ზღვის ძროხა
Uranoscopus scaber
Xavier Rufray · Alpes-Maritimes
მთავარი მონაცემები
- კვება
- თევზის ლარვები, წვრილი თევზები, კიბოსნაირები
- სტატუსი საქართველოში
- შავი ზღვის სანაპირო; ეროვნულ შეფასებაში LC
- ზომა
- ჩვეულებრივ, 22 სმ; 56,4 სმ-მდე და 940 გ-მდე
- სიღრმე
- 15–400 მ
- ჰაბიტატი
- ქვიშიანი და ლამიან-ქვიშიანი ფსკერი
- ოჯახი
- Uranoscopidae
- დაცვა
- მსოფლიოში LC, 2015; საქართველოში LC, 2021
ზღვის ძროხა (Uranoscopus scaber) იმ ცოტა თევზთაგანია, რომელსაც ელექტრული იმპულსების გამოცემა შეუძლია. თვალები თავის ზედა მხარეს აქვს, ცისკენ მიმართული, პირი კი დიდი და თითქმის ვერტიკალურია. ქვიშაში ჩაფლული წევს და ქვედა ყბიდან კანის პატარა ზოლს ამოყოფს, რომლითაც ნადირს იტყუებს. საქართველოში შავი ზღვის სანაპიროსთან ცხოვრობს და ადგილობრივი სახეობაა. 2021 წლის ეროვნული შეფასებით აქ საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC) და რიცხოვნობა სტაბილურია, მსოფლიოშიც LC-ის კატეგორიაშია (LC, 2015). თუ ქვიშიან ფსკერზე ზემოთ მიმართულ ორ თვალს შენიშნავთ, შეიძლება სწორედ ზღვის ძროხა იყოს.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ზღვის ძროხა
ზურგ-მუცლის მიმართულებით ოდნავ შებრტყელებული ფსკერის თევზია, დიდი თავითა და ზემოთ მიმართული დიდი პირით. თვალები თავის თავზე, ერთმანეთთან ახლოს ზის. სხეული მურაა, მრავალი წვრილი ნათელი წინწკლით, მუცელი კი უფრო ღიაა.

თვალები თავის ზედა მხარეს, ერთმანეთთან ახლოს ზის და ზემოთ იყურება. პირი დიდია და თითქმის ვერტიკალურად, ზემოთ არის მიმართული. ქვიშაში ჩაფლულს ხშირად მხოლოდ თვალები უჩანს.
ქვედა ყბიდან კანის პატარა ზოლი ამოდის, რომელსაც სატყუარად იყენებს: სწრაფად ამოყოფს და შეაქვს. ცურვის ბუშტი არ აქვს. ეს ნიშნები მხოლოდ ახლოდან ან ფოტოზე ჩანს.
სხეული მურაა, მრავალი წვრილი ნათელი წინწკლით, მუცელი ღიაა. ჩვეულებრივ, 22 სმ-ია, 56,4 სმ-მდე და 940 გ-მდე იზრდება. მდედრები, როგორც წესი, მამრებზე დიდია.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
ქვიშიან და ლამიან-ქვიშიან ფსკერზე ცხოვრობს, 15–400 მ სიღრმეზე. დროის დიდ ნაწილს ფსკერში ჩაფლული ატარებს, ზემოთ მხოლოდ თვალები უჩანს. აპრილ-მაისში ღრმა წყლებიდან, სადაც იზამთრებს, ნაპირებს უახლოვდება, ზოგჯერ მლაშე წყალშიც შედის. არეალი აღმოსავლეთ ატლანტიკაში ბრიტანეთის კუნძულებიდან მაროკომდე, იშვიათად სენეგალამდე გრძელდება, მადეირის ჩათვლით; ბისკაის ყურეში იშვიათია. ჩვეულებრივია ხმელთაშუა ზღვაში, ცხოვრობს მარმარილოს და შავ ზღვებში, ხმელთაშუა ზღვიდან კი წითელ ზღვაშიც შეაღწია. შავ ზღვაში ყველა სანაპირო ქვეყნიდანაა ცნობილი.
ზღვის ძროხის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჩანაწერები ჯერ იმდენად ცოტაა, რომ არც ერთი რეგიონი არ არის მონიშნული.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
ჩასაფრებით ნადირობს: ქვიშაში ჩაფლული წევს, ნადირს კანის სატყუარით იზიდავს და ახლოს მოსულს ეცემა. ხერხემლის განსაკუთრებული აგებულების წყალობით ნადირს 30 მილიწამზე ნაკლებ დროში ყლაპავს. ძირითადად თევზის ლარვებს, წვრილ თევზებს, მაგალითად ღორჯოებსა და სმარიდულებს, და წვრილ კიბოსნაირებს ჭამს. ხანდახან მოლუსკებს, კანეკლიანებს, ჭიებსა და წყალმცენარეებსაც.
ელექტრული ორგანო ხმის გამომცემი კუნთებისგან აქვს წარმოქმნილი. ნადირობისას და შეშფოთებისას მოკლე, მილიწამიან ელექტრულ იმპულსებს გამოსცემს, ზაფხულში, ქვირითობის დროს კი რამდენიმეწამიან გამონადენებსაც. ელექტრული ველის აღმქმელი ორგანო არ აქვს, ამიტომ ელექტროლოკაცია არ შეუძლია. ქვირითობს აპრილიდან სექტემბრამდე, რეგიონის მიხედვით. მდედრი 10 000–20 000 კვერცხს ყრის. დაახლოებით 2 მმ-იანი კვერცხები წყლის სვეტში ცურავს, ლარვები და ლიფსიტებიც პელაგიურია. დაახლოებით 5–6 წელი ცოცხლობს.
2021 წლის ეროვნული შეფასებით საქართველოში ზღვის ძროხა საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2021) და რიცხოვნობა სტაბილურია. შავი ზღვის თევზების 2014 წლის ჩამონათვალში კი მოწყვლადია (VU) და საქართველოს წყლებისთვისაც არის მითითებული. მსოფლიოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2015). სპეციალური დაცვის სტატუსი არ აქვს.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ზღვის ძროხასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. შავი ზღვის სანაპიროსთან ცხოვრობს და ადგილობრივი სახეობაა. ქვიშიან ფსკერში ჩაფლული წევს, ამიტომ იშვიათად ჩანს. 2021 წლის ეროვნული შეფასებით საქართველოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC) და რიცხოვნობა სტაბილურია.
დიახ. ხმის გამომცემი კუნთებისგან წარმოქმნილი ელექტრული ორგანო აქვს. ნადირობისას და შეშფოთებისას მოკლე იმპულსებს გამოსცემს, ქვირითობის დროს კი უფრო ხანგრძლივ გამონადენებს. ელექტრული ველის აღქმა კი არ შეუძლია.
ქვიშაში ჩაფლული ელოდება, მხოლოდ თვალები უჩანს. ქვედა ყბიდან კანის ზოლს სატყუარად ამოყოფს და ახლოს მოსულ ნადირს 30 მილიწამზე ნაკლებ დროში ყლაპავს. ძირითადად თევზის ლარვებს, წვრილ თევზებსა და კიბოსნაირებს ჭამს.
თავზე მიმსხდარი, ცისკენ მიმართული თვალებით და დიდი, თითქმის ვერტიკალური პირით. სხეული მურაა, მრავალი წვრილი ნათელი წინწკლით. ქვიშაში ჩაფლულს ხშირად მხოლოდ თვალები უჩანს.
ჩვეულებრივ, 22 სმ-ია. 56,4 სმ-მდე და 940 გ-მდე იზრდება, მდედრები კი მამრებზე დიდია. დაახლოებით 5–6 წელი ცოცხლობს.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.




















