ბოლოშავა
Turdus pilaris
გიორგი ნაცვლიშვილი · სართიჭალა, თბილისი საქართველოს ველში
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- 22–27 სმ
- კვება
- უხერხემლოები, კენკრა და თესლი
- სტატუსი საქართველოში
- ზამთრის სტუმარი და გადამფრენი
- დაფიქსირებული რეგიონები
- თბილისი; კახეთი; ქვემო ქართლი; მცხეთა-მთიანეთი
- ჰაბიტატი
- მინდვრები, ბაღები და ტყის პირი
- ოჯახი
- Turdidae
- დაცვა
- მსოფლიოში LC (2024)
ბოლოშავა (Turdus pilaris) დიდი შაშვია: სიგრძე 22–27 სმ-ია, წონა 80–140 გ, ანუ შავ შაშვზე ოდნავ დიდია. თავი და კუდზედა მოლურჯო-რუხი აქვს, ზურგი წაბლისფერ-ყავისფერი, კუდი მუქი, თითქმის შავი. მკერდი მოყვითალო-ნარინჯისფერია, მუცელი ღია, ორივე მუქად დაწინწკლული. ზამთარში ფარებად დადის, ხშირად ათეულობით ან ასეულობით ფრინველი ერთად, და ხმამაღლა „ჩაკ-ჩაკ“-ს იძახის. ადამიანისთვის საშიში არ არის. საქართველოში ზამთრის სტუმარი და გადამფრენია. დაკვირვებები ნოემბრიდან აპრილამდეა, ყველაზე მეტი იანვარში, მაისიდან ოქტომბრამდე კი აქ არ უნახავთ. ყველაზე ხშირად თბილისში, კახეთში, ქვემო ქართლსა და მცხეთა-მთიანეთში ჩანს. მსოფლიოში მისი გადაშენების საფრთხე დაბალია (LC, 2024), რიცხვი კი სტაბილური.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ბოლოშავა
დიდი, მოყვანილი შაშვია რუხი თავითა და კუდზედათი, წაბლისფერ-ყავისფერი ზურგით და მუქი კუდით. მკერდი მოყვითალო-ნარინჯისფერია და მუქად დაწინწკლული. ზამთარში ფარებად ჩანს მინდვრებში, ბაღებსა და ტყის პირას.
სიგრძე 22–27 სმ-ია, გაშლილი ფრთების სიგანე 39–42 სმ, წონა 80–140 გ, საშუალოდ დაახლოებით 109 გ. შავ შაშვზე ოდნავ დიდია. მიწაზე წელში გამართული დგას და დიდი ნახტომებით მიიწევს წინ.
თავი და კუდზედა მოლურჯო-რუხი აქვს, ზურგი და ფრთების ზედა მხარე წაბლისფერ-ყავისფერი, კუდი მუქი, თითქმის შავი. მკერდი მოყვითალო-ნარინჯისფერია, მუცელი ღია, ორივე მუქი წინწკლებით. ფრენისას ფრთის ქვედა მხარე თეთრად უჩანს.
ხმაურიანი ფრინველია. ფარაში მყოფი ფრინველები ხშირად ხმამაღლა და ჩქარა იძახიან „ჩაკ-ჩაკ-ჩაკ“-ს. ფარიდან ჩამორჩენილი ფრინველი წვრილ, წივილის მსგავს ხმას გამოსცემს.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ბოლოშავა ნახევრად ტყიან, ნახევრად ღია ადგილებს ირჩევს: ხეებზე ბუდობს და ღამეს ათევს, საკვებს კი ღობეებთან, მინდვრებსა და ბალახიან ადგილებში ეძებს. ბუდობს ჩრდილოეთის ფიჭვნარ-არყნარ ტყეებში, ბუჩქნარში, ტყის მინდვრებზე, პარკებსა და ბაღებში. ზამთარს ძირითადად დაბლობში ატარებს, უფრო ღია ადგილებში: სათიბებსა და ნათესებში, ტყის პირას და ხეხილის ბაღებში. საქართველოში ყველაზე ხშირად თბილისში ჩანს, ვაკე-საბურთალოში და ლისის ტბასთან, ასევე კახეთში, ჭანდართან. ქვემო ქართლში ის სართიჭალასთან, წალკის მუნიციპალიტეტში, დიდგორთან და გარდაბნის მუნიციპალიტეტში ნახეს, მცხეთა-მთიანეთში კი წილკანთან და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. აჭარაში, სამცხე-ჯავახეთში, ბაკურიანთან, და სამეგრელო-ზემო სვანეთში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, მხოლოდ ცალკეული ფრინველები ნახეს.
ბოლოშავას რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერები ნოემბრიდან აპრილამდეა, ყველაზე მეტი იანვარში. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
ძირითადად უხერხემლოებსა და ნაყოფს ჭამს. ზამთარში კენკრასა და თესლს, გაზაფხულზე კი ყლორტებსა და კვირტებსაც. ზამთარში ფარები კენკრით სავსე ბუჩქიდან ბუჩქზე გადადიან, მინდვრებსა და მდელოებზე კი ჭიაყელებსა და მწერებს ეძებენ.
გადამფრენი ფრინველია, თუმცა მისი მოძრაობა დიდწილად კენკრის მოსავალზეა დამოკიდებული: როცა ბუდობის ადგილებთან მოსავალი ცუდია, ბევრი ფრინველი შორს მიდის საკვების საძებნად. საქართველოში ზამთრის სტუმარი და გადამფრენია. დაკვირვებები ნოემბრიდან აპრილამდეა, ყველაზე მეტი იანვარში. ზამთარში ფარებად დადის, ზოგჯერ სხვა შაშვებთან ერთად. შაშვებიდან ერთადერთია, რომელიც კოლონიებად ბუდობს. ბუდობს აპრილიდან აგვისტომდე, წელიწადში ერთხელ ან ორჯერ. ბუდე დიდი, მოუწესრიგებელი ჯამია ტოტებისგან, ფესვებისგან, ხავსისა და ბალახისგან, ტალახით შეკრული. ბუდეს ჩვეულებრივ ხის კაკაპზე ან ტოტზე აკეთებს, მიწიდან არანაკლებ ორ მეტრზე. დებს 5–6 კვერცხს, ზოგჯერ 3-დან 8-მდე. კვერცხებზე დედალი ზის, 11–14 დღე. ბარტყები ბუდეს 12–16 დღეში ტოვებენ.
Donsky · გიორგი ნაცვლიშვილი · ნიკიტა ტიუნოვი · Evgeny Seyfulmulyukov
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ბოლოშავასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, ზამთრის სტუმრად და გადაფრენისას. ნოემბრიდან აპრილამდე ჩანს, ყველაზე ხშირად იანვარში.
ყველაზე ხშირად თბილისში, ვაკე-საბურთალოში და ლისის ტბასთან, ასევე კახეთში, ჭანდართან, და ქვემო ქართლში, სართიჭალასა და წალკის მუნიციპალიტეტში. ეძებეთ მინდვრებში, ბაღებსა და კენკრიან ბუჩქებთან.
დიდი შაშვია რუხი თავითა და კუდზედათი, წაბლისფერ-ყავისფერი ზურგით და მუქი, თითქმის შავი კუდით. მკერდი მოყვითალო-ნარინჯისფერია და დაწინწკლული. ფარაში ხმამაღლა „ჩაკ-ჩაკ“-ს იძახის.
შავი შაშვის მამალი მთლიანად შავია, დედალი კი მუქი ყავისფერი. ბოლოშავას რუხი თავი, წაბლისფერი ზურგი და ნარინჯისფერი, დაწინწკლული მკერდი აქვს. შავი შაშვი საქართველოში მთელი წელი რჩება, ბოლოშავა კი მხოლოდ ზამთარში ჩანს.
საქართველოში ის ზამთრის სტუმრად და გადამფრენად ითვლება. მაისიდან ოქტომბრამდე, ბუდობის დროს, აქ დაკვირვება არ არის.
უხერხემლოებსა და ნაყოფს. ზამთარში ძირითადად კენკრასა და თესლს, მინდვრებში კი ჭიაყელებსა და მწერებსაც ეძებს.
ბოლოშავა ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში მისი გადაშენების საფრთხე დაბალია, რიცხვი კი სტაბილური. საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში არ არის.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
