წყლის ანკარა
Natrix tessellata
უშხამო, ნახევრადწყლის გველი კუბიკური ლაქებით. საქართველოში მდინარეების, ტბებისა და ნაპირების მკვიდრია; ადამიანისთვის უვნებელია.
მიმოხილვა
რა არის წყლის ანკარა
წყლის ანკარა (Natrix tessellata) უშხამო, ნახევრადწყლის გველია, რომელიც საქართველოში მდინარეებთან, ტბებთან და ნაპირებთან ფართოდ გვხვდება. 2026 წლის ქართული ჩამონათვალი მას ბიოლოგიურად დადასტურებულ სახეობად იღებს. გავრცელებულია ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევრაზიის დიდ ნაწილზე. საქართველოში წყლის ჰაბიტატების უმეტესობას იკავებს; ამ ატლასის რუკაზე აღნიშნულია ყველა 12 რეგიონი, თუმცა გავრცელება საშუალო სიზუსტითაა დადგენილი — სახეობა წყალზეა მიბმული და მშრალ ქედზე არ უნდა ვეძებოთ. დასავლეთში ჩვეულებრივ ზღვის დონიდან დაახლოებით 0–600 მ-მდეა, აღმოსავლეთში — 900 მ-მდე; იშვიათი დაკვირვებები 1,100 მ-მდეა. ნოტიო დასავლეთში ხშირად ჩვეულებრივ ანკარაზე (Natrix natrix) ნაკლებია; ნახევრადმშრალ აღმოსავლეთში პირიქით. ზურგზე მუქი კვადრატული ლაქებია, მუცელი ხშირად ყვითელი ან ნარინჯისფერი შავი წერტილებით. ზრდასრული ჩვეულებრივ დაახლოებით 70–110 სმ-ია; დიდი მდედრი 1.2 მ-საც აჭარბებს. ადამიანისთვის საშიში არ არის. IUCN-ის მიხედვით ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern); საქართველოს წითელ ნუსხაში არ შედის.
ბოლო განახლება
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ წყლის ანკარა
წყლის ანკარა უშხამო, ნახევრადწყლის გველია. ამოიცანი კუბიკური ლაქებით, ყვითელი საყელოს არარსებობით და წყალთან მჭიდრო კავშირით.
- 01
ზურგი ზეითუნისფერი, რუხი ან მოყავისფროა მუქი კვადრატული ლაქებით — „კამათლის“ ნახატი, საიდანაც სახელი tessellata მოდის. ყვითელი საყელო თავის უკან, როგორც წესი, არ აქვს; ეს ჩვეულებრივი ანკარას ნიშანია.
- 02
თავი შედარებით ვიწრო და წაგრძელებულია, გველგესლას სამკუთხა თავისგან განსხვავებით. გუგა მრგვალია. ზურგის ქერცლი კილისებრია. მუცელი ხშირად ყვითელი ან ნარინჯისფერია შავი წერტილებით.
- 03
ზრდასრული ჩვეულებრივ დაახლოებით 70–110 სმ-ია; დიდი მდედრი 1.2 მ-საც აჭარბებს. მდედრი მამრზე ხშირად დიდია. ნორჩი უფრო კონტრასტულია.
- 04
ხშირად იბანაობს ან თბება ნაპირზე, ქვაზე და წყალზე გადახრილ ტოტზე. თუ გველი წყლიდან ამოვიდა ან ნაპირზე დევს და საყელო არ აქვს, ჯერ წყლის ანკარა ივარაუდეთ.
- 05
ჩვეულებრივ ანკარას (Natrix natrix) ყვითელი საყელო აქვს და საქართველოში უფრო ნოტიო დასავლეთშია. კავკასიურ გველგესლას (Vipera kaznakovi) ვერტიკალური გუგა და უფრო სამკუთხა თავი აქვს; ის შხამიანია. გველხოკერას (Pseudopus apodus) ქუთუთო და ყურის ხვრელი აქვს — ხვლიკია, არა გველი.
ქვიზი
შემდეგ: რომელი გველია?
წყლის ანკარა საქართველოს გველების ქვიზში შედის. ათი საველე ფოტო, ოთხი სახელი — თვალის ვარჯიში, არა საველე ამოცნობა.
ბიოლოგია
ჰაბიტატი, კვება, ქცევა და კონსერვაცია
ჰაბიტატი და გავრცელება
საქართველოში ეს წყლის პირის გველია. ეძებეთ მდინარესთან, ნაკადულთან, ტბასთან, წყალსაცავთან, არხთან და გუბესთან — ქვაზე, ნაპირზე, ტალახზე და წყალზე გადახრილ ტოტზე. შედის სასოფლო-სამეურნეო და შეცვლილ ლანდშაფტშიც, თუ თევზი ან ამფიბია ჰყოფნის. დასავლეთში კოლხეთის ჭაობები და შავი ზღვის სანაპირო წყალიც უდგება; დასახელებული ადგილებია კოლხეთის ეროვნული პარკი და ჭარნალის ხეობა აჭარაში. 2011 წლის ქართული კვლევა მას ქვეყნის წყლის ჰაბიტატების უმეტესობაში ასახელებს. ვერტიკალურად დასავლეთში ჩვეულებრივ 0–600 მ, აღმოსავლეთში 900 მ, იშვიათად 1,100 მ; უფრო მაღლა ნალექიან ადგილზე იშვიათია. ამ ატლასის რუკაზე აღნიშნულია აფხაზეთი, სამეგრელო — ზემო სვანეთი, გურია, აჭარა, იმერეთი, რაჭა — ლეჩხუმი — ქვემო სვანეთი, სამცხე — ჯავახეთი, შიდა ქართლი, მცხეთა — მთიანეთი, ქვემო ქართლი, კახეთი და თბილისი. 2021 წლის გველების მიმოხილვა მას მთელ საქართველოში გავრცელებულად მიიჩნევს. ჩვეულებრივ ანკარასთან შედარებით უფრო ღია, კლდოვან და ნახევრადმშრალ ნაპირს ირჩევს.
კვება
ცალკე ქართული კვების კვლევა რაოდენობრივი ნიმუშით ამ გვერდზე არ არის. სახეობის დონეზე ძირითადად თევზს ჭამს; ამფიბიებსაც იჭერს — ბაყაყს, გომბეშოსა და ლიფსიტას. 2014 წლის გლობალური მიმოხილვა საქართველოს იმ ქვეყნებში ასახელებს, სადაც დიეტაში ამფიბიებიცაა დაფიქსირებული. კავკასიის სანაპიროზე ხშირად გობისებრი თევზია მთავარი ნადავლი. მსხვერპლს ცოცხლად ყლაპავს. ნადირობს წყალში და ნაპირთან.
ქცევა
თბილ სეზონზე აქტიურია, ძირითადად დღისით. ხშირად იბანაობს ან მზეზე თბება ნაპირზე, ქვაზე და წყალზე გადახრილ ტოტზე. ცივ თვეებში ზამთრობს წყალთან ახლოს, მშრალ სოროში ან ნაპრალში; ზუსტი თვეები სიმაღლესა და კლიმატზეა დამოკიდებული და საქართველოს ყველა პოპულაციის ერთი კალენდარი ამ გვერდზე არ არის. კვერცხისმდებია. სახეობის არეალში შეწყვილება ჩვეულებრივ გაზაფხულზეა, კვერცხს ზაფხულში დებს ტენიან ადგილას — ნიადაგი, დამპალი მცენარეულობა, ქვის ღობე; ნაშიერები იჩეკებიან გვიან ზაფხულში ან ადრე შემოდგომაზე. საფრთხისას კლოაკიდან უსიამოვნო სუნის სეკრეტს გამოყოფს ან მკვდარს თამაშობს. თუ შეხვდებით, დააკვირდით და დატოვეთ ადგილზე. არ აიყვანოთ და არ მოკლათ — შხამი არ აქვს. ხშირად გველგესლაში ერევათ მუქი ლაქების გამო.
კონსერვაცია
IUCN-ის შეფასებით ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern). საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში არ შედის. ქვეყანაში ფართოდაა გავრცელებული და წყალთან ადგილობრივად ჩვეულებრივია. ბერნის კონვენციის II დანართშია. მთავარი ზეწოლა წყლის დაბინძურება, ნაპირის შეცვლა და დევნაა — ადამიანები ხშირად შხამიან გველად მიიჩნევენ. ზოგ ევროპულ ქვეყანაში ადგილობრივი პოპულაციები მცირდება ჰაბიტატის დაკარგვისა და დაბინძურების გამო; საქართველოს პოპულაციის ცალკე ტრენდი ამ გვერდზე არ არის გამოქვეყნებული.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები წყლის ანკარა-თან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. 2026 წლის ჩამონათვალი ბიოლოგიურად დადასტურებულად მიიჩნევს. 2021 წლის მიმოხილვა მას მთელ საქართველოში გავრცელებულ წყლის გველად ასახელებს.
მდინარესთან, ტბასთან, ნაკადულთან, არხთან, წყალსაცავთან და სანაპიროსთან. დასავლეთში ჩვეულებრივ 600 მ-მდე, აღმოსავლეთში 900 მ-მდე; იშვიათად 1,100 მ. ამ ატლასის რუკაზე 12 რეგიონია აღნიშნული; გავრცელება საშუალო სიზუსტითაა დადგენილი.
არა. შხამი არ აქვს და ადამიანისთვის უვნებელია. ხელში აყვანისას შეიძლება უსიამოვნო სუნი გამოყოს ან მკვდარი თამაშობდეს. არ აიყვანოთ. სამედიცინო საფრთხე არ არის.
კუბიკური ლაქები ზურგზე, ყვითელი საყელოს არარსებობა, ვიწრო თავი და მრგვალი გუგა. ხშირად წყალში ან ნაპირზეა. ჩვეულებრივ ანკარას საყელო აქვს; გველგესლას — ვერტიკალური გუგა.
წყლის ანკარას კუბიკური ლაქები აქვს და უფრო მჭიდროდაა მიბმული წყალთან; საქართველოში უფრო ხშირია ნახევრადმშრალ ადგილებში. ჩვეულებრივ ანკარას ხშირად ყვითელი საყელო აქვს და ნოტიო დასავლეთს ანიჭებს უპირატესობას; ძირითადად ამფიბიებით იკვებება.
ზრდასრული ჩვეულებრივ დაახლოებით 70–110 სმ-ია. დიდი მდედრი 1.2 მ-საც აჭარბებს. ქართული მასობრივი გაზომვები ამ გვერდზე ცალკე არ არის.
ძირითადად თევზს; აგრეთვე ბაყაყს, გომბეშოსა და ლიფსიტას. მსხვერპლს ცოცხლად ყლაპავს. ქართული რაოდენობრივი კვების კვლევა ამ გვერდზე არ არის.
დააკვირდით და დატოვეთ ადგილზე. არ აიყვანოთ და არ მოკლათ. უშხამოა. გველგესლასთან ამოსაცნობად ნახეთ მრგვალი გუგა, ვიწრო თავი და წყალთან კავშირი.
- Tarkhnishvili et al. 2026 — Annotated checklist of Georgia's amphibians and reptiles
- Iankoshvili & Tarkhnishvili 2021 — Distribution of snakes in Georgia
- Frotzler, Davitashvili & Mebert 2011 — Distribution of the dice snake in Georgia
- Wegrzynowski et al. 2014 — Global diet overview of Natrix tessellata
- Kirschey et al. 2011 — Notes on the dice snake from the Caucasian Isthmus
- IUCN Red List — Natrix tessellata
- Bern Convention Appendix II
- საქართველოს მთავრობის დადგენილება №190 (2014) — წითელი ნუსხა
- GBIF
- The Reptile Database
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
დაკავშირებული გიდები
