ძირითადად ლეშს ჭამს. ზოგადად, ამ სახეობის საკვებში პატარა ცხოველები, რომლებსაც ხერხემალი აქვთ, და კვერცხებიც შედის.
ფასკუნჯი
Neophron percnopterus
gogopopo · გარდაბანისაქართველოს ველში
საქართველოში მობუდარი და მიგრანტი ლეშიჭამია ფრინველი. ვაშლოვანის არწივის ხეობაში ბუდობა უშუალო მონიტორინგით დადასტურდა. ზრდასრული თეთრია შავი საფრენი ბუმბულით; ახალგაზრდა მუქია. გლობალურად საფრთხეში მყოფი სახეობაა (EN).
მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით
- სტატუსი საქართველოში
- მობუდარი და მიგრანტი
- დადასტურებული საბუდარი ადგილი
- არწივის ხეობა, კახეთი
- ფრთების შლილი
- 155–180 სმ
- კვება
- უმთავრესად ლეში
- დაცვა
- გლობალურად EN; სამართლებრივ ნუსხაში VU
ფასკუნჯი (Neophron percnopterus) არწივისებრთა ოჯახის პატარა ფრინველია, რომელიც ლეშით იკვებება. საქართველოში ბუდობს და გადაფრენის დროსაც გვხვდება; მისი ბუდობა დადასტურებულია კახეთში, ვაშლოვანის არწივის ხეობაში. ზრდასრულს თეთრი ტანი, ფრთის შავი საფრენი ბუმბული, ყვითელი სახე და ბოლოსკენ შევიწროებული კუდი აქვს; ახალგაზრდა უფრო მუქია. ფრთების შლილი დაახლოებით 155–180 სმ-ია. მსოფლიოში გადაშენების საფრთხე ემუქრება. 2024 წლის ეროვნული სამეცნიერო შეფასებითაც ასეა, თუმცა საქართველოს მოქმედ სამართლებრივ წითელ ნუსხაში შედარებით ნაკლები საფრთხის მქონე სახეობადაა შეტანილი.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ფასკუნჯი
ზრდასრულ ფასკუნჯს ქვემოდან მკვეთრად უჩანს თეთრი სხეული და ფრთების შავი საფრენი ბუმბული. ახლოდან სახის უბუმბულო ყვითელი კანიც ჩანს. ახალგაზრდა ფრინველი ყავისფერია და ზრდასრულზე ბევრად მუქი. ზრდასრულიც და ახალგაზრდაც სხვა ორბებთან შედარებით პატარაა და სოლისებრი კუდი აქვს.
ზრდასრულს თეთრი ტანი, შავი საფრენი ბუმბული, ყვითელი სახე და წვრილი, სოლის ფორმის კუდი აქვს.
ახალგაზრდა ფრინველს მუქი ყავისფერი ბუმბული აქვს. ზრდასრულის მკვეთრი თეთრი და შავი შეფერილობა ჯერ არ აქვს. ზრდასრულობამდე ბუმბული თანდათან ღიავდება. მოზარდის ამოსაცნობად მხოლოდ ფერი საკმარისი არ არის — დააკვირდით სხეულის ფორმასა და ბოლოსკენ შევიწროებულ კუდს.
ორბი ბევრად დიდია, ღია ქვიშისფერი სხეული და ფართო ფრთები აქვს; ზრდასრულ ფასკუნჯს კი თეთრი ტანი აქვს, ფრთებზე შავი ბუმბული მკვეთრად უჩანს. სვავი მთლიანად მუქია და ასევე გაცილებით დიდია. ბატკანძერს გრძელი, რომბის ფორმის კუდი და ვიწრო ფრთები აქვს; ზრდასრულს ხშირად ჟანგისფერი ტანი და შავი „წვერი“ უჩანს. მუქი ახალგაზრდა ფასკუნჯის ამოსაცნობად ფერთან ერთად ზომასა და კუდის ფორმასაც მიაქციეთ ყურადღება.
საქართველოში სახეობა დაფიქსირებულია კახეთში, ქვემო ქართლში, მცხეთა-მთიანეთში, სამცხე-ჯავახეთსა და შიდა ქართლში. ბუდობა დადასტურებულია მხოლოდ არწივის ხეობის ბუნების ძეგლში, ვაშლოვანის დაცულ ტერიტორიებზე, კახეთში. 2023 წელს ამ ხეობაში სამი წყვილი აღრიცხეს; ორმა თითო ბარტყი გამოაფრინა. სახეობა საკვებს ღია, ხშირად მშრალ ადგილებში ეძებს და კლდეებზე ბუდობს. დასავლეთ საქართველოშიც გადაფრენისას აღირიცხება, მათ შორის შემოდგომაზე ბათუმთან.
დაფიქსირებულია (ფოტოდაკვირვებები)საველე ჩანაწერი
ჩანაწერები ცოტაა · 3
ფასკუნჯის რუკა საქართველოს iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებსა და სარედაქციო ფოტოჩანაწერებს ეყრდნობა. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან: რუკაზე მხოლოდ საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებია გამოკვეთილი, დანარჩენში ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და არა პოპულაციის სიმჭიდროვეს.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
ინტერაქტიული რუკა იტვირთება.
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
ფასკუნჯი გადამფრენია. იმ ადგილების ჩრდილოეთ ნაწილში, სადაც ბუდობს, ძირითადად მარტიდან სექტემბრამდე გვხვდება. ბუდობას ჩვეულებრივ აპრილში იწყებს. კვერცხებზე დაახლოებით 42 დღე ზის, ბარტყი კი გამოჩეკიდან დაახლოებით 70–90 დღეში ტოვებს ბუდეს. არწივის ხეობაში 2023 წლის მაისში ორი წყვილი კვერცხებზე იჯდა, ივლისში კი თითო ბარტყი გამოაფრინეს.
მსოფლიოში ფასკუნჯი საფრთხეში მყოფადაა შეფასებული. საქართველოს 2014 წლის სამართლებრივ წითელ ნუსხაში ის მცირე რაოდენობის გამო VU, D1 კატეგორიითაა შეტანილი. 2024 წლის სამეცნიერო შეფასებით კი საქართველოში საფრთხეში მყოფადაა მიჩნეული. სამართლებრივი და სამეცნიერო შეფასებები განსხვავდება, მაგრამ ახალი სამეცნიერო შეფასება თავისთავად არ ცვლის სამართლებრივ ნუსხას. საერთაშორისო მასშტაბით დაფიქსირებული საფრთხეებია მოწამვლა, ელექტროგადამცემ ხაზებზე დაღუპვა და უკანონო მოკვლა.
gogopopo · გარდაბანი
gogopopo · გარდაბანი
Attila Steiner · დედოფლისწყარო
Stefan C · დედოფლისწყარო
gogopopo · Attila Steiner · Stefan C · Jean-Louis Carlo · გიორგი იანქოშვილი · tvp · Gernot Kunz
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელე თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ფასკუნჯთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
2024 წლის მონაცემებით, ეს სახეობა საქართველოში ბუდობს და გადაფრენის დროსაც გვხვდება. ვაშლოვანის არწივის ხეობაში მისი ბუდობა უშუალოდ დადასტურდა.
არწივის ხეობაში, ვაშლოვანის დაცულ ტერიტორიებზე, კახეთში.
თეთრი ტანის ფონზე შავი საფრენი ბუმბული გამოირჩევა. კუდი სოლის ფორმისაა. ახლოდან შიშველი, ყვითელი სახეც ჩანს.
არა. ახალგაზრდა ფრინველი ძირითადად მუქი ყავისფერია და ასაკთან ერთად თანდათან ღიავდება. მუქი ფრინველი მხოლოდ შეფერილობით არ ამოიცნოთ.
სახეობის ფრთების შლილი დაახლოებით 155–180 სმ-ია.
გაზაფხულიდან შემოდგომამდე. საქართველოში ბუდობს და გადაფრენის დროსაც გვხვდება. ბათუმთან შემოდგომაზე მისი გადაფრენაც დაფიქსირებულია.
2014 წლის სამართლებრივ ნუსხაში VU, D1 წერია. 2024 წლის სამეცნიერო ჩამონათვალში ეროვნული სტატუსი EN-ადაა შეფასებული, მაგრამ ეს სამართლებრივ ჩანაწერს ავტომატურად არ ცვლის.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
