ჩვეულებრივი კოჭობა
Carpodacus erythrinus
Tom Heijnen · ყაზბეგი, მცხეთა-მთიანეთი საქართველოს ველში
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- 13–15 სმ
- კვება
- თესლი, კენკრა, კვირტები
- სტატუსი საქართველოში
- მობუდარი, გადამფრენი
- ჰაბიტატი
- მთის ბუჩქნარი, ტყის ზედა საზღვარი
- ოჯახი
- Fringillidae
- კონსერვაცია
- ნაკლ. საფრთხე
ჩვეულებრივი კოჭობა (Carpodacus erythrinus) ევროპასა და აზიაში ყველაზე ფართოდ გავრცელებული და მრავალრიცხოვანი კოჭობაა. საქართველოში მობუდარი და გადამფრენი ფრინველია: გაზაფხულზე მოფრინავს, ზამთრისთვის კი მიდის. მთებში ბუდობს, ტყის ზედა საზღვართან და სუბალპური მდელოების ბუჩქნარში. ზრდასრულ მამალს ალისფერი თავი, მკერდი და კუდზედა აქვს, დედალი კი მოყვითალო-ყავისფერი და შეუხედავია. მაისში მთის ბუჩქნარიდან გამოსულ წკრიალა სტვენას თუ გაიგონებთ, ბუჩქის კენწეროებს გადახედეთ.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ჩვეულებრივი კოჭობა
13–15 სმ სიგრძის, ბეღურის ზომის ფრინველია მსხვილი, კონუსისებრი ნისკარტით. ზრდასრულ მამალს ალისფერი თავი და მკერდი აქვს, მუცელი კი თეთრი. დედალი და ახალგაზრდა მამალი მოყვითალო-ყავისფერია და ბევრ სხვა პატარა ფრინველს ჰგავს.

ზრდასრულ მამალს ვარდისფერ-ალისფერი თავი, მკერდი და კუდზედა აქვს. ფრთები მუქი ყავისფერია, ორი მკრთალი ზოლით, მუცელი თეთრი. ბუმბულის გამოცვლის შემდეგ წითელი ფერი მკრთალია, მერე კი, ბუმბულის ბოლოების ცვეთასთან ერთად, ნელ-ნელა მკვეთრდება.
დედალი და ახალგაზრდა მამალი ზემოდან მოყვითალო-ყავისფერია, კუდზედასთან უფრო მკვეთრი, თავზე კი უფრო რუხი. ქვედა მხარე ბაცი მოყავისფროა. მათი ამოცნობა უფრო რთულია, ამიტომ მსხვილ ნისკარტსა და ფრთის ორ მკრთალ ზოლს დააკვირდით.
დიდი კოჭობა (Carpodacus rubicilla) მისი ნათესავია, მაგრამ ბევრად დიდია: 19–20 სმ, შოშიას ზომისა. დიდი კოჭობის მამალს წითელ ბუმბულზე თეთრი წინწკლები აქვს, ჩვეულებრივი კოჭობის მამალს კი ასეთი წინწკლები არ აქვს. ორივე მთაში ცხოვრობს, ამიტომ ზომას და წინწკლებს დააკვირდით.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ზაფხულში ბუჩქნარებში, ტყეებსა და მდინარეების პირას ტყის კიდეებზე ცხოვრობს. ზამთარში ბაღებში, ჭაობიან ადგილებში და ზოგან მშრალ მუხნარებშიც გვხვდება. საქართველოში კავკასიონისა და მცირე კავკასიონის მთიანეთში ბუდობს. სამხრეთ საქართველოს მთიანეთში არცთუ იშვიათია, ადგილ-ადგილ ჩვეულებრივიც, თუმცა მრავალრიცხოვანი არ არის. იქ მთის ტყეების ზედა სარტყელში, ტყის საზღვრის გასწვრივ და სუბალპური მდელოების ბუჩქნარში ბუდობს, უფრო იშვიათად მთის მდინარეებისა და ნაკადულების პირას. ბუდობის სიმაღლე იქ 1500–2250 მ-ია. დაკვირვებები ყველაზე მეტი მცხეთა-მთიანეთიდან, განსაკუთრებით ყაზბეგიდან, სამცხე-ჯავახეთიდან, სამეგრელო-ზემო სვანეთიდან, მესტიიდან, და კახეთიდან არის.
ჩვეულებრივი კოჭობის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. საკმარისი ჩანაწერები ოთხ რეგიონშია: მცხეთა-მთიანეთი, სამეგრელო-ზემო სვანეთი, სამცხე-ჯავახეთი და კახეთი. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
ბალახოვანი მცენარეების თესლით, კენკრით და კვირტებით იკვებება, უფრო იშვიათად მწერებითაც. მსხვილი, კონუსისებრი ნისკარტით თესლს ადვილად ამტვრევს. საკვებს ხშირად ბუჩქების ხშირ ფოთლებში ეძებს.
საქართველოში გაზაფხულზე ჩამოდის და შემოდგომაზე მიდის. სამხრეთ საქართველოს მთიანეთში აპრილის ბოლოდან ოქტომბრის დასაწყისამდე გვხვდება. დაკვირვებები ყველაზე მეტი ივნისისაა, მაისსა და ივლისშიც ბევრია, სექტემბრისთვის კი თითქმის ქრება. ხშირ ფოთლებში იმალება და იშვიათად ჩანს, მაგრამ მელოდიური სტვენით ადვილად გაიგებთ. ზამთარს სამხრეთ აზიაში ატარებს, სამხრეთ ირანიდან ინდოეთამდე და ინდოჩინეთამდე. ბუდეს დაბლა, ბუჩქში იკეთებს, ჩვეულებრივ 2–2,5 მ სიმაღლეზე. ბუდე ჯამისებრი და საკმაოდ მკვრივია. დებს 3–6 მუქ ლურჯ კვერცხს, მსხვილი მუქი ყავისფერი ლაქებით, ყველაზე ხშირად ხუთს. კვერცხებზე მარტო დედალი ზის, მამალი კი მას და მერე ბარტყებსაც კვებავს. როგორც წესი, წელიწადში ერთხელ ბუდობს, რადგან ზამთრისთვის ადრე მიფრინავს.
მსოფლიოში ჩვეულებრივი კოჭობის გადაშენების საფრთხე დაბლად არის შეფასებული (LC, 2017). საქართველოს ეროვნულ შეფასებაშიც (2021) LC კატეგორიაშია, რიცხოვნობა კი სტაბილურად ითვლება. აქ მისი ყოფნა ფოტოებით არის დადასტურებული. ბოლო ათწლეულებში არეალი დასავლეთისკენ გაიფართოვა: ახლა პორტუგალიაშიც ჩნდება, ბრიტანეთის კუნძულებზე კი იშვიათი სტუმარია და იქაც უბუდია.
Tom Heijnen · lzazadze · გიორგი მახარაძე · Pavel Shukov · ნიკიტა ტიუნოვი · Elena Grebennikova · araneusdiadematus · ალექსანდრე აბულაძე
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ჩვეულებრივი კოჭობასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. საქართველოში მობუდარი და გადამფრენი ფრინველია. გაზაფხულზე ჩამოდის, მთებში ბუდობს და შემოდგომაზე მიდის. ზამთარში აქ არ არის.
კავკასიონისა და მცირე კავკასიონის მთებში, ტყის ზედა საზღვართან და სუბალპური მდელოების ბუჩქნარში. სამხრეთ საქართველოს მთიანეთში 1500–2250 მ სიმაღლეზე ბუდობს. ყველაზე მეტი დაკვირვება ყაზბეგიდან და მესტიიდან არის. მაისსა და ივნისში ბუჩქების კენწეროებზე მოძებნეთ.
სამხრეთ საქართველოს მთიანეთში აპრილის ბოლოდან ოქტომბრის დასაწყისამდე გვხვდება. დაკვირვებები ყველაზე მეტი ივნისისაა. ზამთარს სამხრეთ აზიაში ატარებს. ამიტომ მის სანახავად გვიან გაზაფხულსა და ზაფხულში წადით.
ზრდასრულ მამალს ალისფერი თავი, მკერდი და კუდზედა აქვს, მუცელი თეთრი. დედალი მოყვითალო-ყავისფერია, მსხვილი ნისკარტითა და ფრთაზე ორი მკრთალი ზოლით. დიდ კოჭობაში რომ არ აგერიოთ, ზომას დახედეთ: ჩვეულებრივი კოჭობა ბეღურის ზომისაა.
სიგრძე 13–15 სმ-ია, ბეღურის ზომისაა. დიდი კოჭობა 19–20 სმ-ია, ანუ შესამჩნევად დიდი. ზომა ამ ორი სახეობის გარჩევაში კარგად გეხმარებათ.
ბალახოვანი მცენარეების თესლს, კენკრას და კვირტებს, უფრო იშვიათად მწერებს. თესლს მსხვილი, კონუსისებრი ნისკარტით ამტვრევს. საკვებს ბუჩქების ხშირ ფოთლებში ეძებს.
ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში საფრთხე დაბლად არის შეფასებული (LC, 2017), საქართველოს ეროვნულ შეფასებაშიც LC-ა და რიცხოვნობა სტაბილურია. ველური ფრინველია, ამიტომ ნუ დაიჭერთ და მის ბუდეს ნუ შეეხებით.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.






















