მიმოხილვა
ლიბანური ხვლიკი საქართველოში
ლიბანური ხვლიკი (Phoenicolacerta laevis) საქართველოში მხოლოდ ანაკლიის ციხისა და მის მიმდებარე მდელოს მიდამოებიდანაა დადასტურებული; ეს არის სავარაუდოდ უნებლიედ შემოტანილი, ადამიანისთვის უვნებელი ლაცერტიდი. 2026 წლის ქართულ ჩამონათვალში სახეობა ბიოლოგიურად ვალიდურადაა მიჩნეული და საქართველოში შემოტანილადაა მითითებული. 2017 წლის კვლევამ ანაკლიის პოპულაცია გენეტიკურად სამხრეთ თურქეთის პოპულაციებთან დააკავშირა, ამიტომ ამ სახეობის აღმოჩენა საქართველოს სხვა ადგილებში დამოწმებულ ფაქტად არ უნდა ჩაითვალოს მტკიცებულების გარეშე.
ბოლო განახლება
გალერეა
ლიბანური ხვლიკი ფოტოებში
ფოტო: Kseniia Marianna Prondzynska
ანაკლია, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი — რუკაზე ნახვა ·
საქართველოს ველში
ფოტო: Kseniia Marianna Prondzynska · iNaturalist
ანაკლია, სამეგრელო-ზემო სვანეთი — რუკაზე ნახვა ·
საქართველოს ველში
ფოტო: Siegfried Troidl · iNaturalist
ფოტო: Kseniia Marianna Prondzynska
ანაკლია, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი — რუკაზე ნახვა ·
საქართველოს ველში
ფოტო: Kseniia Marianna Prondzynska
ანაკლია, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი — რუკაზე ნახვა ·
საქართველოს ველში
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ლიბანური ხვლიკი
საქართველოში ლიბანური ხვლიკის ამოცნობისას ყველაზე მნიშვნელოვანი ნიშნებია ადგილი, ქცევა და ლაცერტიდისთვის დამახასიათებელი სხეულის ფორმა. ფერი მარტო სანდო ნიშანი არ არის, რადგან ადგილობრივი Lacerta და Darevskia სახეობებიც მსგავსად გამოიყურებიან.
საქართველოში დადასტურებულია მხოლოდ ანაკლიის ციხის მიდამოებიდან. სხვა რეგიონში გადაღებული მსგავსი ხვლიკი ავტომატურად ამ სახეობად არ უნდა ჩაითვალოს.
პატარა, სწრაფი ლაცერტიდია გრძელი კუდით, კარგად განვითარებული კიდურებით და დღისით აქტიური ქცევით. ეს აშკარად განასხვავებს მას უფეხო ხვლიკებისგან, მაგრამ არა ყველა ადგილობრივი ლაცერტისგან.
ანაკლიაში განსაკუთრებით ხშირად ჩანს ძველ ქვის კედლებზე და მათთან მდებარე ბალახიან ადგილებში. 2017 წლის კვლევაში აღნიშნულია, რომ იმავე არეალში დაფიქსირებული სხვა ქვეწარმავლებისთვის ქვის კედლები მთავარი ჰაბიტატი არ იყო.
საქართველოში შეიძლება აგერიოთ კოლხური მდელოს ხვლიკში, მარდ ხვლიკში ან სხვა Darevskia-ში. ამ სახეობებისთვის ადგილმდებარეობა, ჰაბიტატი და ხარისხიანი ფოტოები ხშირად უფრო საიმედოა, ვიდრე მხოლოდ ზურგის ფერი.
ადამიანისთვის უშხამოა და სამედიცინო რისკს არ წარმოადგენს. გარეულ ხვლიკებთან კონტაქტისას უმჯობესია არ დავიჭიროთ ისინი; გადაიღეთ ფოტო და მიუთითეთ ზუსტი ადგილი.
ქვიზი
შემდეგ: რომელი ხვლიკია?
ლიბანური ხვლიკი საქართველოს ხვლიკების ქვიზში შედის. ათი საველე ფოტო, ოთხი სახელი — თვალის ვარჯიში, არა საველე ამოცნობა.
ბიოლოგია
ჰაბიტატი, კვება, ქცევა და კონსერვაცია
ჰაბიტატი და გავრცელება
საქართველოში დადასტურებული ჰაბიტატი ძალიან კონკრეტულია: ანაკლიის ციხის ძველი ქვის კედლები და მათთან მდებარე ბალახიანი მონაკვეთი მაყვლის ბუჩქებით, ენგურის შესართავთან და შავი ზღვის სანაპიროსთან. 2017 წლის ავტორები აღწერენ დაახლოებით ერთ ჰექტარიან ადგილს, სადაც ხვლიკები კედლებზე და ახლომდებარე მდელოზე მოძრაობდნენ. ეს მონაცემი არ ნიშნავს, რომ სახეობა მთელ დასავლეთ საქართველოში ან ყველა ზღვისპირა ჰაბიტატში გვხვდება.
კვება
ანაკლიის პოპულაციის კვება გამოქვეყნებულ წყაროებში დეტალურად არ არის აღწერილი. ლაცერტიდი ხვლიკები, მათ შორის Phoenicolacerta, ჩვეულებრივ წვრილ უხერხემლოებს ჭამენ, მაგრამ საქართველოს კონკრეტული პოპულაციის დიეტა დასაზუსტებელია.
ქცევა
ეს დღისით აქტიური, სწრაფი ლაცერტიდია. ანაკლიაში 2017 წლის 6 მაისს, შუადღისას, ერთსაათიანი დაკვირვებისას ავტორებმა ასზე მეტი ზრდასრული და ახალგაზრდა ხვლიკი ნახეს, რაც ადგილზე ჩამოყალიბებულ, მაგრამ სივრცულად შეზღუდულ პოპულაციაზე მიუთითებს. საქართველოსთვის სრული სეზონური აქტიურობა გამოქვეყნებული არ არის; თურქეთის დაბლობ პოპულაციებში აქტიურობა მარტიდან სექტემბრამდეა აღწერილი.
კონსერვაცია
სახეობა გლობალურად ფართო აღმოსავლეთხმელთაშუაზღვის არეალში გვხვდება და The Reptile Database-ში IUCN-ის გლობალური კატეგორია Least Concern-ადაა ნაჩვენები. საქართველოში კი ის ადგილობრივი ფაუნის წევრად არ განიხილება და მხოლოდ ერთი მცირე, სავარაუდოდ ისტორიული ან თანამედროვე ადამიანის გზით შემოტანილი პოპულაციითაა ცნობილი. ანაკლიის ციხის კედლებისა და მიმდებარე მცენარეულობის შეცვლამ შეიძლება ეს იზოლირებული პოპულაცია დააზიანოს; საქართველოს ეროვნული დაცვის სტატუსი ამ გვერდზე დადასტურებული არ არის.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ლიბანური ხვლიკთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, მაგრამ დადასტურებულია მხოლოდ ანაკლიის მიდამოებიდან. 2026 წლის ქართულ ჩამონათვალში ის უნებლიედ შემოტანილ სახეობადაა მითითებული.
გამოქვეყნებული ქართული ჩანაწერი ანაკლიის ციხის მიმდებარე ტერიტორიას, ენგურის შესართავის ახლოს, სამეგრელო-ზემო სვანეთში ეხება.
არა. გენეტიკური მონაცემები ანაკლიის პოპულაციას სამხრეთ თურქეთის პოპულაციებთან აკავშირებს და ავტორები მას სავარაუდოდ ადამიანის გზით შემოტანილად განიხილავენ.
არა. ლიბანური ხვლიკი უშხამოა და ადამიანისთვის საშიში არ არის. მიუხედავად ამისა, გარეული ხვლიკების დაჭერა საჭირო არ არის.
საქართველოში მთავარი მინიშნებაა ადგილი: ანაკლიის ციხის მიდამოები. ეს არის პატარა, სწრაფი, დღისით აქტიური ლაცერტიდი; მხოლოდ ფერი საკმარისი საიდენტიფიკაციო ნიშანი არ არის.
თურქეთის დაბლობ პოპულაციებში ზრდასრულების სხეულის სიგრძე დინგიდან კლოაკამდე დაახლოებით 6–7 სმ-ია. საქართველოს პოპულაციის სრული ზომითი მონაცემები ამ გვერდზე დადასტურებული არ არის.
საქართველოსთვის სრული სეზონური აქტიურობა გამოქვეყნებული არ არის. ანაკლიაში აქტიური ზრდასრულები და ახალგაზრდები 6 მაისს, შუადღისას, დაფიქსირდა.
2017 წლის ავტორები აღნიშნავენ, რომ ანაკლიის ციხის კედლებისა და მიმდებარე მცენარეულობის შეცვლამ შეიძლება მცირე, იზოლირებული პოპულაცია დააზიანოს.
წყაროები
წყაროები
წყაროები
წყაროები
- Tarkhnishvili et al. 2026 — Annotated checklist of Georgia's amphibians and reptiles
- Tarkhnishvili et al. 2017 — Isolated population of Phoenicolacerta laevis from the Georgian Black Sea Coast
- Bülbül et al. 2021 — Body size and age structure of Phoenicolacerta laevis in a lowland Turkish population
- Şahin et al. 2025 — Record of Phoenicolacerta laevis in northern Türkiye and possible human-mediated dispersal
- The Reptile Database — Phoenicolacerta laevis
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელე თემატური გვერდებით
ხვლიკების სახეობები
ყველა ხვლიკი ინდექსში — Darevskia ცალკე ბლოკად. ცარიელი ველი წყაროს ნაკლებობაა.
ინდექსიქვიზირომელი ხვლიკია?
ფოტო, ოთხი ვარიანტი, მყისიერი პასუხი — საქართველოს ხვლიკების კატალოგი. ეს არ არის საველე გიდი.
ქვიზის დაწყებაამოცნობაეს რა ხვლიკია?
ფოტო, ზომა, შეფერილობა, არეალი. Darevskia-ზე ფერი საკმარისი არ არის.
ამოცნობის გიდი
Darevskia brauneri
ბრაუნერის კლდის ხვლიკი
დასავლეთი და ცენტრალური დიდი კავკასიონი — მესტია (მანშურა), მარტვილი, ერწოს ტბა
Darevskia derjugini
ართვინის ხვლიკი
დასავლეთი საქართველო და აღმოსავლეთის ტყის სარტყელი
Darevskia mixta
კოლხური კლდის ხვლიკი
დასავლეთი საქართველო (აჭარის გარეშე) — საირმე, ჩხოროწყუ, ბანისხევი
Darevskia obscura
მესხური კლდის ხვლიკი
მტკვრის ზემო დინება, თრიალეთი, მესხეთი, ჯავახეთი, ენგური — ახალციხე, რველი/ბანისხევი, ახალქალაქი