შინაარსზე გადასვლა
ReptilesReptiles
ძუძუმწოვრები2 წთ კითხვა11 ნახვა

აზერბაიჯანმა 10 ქურციკი ნახჭევანში, 4 ნიამორი კი ილისუში გადაიყვანა

შირვანის ეროვნული პარკიდან 10 ქურციკი ნახჭევანში წაიყვანეს, არაზბოიუს აღკვეთილში გასაშვებად. ზანგეზურის ეროვნული პარკიდან ილისუში გადაყვანილი 4 ნიამორი უკვე ბუნებაშია.

ქურციკის მამალი ბუჩქნარში, არანი, აზერბაიჯანი, 2022 წლის თებერვალი. iNaturalist, CC BY-NC 4.0.
ქურციკის მამალი ბუჩქნარში, არანი, აზერბაიჯანი, 2022 წლის თებერვალი. iNaturalist, CC BY-NC 4.0. ფოტო: Grigory Evtukh · iNaturalist · არანი, აზერბაიჯანი · 24 თებერვალი 2022

2026 წლის 12 ნოემბერს AzerNews-მა აზერბაიჯანის ბიომრავალფეროვნების დაცვის სამსახურის ცნობა გამოაქვეყნა. შირვანის ეროვნული პარკიდან ათი ქურციკი ნახჭევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში გადაიყვანეს, ზანგეზურის ეროვნული პარკიდან კი ოთხი ნიამორი ილისუს ეროვნულ პარკში გაუშვეს. ორივე სახეობა საქართველოშიც ცხოვრობს, ქურციკი კი ჩვენთან სწორედ აზერბაიჯანიდან ჩამოყვანილი ცხოველებით დაბრუნდა.

რა გადაიყვანეს და საიდან?

2026 წლის 12 ნოემბერს AzerNews-მა აზერბაიჯანის ეკოლოგიისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს ბიომრავალფეროვნების დაცვის სამსახურის ხელმძღვანელის, ხალიგ მირზაევის ცნობა გამოაქვეყნა. შირვანის ეროვნული პარკიდან ათი ქურციკი ნახჭევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში გადაიყვანეს. ზანგეზურის ეროვნული პარკიდან ოთხი ნიამორი ილისუს ეროვნულ პარკში წაიყვანეს და ბუნებაში გაუშვეს.

AzerNews-ის სათაურის მიხედვით, გადაყვანების მიზანი ველური პოპულაციების აღდგენაა. ცხოველების გადაზიდვაში ავიაკომპანია Silk Way Airlines დაეხმარა. ცნობაში არ წერია, რა ასაკისა და სქესის ცხოველები გადაიყვანეს.

ქურციკი: შირვანიდან არაზბოიუმდე

ცნობა მხოლოდ „ქურციკებს“ (gazelles) ახსენებს და სახეობას არ ასახელებს. შირვანის ეროვნული პარკი კი ჯეირანის, ანუ ქურციკის (Gazella subgutturosa), დაცვისთვისაა ცნობილი, ამიტომ, სავარაუდოდ, სწორედ ეს სახეობაა. ათი ცხოველი ნახჭევანის ხელისუფლებას გადასცეს, რათა ისინი არაზბოიუს სახელმწიფო აღკვეთილში გაუშვან. ცნობის მიხედვით, ისინი ჯერ გაშვებულები არ არიან.

ორი ქურციკი უკნიდან. ზურგის თეთრი ლაქა და შავი კუდი კარგად ჩანს. აზერბაიჯანი, 2023 წლის მარტი. iNaturalist, CC BY-NC 4.0.
ორი ქურციკი უკნიდან. ზურგის თეთრი ლაქა და შავი კუდი კარგად ჩანს. აზერბაიჯანი, 2023 წლის მარტი. iNaturalist, CC BY-NC 4.0. ფოტო: Grigory Evtukh · iNaturalist · აზერბაიჯანი · 4 მარტი 2023

გადაყვანა სახელმწიფო პროექტის ნაწილია, რომელიც ქურციკის დაცვას, რეინტროდუქციას და მისი ისტორიული საცხოვრებლების აღდგენას ისახავს მიზნად. შირვანის ქურციკები ადრეც გაუშვეს აზერბაიჯანის სხვადასხვა კუთხეში. ორგანიზაცია IDEA-ს ცნობით, ქვეყნის რვა ეროვნულ პარკში 406 ქურციკი დააბრუნეს, თუმცა წლებს და პარკების სიას არ ასახელებს.

ქურციკის მამალი მაღალ ბალახში, არანი, აზერბაიჯანი, 2024 წლის ნოემბერი. iNaturalist, CC BY-NC 4.0.
ქურციკის მამალი მაღალ ბალახში, არანი, აზერბაიჯანი, 2024 წლის ნოემბერი. iNaturalist, CC BY-NC 4.0. ფოტო: Anastasiia Merkulova · iNaturalist · არანი, აზერბაიჯანი · 1 ნოემბერი 2024

ნიამორი: ზანგეზურიდან ილისუმდე

ცნობაში ნახსენები bezoar goat ქართულად ნიამორია (Capra aegagrus), ველური თხა, რომლისგანაც შინაური თხა მომდინარეობს. ოთხი ნიამორი ნახჭევანის ზანგეზურის ეროვნული პარკიდან (აკადემიკოს ჰასან ალიევის სახელობის) ილისუს ეროვნულ პარკში წაიყვანეს. ილისუ აზერბაიჯანის ჩრდილოეთით, დიდი კავკასიონის კალთებზეა, ყახის რაიონში.

ნიამორის მამალი და დედალი კლდოვან ფერდზე, ნახჭევანი, 2025 წლის ნოემბერი. iNaturalist, CC BY-NC 4.0.
ნიამორის მამალი და დედალი კლდოვან ფერდზე, ნახჭევანი, 2025 წლის ნოემბერი. iNaturalist, CC BY-NC 4.0. ფოტო: levi · iNaturalist · ნახჭევანი, აზერბაიჯანი · 13 ნოემბერი 2025

ეს პირველი ასეთი გადაყვანა არ არის. მინისტრთა კაბინეტის 2023 წლის ანგარიშის მიხედვით, რომელიც AzerNews-მა 2024 წლის მარტში გამოაქვეყნა, მაშინ ნახჭევანიდან ილისუს სახელმწიფო ნაკრძალში სამი ნიამორი ჩაიყვანეს. ახალი ოთხი ცხოველი იმავე მიმართულებით წასული მეორე ჯგუფია.

ნიამორი ორ კლდეს შორის ხტება, სომხეთი, 2024 წლის სექტემბერი. iNaturalist, CC BY-NC 4.0.
ნიამორი ორ კლდეს შორის ხტება, სომხეთი, 2024 წლის სექტემბერი. iNaturalist, CC BY-NC 4.0. ფოტო: Petr Demenev · iNaturalist · სომხეთი · 7 სექტემბერი 2024

რა შუაშია საქართველო?

საქართველოს ქურციკი ამ ამბის პირდაპირი ნათესავია. ქურციკი საქართველოში გადაშენდა და 2013 წლიდან ვაშლოვნის მხარეში აზერბაიჯანიდან ჩამოყვანილი ცხოველებით დააბრუნეს. 2019 წლისთვის 70-ზე მეტი ცხოველი ჩამოიყვანეს, 2021 წლისთვის კი მათი რიცხვი 200-ს გადააჭარბა.

ქურციკების ჯოგი ველზე, კახეთი, საქართველო, 2025 წლის სექტემბერი. iNaturalist, CC BY-NC 4.0.
ქურციკების ჯოგი ველზე, კახეთი, საქართველო, 2025 წლის სექტემბერი. iNaturalist, CC BY-NC 4.0. ფოტო: Florian Olivier · iNaturalist · კახეთი, საქართველო · 22 სექტემბერი 2025

ნიამორი საქართველოში 2021 წლის მონაცემებით 477 ცხოველს ითვლიდა და მხოლოდ თუშეთსა და ხევსურეთში ცხოვრობდა. ამ წლის ოქტომბერში თეთრობის აღკვეთილში 10 ნიამორი გაუშვეს, თბილისის ზოოპარკის პოპულაციიდან. საქართველოს სხვა ძუძუმწოვრები ძუძუმწოვრების ჰაბზეა, აღდგენის სხვა ამბები კი სიახლეებში.

გააგრძელეთ კითხვა

დაკავშირებული სიახლეები

ყველა სიახლე