გრძელკუდა კბილთეთრა
Crocidura suaveolens
Tatiana Ivankina · Bessonovka
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- 77–86 მმ, 8,5–13,3 გ
- კვება
- მწერიჭამია
- სტატუსი საქართველოში
- მკვიდრი, კოლხეთში მრავალრიცხოვანი
- ჰაბიტატი
- ბალახიანი ბუჩქნარი, წყალთან, დასახლებები
- ოჯახი
- Soricidae
- კონსერვაცია
- LC / LC
გრძელკუდა კბილთეთრა (Crocidura suaveolens) კოლხეთის დაბლობზე წვრილი ძუძუმწოვრების თემებში დომინანტი სახეობაა. პატარა, მსუბუქი აგებულების ბიგაა, 8,5–13,3 გ წონის, გრძელი კუდით, რომელიც თავ-ტანის სიგრძის 65–90%-ს აღწევს. ბალახიან ბუჩქნარებში, წყალთან და დასახლებებში ცხოვრობს და ხშირად სახლებშიც შედის. მწერებს, ლოკოკინებს, ათასფეხიებს და სხვა უხერხემლოებს ჭამს. მსოფლიოშიც და საქართველოშიც საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC). სახლში ნანახ „თაგვს“ ყურადღებით შეხედეთ: შეიძლება სწორედ ეს ბიგა იყოს.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ გრძელკუდა კბილთეთრა
პატარა, მსუბუქი აგებულების ბიგაა გრძელი კუდით. ზურგი კვამლისფერ-ნაცრისფრიდან მურამდეა, მუცელი ღია ნაცრისფერი, მათ შორის კი მკვეთრი ზღვარი არ ჩანს. კუდი ხშირად ერთფერია. თეთრმუცელა კბილთეთრას, პირიქით, მუქ ზურგსა და თეთრ მუცელს შორის მკვეთრი ზღვარი აქვს.
საქართველოში მცხოვრები ფორმის თავ-ტანის სიგრძე 77–86 მმ-ია, კუდი 41–56 მმ, წონა 8,5–13,3 გ. მაკე მდედრი 17,5 გ-მდე იწონის. ახალგაზრდები პატარაა: 55–74 მმ და 6,3–8 გ.
კუდი გრძელია, თავ-ტანის სიგრძის 65–90%. ხშირად ერთფერია, ზოგჯერ ორფერი. სწორედ გრძელი კუდით განსხვავდება მოკლეკუდიანი ბიგებისგან.
ზურგი კვამლისფერ-ნაცრისფერი, მონაცრისფრო-მურა ან მურაა, მუცელი ღია ნაცრისფერი. ზურგისა და მუცლის ფერებს შორის ზღვარი ბუნდოვანია.
თეთრმუცელა კბილთეთრას ჩასხმული სხეული, შედარებით მოკლე კუდი და მუქ ზურგსა და თეთრ მუცელს შორის მკვეთრი ზღვარი აქვს. ფუღუ გაცილებით პატარაა, მხოლოდ 1,2–2,7 გ იწონის. ზომითა და ბუნდოვანი ფერებით გრძელკუდა კბილთეთრა ამ ორს შორის დგას.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ბალახიანი ბუჩქნარების ბიგაა, იქ, სადაც მცენარეულობა ინტენსიური ძოვებით არ არის გაჩანაგებული. მშრალ მხარეებში წყალსატევებთან ან სარწყავ მიწებთან ცხოვრობს. საქართველოში ყველაზე მრავალრიცხოვანი კოლხეთის დაბლობზეა. პატარა დასახლებებშიც ბინადრობს და ხშირად სახლებშიც შედის. არეალის უმეტეს ნაწილში, განსაკუთრებით მშრალ და ტყიან ადგილებში, იშვიათია.
მწერებს და მათ მატლებს, ლოკოკინებს, ხმელეთის კიბოსნაირებსა და ათასფეხიებს ჭამს, მცენარეულ საკვებსაც იღებს. სახლში შეღწევის შემდეგ შენახულ საკვებს ეტანება, ხორცს და ხილსაც კი. ცნობილია ძუძუმწოვრებისა და ფრინველების ლეშის ჭამის შემთხვევებიც.
დღე-ღამის ნებისმიერ დროს აქტიურია, ყველაზე მეტად ღამით და შებინდებისას. ბუდეს მიწაზე, მაღალ ბალახში აკეთებს და მშრალი ბალახით, წვრილი ბეწვითა და სხვა რბილი მასალით ამოფენს, ფრინველის ბუდესავით. საქართველოში აპრილიდან ოქტომბრამდე მრავლდება, კოლხეთის დაბლობის სუბტროპიკულ პირობებში კი ზამთარშიც. მდედრს 1–10, საშუალოდ 5,5 ჩანასახი აქვს. იმავე წელს დაბადებულებიც აქტიურად მრავლდებიან. სხვა კბილთეთრების მსგავსად, ბარტყები „ქარავანს“ აწყობენ: თითოეული წინა ცხოველის კუდის ძირს ან ზურგის ბოლოს კბილებით ეჭიდება, პირველი კი დედას. სექტემბერში დაჭერილი ოთხი გამოზამთრებული ზრდასრული ცხოველი ოთხივე მდედრი იყო. ეს მიანიშნებს, რომ მამრები გამრავლების სეზონის ბოლოს მდედრებზე ადრე იღუპებიან.
საქართველოში გრძელკუდა კბილთეთრა საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2021 წლის ეროვნული შეფასება), რიცხოვნობა სტაბილურია. მსოფლიოში Crocidura suaveolens-ის სახელით ასევე LC კატეგორიაშია (2016). კოლხეთის დაბლობზე წვრილი ძუძუმწოვრების თემებში დომინანტია. არეალის უმეტეს ნაწილში კი, განსაკუთრებით მშრალ და ტყიან ადგილებში, იშვიათია.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები გრძელკუდა კბილთეთრასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, მკვიდრი სახეობაა. ყველაზე მრავალრიცხოვანი კოლხეთის დაბლობზეა, სადაც წვრილ ძუძუმწოვრებს შორის დომინანტია. საქართველოში მისი რიცხოვნობა სტაბილურად არის შეფასებული. კავკასიურ ფორმას ბევრი ზოოლოგი ცალკე სახეობად, Crocidura gueldenstaedtii-დ განიხილავს.
ფერებითა და კუდით. გრძელკუდა კბილთეთრას ზურგსა და მუცელს შორის ზღვარი ბუნდოვანია, კუდი გრძელი და ხშირად ერთფერი. თეთრმუცელა კბილთეთრას მუქ ზურგსა და თეთრ მუცელს შორის მკვეთრი ზღვარი, ორფერი და შედარებით მოკლე კუდი აქვს.
პატარა დასახლებებში ცხოვრობს და სახლებში საკვებს ეძებს. იქ შენახულ საკვებს, ხორცს და ხილსაც კი ეტანება. ადამიანისთვის საშიში არ არის. საკვები დახურულ ჭურჭელში შეინახეთ, ცხოველი კი ფრთხილად გაუშვით გარეთ.
მწერებს და მათ მატლებს, ლოკოკინებს, ხმელეთის კიბოსნაირებსა და ათასფეხიებს. მცენარეულ საკვებსაც იღებს. სახლში შენახულ ხორცსა და ხილსაც ეტანება.
საქართველოში და მსოფლიოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC). საქართველოში რიცხოვნობა სტაბილურია. კოლხეთის დაბლობზე ჩვეულებრივია, თუმცა მშრალ და ტყიან ადგილებში იშვიათია.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
