ხრომისი
Chromis chromis
jmroque · Off Ponta da Piedade
მთავარი მონაცემები
- კვება
- ზოოპლანქტონი, ფსკერის პატარა ცხოველები
- სტატუსი საქართველოში
- მკვიდრი; ეროვნულ შეფასებაში NE
- ზომა
- ჩვეულებრივ, 13 სმ; 25 სმ-მდე
- სიღრმე
- 2–40 მ
- ჰაბიტატი
- კლდოვანი რიფები და ზღვის ბალახის მდელოები
- ოჯახი
- Pomacentridae
- დაცვა
- მსოფლიოში LC, 2015; საქართველოში NE, 2021
ხრომისი (Chromis chromis) ოვალური, გვერდებიდან შეჭყლეტილი თევზია, დიდი თვალით და ღრმად ორად გაყოფილი კუდით. ზრდასრული მუქი მურაა, ახლად გამოჩეკილი მოზარდი კი ბრწყინვალე ცისფერი. ჩვეულებრივ, 13 სმ-ია, მაქსიმუმ 25 სმ. მცირე გუნდებად წყლის სისქეში დგას, კლდოვან რიფებსა და ზღვის ბალახის მდელოებს ზემოთ, 2–40 მ სიღრმეზე. ზაფხულში მამალი ფსკერზე ბუდეს ამზადებს და ქვირითს იცავს. საქართველოს მკვიდრი სახეობაა, შავ ზღვასა და მარმარილოს ზღვაში კი ნაკლებად ხშირია, ვიდრე ხმელთაშუა ზღვაში. მსოფლიოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2015), 2021 წლის ეროვნულ შეფასებაში კი შეფასებული არ არის (NE). კლდოვან სანაპიროსთან ნიღბით ცურვისას ცისფერი პატარა თევზების ჯგუფი შესაძლოა ხრომისის მოზარდები იყოს.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ხრომისი
პატარა, ოვალური, გვერდებიდან შეჭყლეტილი თევზია, შესამჩნევად დიდი თვალით და ღრმად ორად გაყოფილი კუდით. ზრდასრული მუქი მურაა, მოზარდი კაშკაშა ცისფერი. ქერცლი დიდია და თავსაც ფარავს.

ზრდასრული მუქი მურაა, ქერცლების ცენტრი უფრო ღია, ოქროსფერ-მურა ან ნაცრისფერ-მურა აქვს. კუდის ფარფლის კიდე, განსაკუთრებით ჩანაჭდევის შუაში, უფეროა. გამრავლების დროს მამალი ღია იისფერი ხდება.
ყველაზე ახალგაზრდა თევზები ბრწყინვალე, ლაპლაპა ცისფერია. ცოტა უფროს მოზარდებს ცისფერი ზოლები აქვთ, ზურგისა და ანალური ფარფლები კი ცისფრად არის შემოვლებული. ზრდასთან ერთად ცისფერი მურით იცვლება.
პირი ძლიერ გამოწევადია და თვალის ცენტრამდე სწვდება, ყბებში პატარა, ეშვისებრი კბილები სამ რიგად აქვს. ზურგის ფარფლში 14 ეკალი და 9–11 რბილი სხივია. გვერდითი ხაზის გასწვრივ 24–30 დიდი ქერცლია.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
სანაპირო ზოლის თევზია, ძირითადად კლდოვან ადგილებში, 2–40 მ სიღრმეზე. მცირე გუნდებად წყლის სისქეში დგას, კლდოვან რიფებთან ან მათ ზემოთ, ასევე ზღვის ბალახის მდელოებს ზემოთ. მიგრაციებს არ აკეთებს. გავრცელებულია ხმელთაშუა, მარმარილოს და შავ ზღვებში და აღმოსავლეთ ატლანტიკაში, პორტუგალიიდან და ესპანეთიდან გაბონამდე და, შესაძლოა, ანგოლამდე. კუნძულებთან უფრო ხშირია, ვიდრე მატერიკის სანაპიროსთან. შავ და მარმარილოს ზღვებში იშვიათია.
ხრომისის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჩანაწერები ჯერ იმდენად ცოტაა, რომ არც ერთი რეგიონი არ არის მონიშნული.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
წყლის სისქის წვრილი ზოოპლანქტონით იკვებება: ნიჩაბფეხიანებით, აპენდიკულარიებით, წყლის რწყილებით, მუცელფეხიანებისა და ორსაგდულიანების ლარვებით, თევზის ქვირითითა და ლარვებით. ჭამს ფსკერის პატარა ცხოველებსაც.
გუნდებად ცხოვრობს. როცა ზედაპირთან მოძრაობა მატულობს, გუნდი ღრმად ეშვება და საკვებს ტოვებს, რომ საფრთხეს აარიდოს თავი. მწიფდება დაახლოებით 7 სმ სიგრძეზე. ზაფხულში ქვირითობს. მამალი ქვირითობის უბანს იკავებს და გამვლელ მდედრებს მკვეთრი შემობრუნებებით იზიდავს. მდედრი ქვირითს კლდოვან, ზოგჯერ ქვიშიან ფსკერზე, მამლის მიერ მომზადებულ ბუდეში ყრის. ქვირითი ძაფებით ფსკერს ეკვრის, მდედრი კი 6050-დან 73 688-მდე ქვირითს დებს. მამალი ბუდეს დაახლოებით ერთი კვირა, ლიფსიტების გამოჩეკამდე იცავს.
მსოფლიოში ხრომისი საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2015). შავი ზღვის თევზების 2014 წლის ჩამონათვალში ის ატლანტიკურ-ხმელთაშუაზღვიური სახეობაა, შეფასებული არ არის (NE) და შავი ზღვის ექვსივე ქვეყნისთვის, მათ შორის საქართველოსთვის, არის მითითებული. 2021 წლის ეროვნულ შეფასებაში საქართველოსთვის შეფასებული არ არის (NE, 2021), რიცხოვნობის ტენდენცია უცნობია. სპეციალური დაცვის სტატუსი არ აქვს.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ხრომისთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, საქართველოს მკვიდრი სახეობაა და შავი ზღვის თევზების ჩამონათვალი მას საქართველოს წყლებისთვის ასახელებს. შავ ზღვაში ის ნაკლებად ხშირია, ვიდრე ხმელთაშუა ზღვაში. 2021 წლის ეროვნულ შეფასებაში ჯერ შეფასებული არ არის (NE).
პატარა, ოვალური, მუქი მურა თევზია, დიდი თვალითა და ღრმად ორად გაყოფილი კუდით. კლდეებს ზემოთ მცირე გუნდებად დგას. მოზარდები კაშკაშა ცისფერია, ამიტომ ზრდასრულებისგან სრულიად განსხვავებულად გამოიყურება.
ახლად გამოჩეკილი ხრომისი ბრწყინვალე, ლაპლაპა ცისფერია. უფროს მოზარდს ცისფერი ზოლები და ფარფლების ცისფერი არშია რჩება. ზრდასთან ერთად ფერი მურით იცვლება, გამრავლების დროს კი მამალი ღია იისფერი ხდება.
ზაფხულში მამალი ფსკერზე უბანს იკავებს და მდედრს ბუდესთან იზიდავს. მდედრი ქვირითს ბუდეში ყრის, სადაც ის ძაფებით ფსკერს ეკვრის. მამალი ქვირითს დაახლოებით ერთი კვირა, ლიფსიტების გამოჩეკამდე იცავს.
არა, ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC), საქართველოში კი შეფასებული არ არის (NE). სპეციალური დაცვის სტატუსი არ აქვს.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.




















