მწვანულა
Chloris chloris
Mikhail Ezdakov · Troitsky Administrative District
მთავარი მონაცემები
- კვება
- თესლი, კენკრა, კვირტები
- სტატუსი საქართველოში
- მთელი წლის მობინადრე, ბუდობს
- ზომა
- დაახლოებით 15 სმ
- ჰაბიტატი
- ტყის პირები, ბაღები, პარკები
- ოჯახი
- Fringillidae
- კონსერვაცია
- ნაკლ. საფრთხე
მწვანულა (Chloris chloris) ბეღურის ზომისა და აღნაგობის სკვინჩაა, მაგრამ თითქმის მთლიანად მწვანეა, ფრთასა და კუდზე ყვითელი ფერით. საქართველოში მთელი წლის მობინადრე და მობუდარია, გადაფრენის დროსაც გვხვდება. ტყის პირებს, კორომებს, ბაღებსა და პარკებს ირჩევს, ამიტომ ქალაქშიც ხშირია. მსხვილი, კონუსისებრი ნისკარტით თესლს ამტვრევს. გაზაფხულზე ხის კენწეროდან ამოფრენილ და ფრთებგაშლილ მამალს თუ დაინახავთ, ეს მისი „პეპლისებრი“ სასიყვარულო ფრენაა.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ მწვანულა
დაახლოებით 15 სმ სიგრძის, ბეღურის ზომისა და აღნაგობის სკვინჩაა. ძირითადად მწვანეა, ფრთასა და კუდზე ყვითელი ფერით, ნისკარტი კი მსხვილი და კონუსისებრი აქვს. ფრენისას ყვითელი ლაქები განსაკუთრებით კარგად ჩანს.

სიგრძე დაახლოებით 15 სმ-ია, ფრთების გაშლა 24,5–27,5 სმ, წონა 17–34 გ. სხეული მკვრივია, კუდი მოკლე, მკაფიო ჭრილით. მამალი ზეთისხილისფერ-მწვანეა, ქვედა მხარე უფრო ღია აქვს, ფრთაზე კი მკვეთრი ყვითელი ზოლი.
დედალი და ახალგაზრდა ფრინველები უფრო მკრთალია, ზურგზე ყავისფერი ელფერით. ზურგზე მუქი შტრიხები აქვს. მათაც ფრთაზე ყვითელი აქვთ, და ეს მათ ამოცნობაში გეხმარებათ.
მსხვილი, კონუსისებრი ნისკარტით თესლს ამტვრევს. ჩიტბატონასგან განსხვავებით, წითელი სახე არ აქვს, ხოლო ბეღურასგან მწვანე ფერი და ყვითელი ლაქები გამოარჩევს.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
მეჩხერ ტყეებში, ტყის პირებზე, კორომებში, ბაღებსა და პარკებში ცხოვრობს. ბუდობისთვის ტყის პირებს, მინდვრის ბუჩქნარ ზოლებს და ხშირმცენარეულიან ბაღებს ირჩევს. საქართველოში ბევრ რეგიონში გვხვდება: კახეთში, მცხეთა-მთიანეთში, თბილისში, აფხაზეთში, სამეგრელო-ზემო სვანეთში, შიდა და ქვემო ქართლში, აჭარაში, სამცხე-ჯავახეთში, იმერეთში, რაჭა-ლეჩხუმსა და ქვემო სვანეთში. ქალაქის ბაღები და პარკები მისთვის კარგი საცხოვრებელია, თუ იქ ხეები და ხშირი ბუჩქებია.
მწვანულას რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. საკმარისი ჩანაწერები თერთმეტ რეგიონშია: კახეთი, მცხეთა-მთიანეთი, თბილისი, აფხაზეთი, სამეგრელო-ზემო სვანეთი, შიდა ქართლი, ქვემო ქართლი, აჭარა, სამცხე-ჯავახეთი, იმერეთი, რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
მრავალნაირი თესლით, კენკრით, ხილით, კვირტებითა და ყვავილებით იკვებება, ცოტა ფეხსახსრიანსაც ჭამს. საკვებს ხეებსა და ბუჩქებში ეძებს, მიწაზეც. ბარტყებს თავიდან მწერებით კვებავს, მერე კი ჩიყვში დარბილებული თესლის მოყვითალო ფაფით.
საქართველოში მთელი წელი გვხვდება. დაკვირვებები ყველა თვისაა, ყველაზე მეტი მაისში, ყველაზე ცოტა იანვარში. გალობა ტრელებისა და ჭიკჭიკის ნელი მონაცვლეობაა, შიგ გაწელილი, ზუზუნა „ჯჟჟჟიუუი“ ერევა. მამალი ხის კენწეროზე ჯდება, გალობს და ზოგჯერ ჰაერში ამოფრინდება, სადაც ფრთებგაშლილი, პეპელასავით სრიალებს. გამრავლების სეზონი მარტის მეორე ნახევრიდან ივნისამდე გრძელდება. ბუდეს ხეზე ან ბუჩქში, ტოტების განშტოებაში დედალი აშენებს, მამალი კი გვერდით დაჰყვება. დებს 4–6 კვერცხს, დედალი მათ 13–14 დღე ჩეკავს, მამალი კი ბუდესთან კვებავს. ბარტყები ბუდეს დაახლოებით 13 დღეში ტოვებენ, ფრენას კი 16–18 დღეში იწყებენ. წელიწადში ორჯერ ან სამჯერ ბუდობს.
მსოფლიოში მწვანულას გადაშენების საფრთხე დაბლად არის შეფასებული (LC, 2018). საქართველოს ეროვნულ შეფასებაშიც (2021) LC კატეგორიაშია, რიცხოვნობა კი სტაბილურად ითვლება. აქ მისი ყოფნა ფოტოებით არის დადასტურებული. ევროპაში მისთვის საფრთხე პარაზიტული დაავადება, ტრიქომონოზი, აღმოჩნდა. ბრიტანეთში 2005 წლიდან ამ დაავადების გამო მწვანულების რიცხვი დაახლოებით 4,3 მილიონიდან 2,8 მილიონამდე შემცირდა.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები მწვანულასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. საქართველოში მთელი წლის მობინადრე და მობუდარია, გადაფრენის დროსაც გვხვდება. დაკვირვებები ყველა თვისაა. ყველაზე ხშირად მაისში ჩანს, როცა მამალი გალობს.
ტყის პირებზე, კორომებში, ბაღებსა და პარკებში. საქართველოს ბევრ რეგიონში გვხვდება, აფხაზეთიდან კახეთამდე. ქალაქში ხეებითა და ხშირი ბუჩქებით სავსე ბაღში მოძებნეთ.
ბეღურის ზომისაა, მაგრამ ძირითადად მწვანეა, ფრთასა და კუდზე ყვითელი ფერით. ნისკარტი მსხვილი და კონუსისებრია. დედალი უფრო მკრთალია, ზურგზე ყავისფერი ელფერით. ფრენისას ყვითელ ლაქებს დააკვირდით.
სიგრძე დაახლოებით 15 სმ-ია, ფრთების გაშლა 24,5–27,5 სმ, წონა 17–34 გ. ზომითა და აღნაგობით ბეღურას ჰგავს. ამიტომ ფერი უფრო საიმედო ნიშანია, ვიდრე ზომა.
მრავალნაირ თესლს, კენკრას, ხილს, კვირტებსა და ყვავილებს, ცოტა ფეხსახსრიანსაც. საკვებს ხეებში, ბუჩქებსა და მიწაზე ეძებს. ბარტყებს თავიდან მწერებით კვებავს.
ორჯერ ან სამჯერ, მარტის მეორე ნახევრიდან ივნისამდე. დედალი 4–6 კვერცხს დებს და 13–14 დღე ჩეკავს. ბარტყები ბუდეს დაახლოებით 13 დღეში ტოვებენ. თუ ბაღში ბუდეს იპოვით, ნუ შეეხებით.
ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში საფრთხე დაბლად არის შეფასებული (LC, 2018), საქართველოს ეროვნულ შეფასებაშიც LC-ა და რიცხოვნობა სტაბილურია. ევროპაში მას ტრიქომონოზი აზარალებს. ველური ფრინველია, ამიტომ ნუ დაიჭერთ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.





















