კავკასიური წყლის ბიგა
Neomys teres
James Eaton · მყინვარწვერი საქართველოს ველში
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- 83–101 მმ, 11–28 გ
- კვება
- წყლისა და ხმელეთის უხერხემლოები
- სტატუსი საქართველოში
- მკვიდრი, მონაცემები ცოტაა
- ჰაბიტატი
- მთის ნაკადულების ნაპირები, 2500 მ-მდე
- ოჯახი
- Soricidae
- კონსერვაცია
- DD / LC
კავკასიური წყლის ბიგა (Neomys teres) ყველაზე დიდია წყლის ბიგების (Neomys) გვარის დღევანდელ სახეობებს შორის: 11–28 გ იწონის. ნახევრად წყლის ცხოველია: ფეხებზე ხისტი ბალნის საცურაო არშია აქვს, კუდზე კი ქვემოდან ქიმი. მთის პატარა მდინარეებისა და ნაკადულების ნაპირებზე ცხოვრობს, ტყის სარტყელში და ალპურ მდელოებზე, 2500 მ-მდე. წყალში და ნაპირზე მწერებს, ჭიაყელებსა და წყლის პატარა კიბოსნაირებს ეძებს. საქართველოში მისი სტატუსი მონაცემების ნაკლებობის გამო ვერ შეფასდა (DD), მსოფლიოში კი საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC). თუ ნაკადულის პირას მუქ, თაგვის ზომის ცხოველს დაინახავთ, რომელიც წყალში ყვინთავს, შესაძლოა სწორედ ეს ბიგა იყოს.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ კავკასიური წყლის ბიგა
დიდი, მუქი ბიგაა გრძელი, სქელი ბეწვით. ზურგი შავ-მურაა, ნაცრისფერი ან ვერცხლისფერი ელფერით, მუცელი ღია ნაცრისფერი. თვალები ბეწვში იმალება. ფეხებზე ხისტი ბალნის არშია და კუდის ბოლო ნახევარზე ქიმი წყლის ცხოველს გასცემს.
თავ-ტანის სიგრძე 83–101 მმ-ია, კუდი 58–73 მმ, უკანა ტერფი 18,2–22,1 მმ, წონა 11–28 გ. წყლის ბიგების გვარის სხვა დღევანდელ სახეობებზე დიდია. კუდი ჩვეულებრივ თავ-ტანის სიგრძის 65%-ზე გრძელია.
კუდის ქვედა მხარეს, ბოლო ნახევარზე, ხისტი ბალნის კარგად განვითარებული ქიმი აქვს. ფეხების კიდეებზეც ხისტი ბალნის საცურაო არშიაა. ორივე ცურვაში ეხმარება.
ბეწვი წყლის ბიგების სხვა სახეობებთან შედარებით გრძელი და სქელია. ზურგი შავ-მურაა, სუსტი ნაცრისფერი ან ვერცხლისფერი ელფერით. მუცელი ღია ნაცრისფერია, ზოგჯერ მოყვითალო ან მონაცრისფრო-მურა ელფერით. თვალის უკან ღია ლაქა ძლივს ჩანს, კუდი ორფრიდან ღია ერთფრამდეა.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
მთის პატარა მდინარეებისა და ნაკადულების ნაპირებზე ცხოვრობს, შერეული და წიწვოვანი ტყის სარტყელში ან ალპურ მდელოებზე, 2500 მ-მდე. წყალთან ხშირი, მაღალი მცენარეულობა უყვარს. დიდ მდინარეებს, განსაკუთრებით შიშველი ნაპირებით, გაურბის. სუფთა, სწრაფდინებიან ნაკადულებს ამჯობინებს. საქართველოში მისი ჩანაწერები ბევრ მთიან ადგილს მოიცავს: ბორჯომი, ბაკურიანი, ახალციხე, ახალქალაქი, წალკა, დმანისი, ლაგოდეხი, ფასანაური, ფშავი, უშგული, მთირალა, ხარაგაული და მარუხის უღელტეხილი. თბილისის მიდამოებიდანაც არის ცნობილი. მისი გავრცელების ფართობი 20 000 კმ²-ზე მეტია.
კავკასიური წყლის ბიგის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჩანაწერები ჯერ ძალიან ცოტაა: საკმარისი ჩანაწერები არცერთ რეგიონში არ არის.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
წყლისა და ხმელეთის უხერხემლოებით იკვებება. ხმელეთიდან ჭიაყელებს, ხოჭოებს, ორფრთიანებს, ობობებს და ობობასნაირებს იჭერს, ზოგჯერ მუხლუხებსაც. წყალში წყლის ვირთაგვებს (Asellus), მტკნარი წყლის გვერდმცურავებსა და ჩიტეხურების მატლებს ეძებს. კუჭებში ხერხემლიანების ნაშთები არ უპოვიათ. შესაძლოა, გვარის სხვა სახეობების მსგავსად, მსხვერპლის გაბრუება შეუძლია, მაგრამ ეს შესწავლილი არ არის.
ნახევრად წყლის ცხოველია. ზაფხულში ძირითადად ღამით და შებინდებისას არის აქტიური, ზამთარში კი დღისით გადადის, დილით და შუადღისას. მისი გადაადგილების, საარსებო ნაკვეთისა და სოციალური ცხოვრების შესახებ მონაცემები არ არსებობს. ბარტყები მაისიდან აგვისტომდე იბადება. ერთ ნაშიერში 2–9, საშუალოდ 6 ბარტყია.
საქართველოში კავკასიური წყლის ბიგის სტატუსი მონაცემების ნაკლებობის გამო ვერ შეფასდა (DD, 2021 წლის ეროვნული შეფასება). რიცხოვნობის ტენდენცია უცნობია. მსოფლიოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2016). რიცხოვნობა არსად არის მაღალი, თუმცა სახეობა ჩვეულებრივია. მისი არსებობა სუფთა მთის ნაკადულებსა და მათ ნაპირებზე ხშირ მცენარეულობაზეა დამოკიდებული.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები კავკასიური წყლის ბიგასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, მკვიდრი სახეობაა და ქვეყნის ბევრ მთიან ნაწილში არის ნანახი. ჩანაწერები ბორჯომიდან, ბაკურიანიდან, ლაგოდეხიდან, ფასანაურიდან, უშგულიდან, მთირალადან და სხვა ადგილებიდანაა. სახეობა კავკასიისა და მისი მეზობელი მხარეების ენდემიკია.
ფეხების კიდეებზე ხისტი ბალნის საცურაო არშია აქვს, კუდის ქვედა მხარეს კი ბალნის ქიმი. ორივე ცურვაში ეხმარება. ნახევრად წყლის ცხოველია და საკვების ნაწილს წყალში პოულობს.
წყლისა და ხმელეთის უხერხემლოებს. ნაპირზე ჭიაყელებს, ხოჭოებს, ბუზებს და ობობებს იჭერს. წყალში წყლის ვირთაგვებს, გვერდმცურავებსა და ჩიტეხურების მატლებს ეძებს. ხერხემლიანებს, როგორც ჩანს, არ ჭამს.
არა, ადამიანისთვის საშიში არ არის. ფრთხილი ცხოველია და ნაკადულის პირას, ხშირ მცენარეულობაში იმალება. ნუ დაიჭერთ: დააკვირდით შორიდან.
საქართველოში მისი სტატუსი მონაცემების ნაკლებობის გამო ვერ შეფასდა (DD), მსოფლიოში კი საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC). რიცხოვნობა არსად არის მაღალი. მისთვის მთავარია სუფთა ნაკადულები და ნაპირის ხშირი მცენარეულობა.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
