარტი აქვს. თუ ზღვის ნაპირზე კრონშნეპს დაინახავთ, ჯერ თავის ზოლებს დააკვირდით.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ საშუალო კრონშნეპი
საკმაოდ დიდი, ნაცრისფერ-მოყავისფრო წყლისპირა ფრინველია გრძელი, ქვემოთ მოხრილი ნისკარტით, რომელიც თანაბარი რკალის ნაცვლად ბოლოსკენ კუთხით არის მოღუნული. თხემი შავ-ყავისფერია, შუაში ღია ზოლით, თვალებზე ღია წარბებით. ბევრ ფრინველს ზურგი და გავა თეთრი აქვს.

სიგრძე 37–47 სმ-ია, ფრთების გაშლილი სიგანე 75–90 სმ, წონა 270–493 გ. ფეხები მოლურჯო-ნაცრისფერია, კლანჭები მუქი ნაცრისფერი. მთელ სხეულზე მუქი ხაზები და ლაქები აქვს. ხმა მოჩუხჩუხე სტვენაა, რომელიც სიმღერისას ტრელში გადადის.
დიდი კრონშნეპისგან ზომით, ნისკარტითა და თავით განსხვავდება. საშუალო კრონშნეპი უფრო პატარაა, ნისკარტი უფრო მოკლე აქვს და ბოლოსკენ კუთხით მოღუნული. თავზე მუქი ზოლები და შუაში ღია ზოლი აქვს, დიდ კრონშნეპს კი ასეთი ნახატი არ აქვს. ამიტომ შორიდან ჯერ თავს დააკვირდით.
თეთრი ზურგი და გავა მხოლოდ ზოგ ქვესახეობას აქვს, მათ შორის ნორვეგიიდან ცენტრალურ ციმბირამდე მობუდარს. ჩრდილოეთ ამერიკის ფრინველებს ზურგი და გავა სხეულის ფერისა, მუქი ხაზებით აქვთ. სადაც ეს თეთრი ზურგია, ფრენისას კარგად ჩანს.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ბუდობს ევრაზიის სუბარქტიკულ სარტყელში, ტყე-ტუნდრასა და ხავსიან ჭაობებში, დაჭაობებულ ტბისპირებსა და ხანძრის შემდეგ გაზრდილ ახალგაზრდა ტყეებში, ყოველთვის წყალთან ახლოს. ევროპაში სამხრეთით შოტლანდიამდე ბუდობს, ისლანდიაში კი დაბლობ ვაკეებზე, მდელოებსა და ტენიან ადგილებში. ზამთარს აფრიკის, სამხრეთ აზიისა და ავსტრალაზიის სანაპიროებზე ატარებს. გადაფრენისასაც ზღვისპირა ფრინველია. საქართველოში გადამფრენია და უმეტესად შავი ზღვის სანაპიროზე ჩანს: აჭარაში, ჭოროხის დელტასთან, და ფოთის მიდამოებში. რამდენჯერმე შიდა რეგიონებშიც ნახეს, მაგალითად ქვემო ქართლში, გარდაბანთან. ჩვეულებრივ ერთი ან რამდენიმე ფრინველი ჩანს, მაგრამ 2019 წლის აგვისტოში 40 ფრინველის გუნდი დაითვალეს.
საშუალო კრონშნეპის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჩანაწერები ჯერ ძალიან ცოტაა იმისთვის, რომ რომელიმე რეგიონი გავრცელების ნაწილად მოინიშნოს.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
რბილ ტალახში ნისკარტს ჩაყოფს და პატარა უხერხემლოებს იღებს, ზედაპირიდან კი პატარა კიბორჩხალებსა და მსგავს ნადავლს კრეფს. ზღვის ნაპირზე ჭამს კიბორჩხალებს, კრევეტებს, გვერდულებსა და მოლუსკებს, ხმელეთზე კი მწერებსა და მათ მატლებს, ჭიებსა და ლოკოკინებს. ბუდობისას ბევრ კენკრას ჭამს, განსაკუთრებით შავი შხეფის (Empetrum nigrum) ნაყოფს. გადაფრენის წინ კენკრა მისი საკვების მნიშვნელოვანი ნაწილია.
გადამფრენი ფრინველია, ბუდობის გარეთ კი საკმაოდ ხშირად გუნდებად ცხოვრობს. კვერცხებზე ჯდომას მაისში იწყებს, ზამთარს კი სამხრეთის სანაპიროებზე ატარებს. ბუდე ტუნდრაში ან არქტიკულ ხრიოკზე, დაბალ მცენარეულობასა თუ ხავსში ამოთხრილი ფოსოა, საიდანაც ირგვლივ კარგად ჩანს. დებს 3–5 კვერცხს, რომლებზეც მამალი და დედალი მონაცვლეობით 23–28 დღე სხედან. საფრთხისას დედა ბოლომდე უძრავად ზის, შემდეგ მოკლე მანძილზე გაფრინდება და ხმაურით მტაცებელს ბუდიდან აშორებს. ბარტყები ორიოდე კვირაში სწრაფად დარბიან, ივლისში კი დამოუკიდებლები ხდებიან.
მსოფლიოში საშუალო კრონშნეპი საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2016), თუმცა მისი რიცხვი მცირდება. ეს შეფასება ჩრდილოამერიკულ კრონშნეპებსაც მოიცავს, რომლებსაც ზოგი ტაქსონომი ცალკე სახეობად მიიჩნევს. XIX საუკუნის ბოლოს გადაფრენის გზებზე ნადირობამ მისი რიცხვი ძლიერ შეამცირა, შემდეგ კი აღდგა. ახლა მას კლიმატის ცვლილება, საცხოვრებელი ადგილების განადგურება და ფრინველის გრიპი ემუქრება. ისლანდიაში, სადაც მსოფლიო მობუდარი პოპულაციის მესამედი ცხოვრობს, უმეტეს ადგილას რიცხვი სწრაფად ეცემა. მასზე ვრცელდება აფრიკულ-ევრაზიული გადამფრენი წყლის ფრინველების დაცვის შეთანხმება (AEWA). საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში არ არის. განახლებულ, ჯერ დაუმტკიცებელ შეფასებაში (2021) საქართველოშიც საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC), რიცხვი კი სტაბილურია.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები საშუალო კრონშნეპთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, გადამფრენ ფრინველად. ყველაზე ხშირად აპრილ–მაისსა და აგვისტო–სექტემბერში ჩანს. უმეტესად შავი ზღვის სანაპიროზე, ჭოროხის დელტასა და ფოთის მიდამოებში ჩერდება, ზოგჯერ შიდა რეგიონებშიც, მაგალითად ქვემო ქართლში. ჩვეულებრივ რამდენიმე ფრინველია, ზოგჯერ ორმოცამდე.
საშუალო კრონშნეპი უფრო პატარაა და ნისკარტი მოკლე და ბოლოსკენ კუთხით მოღუნული აქვს. დიდ კრონშნეპს ძალიან გრძელი, თანაბრად მოხრილი ნისკარტი აქვს. საშუალოს თავზე მუქი ზოლები და შუაში ღია ზოლი აქვს. ხმაც განსხვავდება: საშუალო კრონშნეპი ტრელივით, მოჩუხჩუხე სტვენით ყვირის.
ზღვის ნაპირზე კიბორჩხალებს, კრევეტებს, გვერდულებსა და მოლუსკებს, ხმელეთზე კი მწერებს, მატლებს, ჭიებსა და ლოკოკინებს. ბუდობისას ბევრ კენკრას ჭამს, განსაკუთრებით შავ შხეფს. გადაფრენის წინ კენკრა მისი საკვების მნიშვნელოვანი ნაწილია.
ევრაზიის ჩრდილოეთში, ტყე-ტუნდრასა და ხავსიან ჭაობებში, ისლანდიიდან და შოტლანდიიდან კამჩატკამდე. ბუდე მიწაში ამოთხრილი ფოსოა, დაბალ მცენარეულობაში. საქართველოში მისი ბუდობა ცნობილი არ არის: აქ გადაფრენისას ჩერდება.
სიგრძე 37–47 სმ-ია, ფრთების გაშლილი სიგანე 75–90 სმ, წონა 270–493 გ. კრონშნეპებს შორის საშუალო ზომისაა და დიდ კრონშნეპზე შესამჩნევად პატარაა. დედლები საშუალოდ მამლებზე ოდნავ მძიმენი არიან.
ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2016), თუმცა რიცხვი მცირდება, ისლანდიაში კი სწრაფად ეცემა. საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში არ არის, განახლებულ, ჯერ დაუმტკიცებელ შეფასებაში (2021) კი აქაც LC კატეგორიაშია. დასვენების ადგილებში ფრინველებს ნუ დააფრთხობთ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.





















