ზღვის ეშმაკი
Lophius piscatorius
Poul Erik Rasmussen · Langholmen
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- ჩვეულებრივ, 40–60 სმ; 2 მ-მდე და 57,7 კგ-მდე
- კვება
- ძირითადად თევზები; ზოგჯერ წყლის ფრინველები
- სტატუსი საქართველოში
- შავ ზღვაში უიშვიათესი; ბათუმი, 1955 და 2008
- სიღრმე
- 20–1000 მ
- ჰაბიტატი
- ქვიშიანი და ლამიანი ფსკერი, ზოგჯერ კლდოვანი
- ოჯახი
- Lophiidae
- დაცვა
- მსოფლიოში LC, 2015; საქართველოში NE, 2021
ზღვის ეშმაკი (Lophius piscatorius) ქვიშიან და ლამიან ფსკერზე ნახევრად ჩაფლული წევს და ნადირს ელოდება. ზურგის ფარფლის პირველი ეკალი გრძელ „ანკესად“ აქვს ქცეული, ბოლოში ფოთლისებრი სატყუარით. თავი უზარმაზარი და ბრტყელია, პირი მთელ თავზე გადის, ქერცლი კი სულ არ აქვს. ჩვეულებრივ, 40–60 სმ-ია, ყველაზე დიდი 2 მ-ს აღწევს. შავ ზღვაში უიშვიათესი სახეობაა: ბათუმთან ის 1955 და 2008 წლებში იპოვეს. 2021 წლის ეროვნულ შეფასებაში შეფასებული არ არის (NE), მსოფლიოში კი საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2015). თუ მეთევზეების ბადეში უცნაურ, ბრტყელ, ფართოპირიან თევზს ნახავთ, შეიძლება სწორედ ზღვის ეშმაკი იყოს.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ზღვის ეშმაკი
თავი და ტანი ბრტყელია, თავი უზარმაზარი და განიერი, პირი ძალიან ფართო. კანი თხელი და შიშველია, ქერცლის გარეშე. ზურგის პირველი ეკალი გრძელი „ანკესია“, ბოლოში ორი ბრტყელი, ფოთლისებრი ფრთით.

თავი უზარმაზარი, განიერი და ბრტყელია, დანარჩენი სხეული კი მის დანამატს ჰგავს. პირი თავის მთელ წინა კიდეზე გადის, ორივე ყბაზე გრძელი, წვეტიანი, შიგნით მოხრილი კბილების ზოლით. ქვედა ყბა წინ არის გამოწეული, თვალები პატარაა.
ზურგის ფარფლის პირველი სამი ეკალი ცალკეა. პირველი, ყველაზე გრძელი, „ანკესად“ არის ქცეული და სხეულის სიგრძის მეოთხედამდე აღწევს. მის ბოლოს სატყუარაა, ორად გაყოფილი, ორი ბრტყელი, ფოთლისებრი ფრთით.
თავსა და ტანზე კანს წყალმცენარეების მსგავსი დაკუწული ნაოჭები ასხია. ზურგი მოყავისფრო, მომწვანო-მურა ან მოწითალოა, მუქი ლაქებით, მუცელი თეთრი. მუცლის ღრუს გარსი ღია ფერისაა, მკერდის ფარფლების უკანა კიდე კი შავი. ასე ის ფსკერთან ერწყმის, ამიტომ ფსკერზე მწოლიარეს ძნელად შეამჩნევთ.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
ქვიშიან და ლამიან ფსკერზე ცხოვრობს, ზოგჯერ კლდოვანზეც, სანაპიროდან 1000 მ სიღრმემდე. ნაპირთან, როგორც წესი, 20 მ-ზე ღრმად გვხვდება. ფსკერზე ნახევრად ჩაფლული წევს, ან წყალმცენარეებსა და კლდის ნამსხვრევებს შორის იმალება. არეალი ბარენცის ზღვის სამხრეთ-დასავლეთიდან გიბრალტარამდე გრძელდება, ხმელთაშუა და შავი ზღვების ჩათვლით; ცნობილია ისლანდიიდან და მავრიტანიიდანაც. შავ ზღვაში უიშვიათესია: ბათუმთან ის 1955 და 2008 წლებში იპოვეს.
ჩანაწერები ჯერ არ გვაქვს
ამ სახეობის დადასტურებული დაკვირვება ატლასში ჯერ არ არის, ამიტომ არ ვიცით, საქართველოს რომელ რეგიონებში გვხვდება.
გაგვიზიარე დაკვირვებანახე ეს სახეობა? ფოტო და ადგილი საკმარისია.
ზრდასრული ძირითადად თევზებით იკვებება, ახალგაზრდა კი ზღვის უხერხემლოებით. უძრავად წევს და ნადირს „ანკესის“ სატყუარით იტყუებს, ახლოს მოსულს კი წამის მეასედში წყალთან ერთად ისრუტავს. მისი კუჭი იჭიმება და ზოგჯერ საკუთარი ზომის ნადირსაც ყლაპავს. ზოგჯერ ზედაპირზე ამოდის და წყლის ფრინველებსაც იჭერს. 1940 წელს ერთი თევზის კუჭში ვერცხლისფერი თოლია იპოვეს.
მამალი დაახლოებით 6 წლის ასაკში, საშუალოდ 50 სმ სიგრძეზე მწიფდება, მდედრი კი მხოლოდ 14 წლისა, დაახლოებით 94 სმ-ზე. ბრიტანეთის კუნძულებთან მარტ-მაისში ქვირითობს, პირენეის ნახევარკუნძულთან იანვრიდან ივნისამდე, დიდ სიღრმეზე, 400–2000 მ-ზე. მდედრი ქვირითს ლორწოვანი ზოლის სახით ყრის, რომელიც 9 მ-მდე სიგრძის და 90 სმ სიგანისაა. ახალგაზრდა თევზები ფსკერზე 5–6 სმ სიგრძეზე გადადის. 24 წლამდე ცოცხლობს. მკერდისა და მუცლის ფარფლებს ფეხებივით იყენებს და ფსკერზე დადის.
მსოფლიოში ზღვის ეშმაკი საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2015). შავი ზღვის თევზების 2014 წლის ჩამონათვალში ის ატლანტიკურ-ხმელთაშუაზღვიურ სახეობად არის მიჩნეული, შეფასებული არ არის (NE) და საქართველოს წყლებშიც არის ნახსენები. 2021 წლის ეროვნულ შეფასებაში საქართველოში შეფასებული არ არის (NE), რიცხოვნობის ტენდენცია უცნობია. სპეციალური დაცვის სტატუსი არ აქვს.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ზღვის ეშმაკთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, მაგრამ ძალიან იშვიათად. ბათუმთან ის 1955 და 2008 წლებში იპოვეს. შავ ზღვაში უიშვიათეს სახეობად ითვლება, მისი მთავარი არეალი კი ატლანტიკა და ხმელთაშუა ზღვაა.
უზარმაზარი, ბრტყელი თავით და მთელ თავზე გადაჭიმული ფართო პირით. ქერცლი არ აქვს, კანზე წყალმცენარის მსგავსი ნაოჭები ასხია. თავზე გრძელი „ანკესი“ უდგას, ბოლოში ორი ფოთლისებრი ფრთით.
ფსკერზე უძრავად წევს და ნადირს „ანკესის“ სატყუარით იტყუებს. ახლოს მოსულ თევზს წამის მეასედში წყალთან ერთად ისრუტავს. ზოგჯერ ზედაპირზეც ამოდის და წყლის ფრინველებს იჭერს.
ჩვეულებრივ, 40–60 სმ-ია. ყველაზე დიდი თევზები 2 მ-ს აღწევს, ყველაზე მძიმე ცნობილი კი 57,7 კგ იწონიდა. 24 წლამდე ცოცხლობს.
ადამიანისთვის უვნებელია, მაგრამ ხელში აყვანისას ფართო პირსა და წვეტიან კბილებს მოერიდეთ. მსოფლიოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2015), საქართველოში კი შეფასებული არ არის (NE). სპეციალური დაცვის სტატუსი არ აქვს.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.




















