ეგვიპტური უფეხურა
Caprimulgus aegyptius
Pavel Shukov · Peshkunsky District
მთავარი მონაცემები
- კვება
- ღამის პეპლები, ხოჭოები
- სტატუსი საქართველოში
- შემთხვევითი სტუმარი
- ზომა
- ≈25 სმ; ფრთების გაშლა ≈55 სმ; ≈80 გ
- ჰაბიტატი
- ქვიშიანი უდაბნო, მეჩხერი ბუჩქნარი
- ოჯახი
- Caprimulgidae
- კონსერვაცია
- LC (2019); საქართველო NE
ეგვიპტური უფეხურა ჩვეულებრივ უფეხურაზე გაცილებით მკრთალია: ქვიშისფერი ბუმბული უდაბნოს ნიადაგზე თითქმის უჩინარს ხდის. ბუდობს ჩრდილოეთ აფრიკაში, შუა აღმოსავლეთსა და შუა აზიაში, ზამთარს კი ტროპიკულ აფრიკაში ატარებს. საქართველოში შემთხვევითი სტუმარია: 2017 წლის 26–27 აგვისტოს აჭარაში, ჭოროხის დელტაში ნახეს, 2018 წლის 17 სექტემბერს კი ბათუმთან, ზღვის სანაპიროზე. ადამიანისთვის საშიში არ არის. ბინდისას ღია ადგილზე მკრთალ უფეხურას თუ დაინახავთ, დააკვირდით და, თუ შეძლებთ, ხმა ჩაიწერეთ.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ეგვიპტური უფეხურა
საშუალოზე პატარა უფეხურაა, განიერი პირით, გრძელი ფრთებითა და რბილი, ჭრელი ბუმბულით. ქვიშისფერია, მოყვითალო-ჩალისფერი და მურა ზოლებითა და ხაზებით. ჩვეულებრივ უფეხურაზე შესამჩნევად მკრთალია.
სიგრძე დაახლოებით 25 სმ-ია, ფრთების გაშლა 55 სმ, წონა დაახლოებით 80 გ. ჩვეულებრივ უფეხურაზე პატარაა, მაგრამ სხეულთან შედარებით ფრთებიც და კუდიც უფრო გრძელი აქვს.
ზედა მხარე ქვიშისფერია, ჩალისფერი და მურა ზოლებითა და ხაზებით, ქვედა მხარე ქვიშისფერი ან მოთეთრო. მამალს ფრთებზე პაწაწინა თეთრი ლაქები აქვს. ჩვეულებრივ უფეხურას ბუმბული გაცილებით მუქი და კონტრასტულია.
მონოტონურად, მექანიკურად გაიძახის „კრუ-კრუ-კრუ…“. ფრინველი თავს გვერდიდან გვერდზე აბრუნებს, ამიტომ ხმა ხან ძლიერდება, ხან სუსტდება. უფეხურების გარჩევისას ხმა ხშირად ფერზე სანდოა, ამიტომ, თუ შეძლებთ, ჩაიწერეთ.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ღია უდაბნოში ცხოვრობს, სადაც იშვიათად თუ დგას ხე ან ბუჩქი. ხშირად წყალთან ახლოსაა, მეჩხერ მცენარეულობასა და ბუჩქნარში, მდინარეების ჭალებთან. ქვიშიან უდაბნოს ამჯობინებს, თიხნარზე იშვიათად გვხვდება. ბუდობს ორ ერთმანეთისგან დაშორებულ არეალში: ჩრდილო-დასავლეთ აფრიკაში და ყაზახეთიდან სინამდე, მათ შორის შუა აზიასა და ირანში. ევროპაში იშვიათი სტუმარია. საქართველოში შემთხვევითი სტუმარია. 2017 წლის 26–27 აგვისტოს ჭოროხის დელტის ჭაობებში, აჭარაში ნახეს: ეს საქართველოს პირველი ცნობილი შემთხვევაა. 2018 წლის 17 სექტემბერს ერთი ფრინველი ბათუმთან, შავი ზღვის სანაპიროზე ნახეს.
ჩანაწერები ჯერ არ გვაქვს
ამ სახეობის დადასტურებული დაკვირვება ატლასში ჯერ არ არის, ამიტომ არ ვიცით, საქართველოს რომელ რეგიონებში გვხვდება.
გაგვიზიარე დაკვირვებანახე ეს სახეობა? ფოტო და ადგილი საკმარისია.
ბინდისას აქტიური მწერებით იკვებება, ძირითადად ღამის პეპლებითა და ხოჭოებით. მათ ჰაერში იჭერს. ნადირობისას ჩუმად, პეპელასავით მიფრინავს: ძლიერი ფრთის დარტყმები გაუნძრევლად გაშლილ ფრთებზე სრიალს ენაცვლება.
ბინდის ფრინველია. დღისით უჩუმრად წევს მიწაზე და ბუმბულით ქვიშიან ნიადაგს ერწყმის, ამიტომ ძნელი შესამჩნევია. მზის ჩასვლისას დგება და ფრენას იწყებს. ყაზახეთში აპრილის ბოლოს და მაისის დასაწყისში ჩამოდის და აგვისტო–სექტემბერში მიდის. ზამთარს აფრიკაში, საჰელში ატარებს. ბუდეს არ აკეთებს: ორ მოგრძო, ელიფსურ კვერცხს პირდაპირ შიშველ მიწაზე დებს. კრუხი მჭიდროდ ზის კვერცხებზე და მისი შეფერილობა მათი საუკეთესო დაცვაა.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ეგვიპტური უფეხურასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
მხოლოდ შემთხვევით. პირველად 2017 წლის 26–27 აგვისტოს აჭარაში, ჭოროხის დელტაში ნახეს. 2018 წლის 17 სექტემბერს ერთი ფრინველი ბათუმთან, ზღვის სანაპიროზე ნახეს. საქართველოში არ ბუდობს და რეგულარულად არ ჩნდება.
ეგვიპტური უფეხურა გაცილებით მკრთალი, ქვიშისფერია, ჩვეულებრივს კი მუქი, კონტრასტული ბუმბული აქვს. სხეულით უფრო პატარაა, მაგრამ ფრთებიც და კუდიც შედარებით გრძელი აქვს. მამალს ფრთებზე მხოლოდ პაწაწინა თეთრი ლაქები აქვს. ხმაც განსხვავებულია: მონოტონური „კრუ-კრუ-კრუ…“.
ჩრდილო-დასავლეთ აფრიკაში და ყაზახეთიდან სინამდე, მათ შორის შუა აზიასა და ირანში. ღია, ქვიშიან უდაბნოს ამჯობინებს, ხშირად წყალთან ახლოს. ბუდეს არ აკეთებს: ორ კვერცხს შიშველ მიწაზე დებს.
ბინდის მწერებს, ძირითადად ღამის პეპლებსა და ხოჭოებს. მათ ჰაერში იჭერს. ნადირობისას ჩუმად, პეპელასავით დაფრინავს.
დღისით უჩუმრად წევს მიწაზე და ქვიშისფერი ბუმბულით ნიადაგს ერწყმის. აქტიური მხოლოდ ბინდისას ხდება. ფრინველი ფეხქვეშ შეიძლება იწვეს და ვერ შეამჩნიოთ.
არა. მსოფლიოში საფრთხის ქვეშ არ არის (LC, 2019). გავრცელება ფართოა, მთავარი პრობლემა ჰაბიტატის განადგურებაა. საქართველოში ეროვნული კატეგორია შეფასებული არ არის.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
